Foto: Archief DvhN/Marcel Jurian de Jong

Ruimte in huis en hart: Drenten geven afgewezen asielzoekers onderdak

Foto: Archief DvhN/Marcel Jurian de Jong

Honderden mensen nemen een afgewezen asielzoeker tijdelijk in huis. De gezinnen blijven veelal onder de radar, om de illegale gast niet in problemen te brengen. In Hoogeveen zetten vooral kerkleden zich in voor deze opvang. Een verhaal over geloof, hoop en liefde, maar ook over risico’s, beperkingen en (voor)oordelen.

Van nabij zagen ze wat een slecht bericht kan doen met een vluchteling. ,,Een spontane, leuke en lieve vrouw verschrompelde tot een verdrietig hoopje mens’’, beschrijven Simone (36) en Hans (38) Drenth uit Hoogeveen. ,,We móesten wat doen. Ze kon nergens anders terecht.’’

Simone en Hans Drenth heten niet in werkelijkheid zo. De gefingeerde namen moeten voorkomen dat de opvang van toekomstige afgewezen vluchtelingen door herleidbaarheid in gevaar komt. Het is illustratief voor de precaire situatie rond particuliere opvang.

Bijna drie maanden bood het Hoogeveense gezin opvang aan een 37-jarige vrouw uit Iran. Ze werd na een (eerste) asielprocedure afgewezen, maar weigerde zich daarbij neer te leggen. Een zwervend bestaan op straat dreigde. Simone en Hans kenden de Iraanse al wat langer. Vanuit het asielzoekerscentrum in Hoogeveen kwam de vrouw regelmatig in de Christelijke Gereformeerde kerk.

,,Ze knutselde samen met onze kinderen van 6, 8 en 10 jaar’’, vertelt Simone. ,,Vanaf het begin klikte het. Ondanks alles wat ze heeft meegemaakt, staat ze positief in het leven.’’ Hans bewondert haar veerkracht. ,,Al weten we inmiddels ook wat de impact is van nieuwe tegenslagen.’’

Zo’n twee jaar geleden begon de Hoogeveense kerkgemeente met de opvang van afgewezen asielzoekers. Geen centraal kerkasiel, maar tijdelijke opvang bij leden thuis. Momenteel verblijft een viertal vluchtelingen tijdelijk bij gezinnen. Ze komen uit Iran en krijgen van diaconie een tegemoetkoming van 25 euro per week.

Veilig thuis

De kerkgemeente wil een veilig thuis bieden, maar stelt wel voorwaarden. ,,Als je geholpen wilt worden, verdiepen we ons eerst grondig in jouw casus’’, legt Rieneke van Amerongen (56) uit. Ze is contactpersoon namens de Ichthus- en Centrumkerk en in het dagelijks leven lerares aan een school voor speciaal onderwijs (RENN4) in Groningen. ,,We screenen afgewezen asielzoekers en gaan met hen en de potentiële gastgezinnen in gesprek. Als er iets is wat met verslaving, criminaliteit, of andere negatieve zaken te maken heeft, gaat de opvang niet door.’’

Hoewel gemeenteleden niet in de rij staan en ‘spookverhalen’ de ronde doen, lukt het de kerk steeds beter om asielzoekers onder te brengen. Van Amerongen: ,,We merken dat de koudwatervrees vermindert, doordat we zeer zorgvuldig en voorzichtig te werk te gaan. Aan de andere kant: je neemt altijd een risico, 100 procent zekerheid is er niet.’’ Het hardnekkigste vooroordeel is de angst dat mensen bestolen worden. Onterecht, vindt Van Amerongen. ,,Die vluchtelingen hebben wel wat anders aan hun hoofd.’’

Simone Drenth valt haar bij: ,,Vergeet niet dat deze mensen dolgelukkig zijn met de opvang. Na elke maaltijd, bijvoorbeeld, bedankte de Iraanse vrouw ons nadrukkelijk voor het eten, ook al zeiden we telkens dat dat nergens voor nodig was.’’

Ze weet nog goed hoe haar kinderen keken, toen de tijdelijke gast voet over de drempel zette. ,,Haar hele hebben en houden past letterlijk in een paar plastic zakken. That’s it! Dat is best confronterend. Hoe sterk moet je dan zijn? Daar staan mensen vaak niet bij stil.’’

Veel vluchtelingen staan moederziel alleen in een land dat ze niet kennen, met mensen die ze niet kennen, benadrukt Hans. ,,Hun toekomst is uiterst onzeker. Ze zijn vooral bezig met overleven en lopen door de langdurige procedures vaak nieuwe trauma’s op.’’

Contactpersoon Rieneke van Amerongen heeft zelf ook asielzoekers in huis gehad. De vluchtelingen die bij kerkleden opgevangen worden, kent ze allen persoonlijk. ,,Doordat ze bij ons in de kerk komen weet je steeds meer over hun achtergrond en wordt het vaak een ander verhaal. Dat zeg je niet snel meer: ‘Ik heb geen plekje voor jou’. Ze verdienen onze steun. Jezus was ook een vluchteling die geholpen werd.’’

Huiverig

Toch is de stap van ‘een klik’ of ‘een goed gevoel’ naar werkelijke opname in het gezin best groot, erkennen Simone en Hans. ,,Ook wij waren aanvankelijk wat huiverig. Het is onbekend terrein, voor ons, maar zeker ook voor haar.’’ Een handleiding is er niet, alleen goedbedoelde tips en adviezen.

,,We hadden al een druk gezin’’, schetst Simone. ,,Je vraagt je af of het allemaal gaat lukken. Is het cultuurverschil niet te groot? En hoe verloopt de communicatie?’’ Hans: ,,De buitenwacht verklaarde ons soms voor gek. Waar begin je aan, hoorden we dan. Of mensen bleven hangen bij het woordje ‘illegaal’, waarna de rest van het verhaal langs hen heen ging.’’

Het tijdelijke verblijf van de Iraanse was in kleine kring bekend; bij familie, bekenden, buren. ,,We hebben het nooit aan de grote klok gehangen’’, zegt Hans. ,,Want het is voor haar niet zonder risico.’’ Ze kan opgepakt worden, maar ook mogelijk verraad van andersdenkende Iraanse landgenoten kan een bedreiging zijn. ,,Helaas zijn daar vervelende voorbeelden van bekend.’’

Simone: ,,Voor de directe omgeving houd je het niet verborgen. Een buurman vroeg me eens of we misschien een au pair in huis hadden. Dan draaien we er niet omheen. Meestal nam men het voor kennisgeving aan. Al zullen mensen er ongetwijfeld van alles bij gedacht hebben.’’

Hulp en onderdak bieden aan kwetsbare, weerloze mensen klinkt hartverwarmend en sociaal. Toch adviseert het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) gezinnen niet zomaar een vluchteling in huis te nemen. Deskundigen waarschuwen dat het grootste gedeelte van de asielzoekers (sterk) getraumatiseerd is. De opvang van deze vluchtelingen zou dan ook begeleid moeten worden door ervaren professionals, stelt het COA.

De Christelijke Gereformeerde kerk in Hoogeveen vaart grotendeels op eigen kompas. Volgens Rieneke van Amerongen wordt wel advies ingewonnen bij de stichting Gave, een interkerkelijke organisatie in Harderwijk. ,,Mensen die een asielzoeker in huis nemen, mogen dat volgens de wet doen. Er is geen enkel beletsel.’’

De kerkgemeente in Hoogeveen wil de asielzoekers gedurende de tijdelijke opvang beter toerusten op een nieuwe procedure. De afgewezen asielzoekers moeten bijvoorbeeld ‘geloofsgroei’ laten zien, omdat de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) de bekering niet geloofwaardig vindt, legt Van Amerongen uit. ,,Na een halfjaar tot een jaar kunnen ze dan een nieuwe procedure ingaan met kansen op een verblijfsstatus.’’

Potentiële vrijbrief

Of de vluchtelingen zich werkelijk bekeerd hebben tot het christendom of het geloof puur als potentiële vrijbrief zien, vindt Van Amerongen niet interessant. ,,Ik ben God niet. Wij bieden hen dit aan. Wat de asielzoekers daar verder in hun leven mee doen is hun verantwoordelijkheid. We vragen ook niet aan mensen die bij ons belijdenis hebben gedaan, of ze nog wel naar de kerk gaan.’’

Simone en Hans hadden vooraf veel vertrouwen in een goed verloop. Maar er is meer nodig. ,,Je moet duidelijke afspraken maken’’, zegt Hans. ,,Over de tijdsduur, huisregels, privacy. Ze had haar eigen kamer, maar was onderdeel van het gezin. Ze draaide gewoon mee in het huishouden en had een sleutel van het huis. Overdag had ze ook haar eigen programma en volgde ze bijvoorbeeld elders taallessen .’’

De Iraanse, groot liefhebber van Hollandse aardappelen en koffie, kookte regelmatig zelf ook voor het gezin. Typisch gerechten uit het land van herkomst. ,,Vaak heel lekker, hoor’’, grijnst Hans. ,,Maar soms ook niet. We zijn geen piepers met eten, maar laatst gebruikte ze rozenwater. Dat was geen succes. Het smaakt naar parfum, zeiden de kinderen. Die zijn goudeerlijk, hè? Kon ze wel om lachen.’’

De ervaringen met een vluchteling in het gezin hebben het beeld van deze mensen veranderd, zeggen ze. ,,Ook ik had vooroordelen over asielzoekers en lachte op mijn werk wel eens mee om een foute grap’’, bekent Jan. ,,Nu stoor ik me er aan en heb sterk de behoefte het andere verhaal te vertellen.’’

In Hoogeveen dreigen de overlastgevende asielzoekers in de zogeheten extra begeleiding en toezichtlocatie (ebtl) het beeld van het reguliere azc te vertroebelen. De soms criminele en gewelddadige lieden in het ‘aso-azc’, grotendeels afkomstig uit veilige landen in Noord-Afrika, verstieren het voor vluchtelingen die huis en haard verlieten vanwege oorlog, onderdrukking of vervolging.

Noodzaak

De berichten over de echte lastpakken stralen af op hen, beaamt Rieneke van Amerongen. ,,Dat is jammer, want veel Hoogeveners hebben geen enkel probleem met het gewone azc. Mensen begrijpen de noodzaak van opvang en vinden het goed dat deze gemeente daar verantwoordelijk voor wil zijn.’’

Simone en Hans Drenth waren niet uit op de tijdelijke opvang van een asielzoeker. ,,We geloven dat zij niet voor niets op ons pad kwam’’, vertelt Simone. ,,We ervaren dat toch als een stukje leiding van bovenaf.’’

Inmiddels heeft hun tijdelijke gast een ander opvangadres gekregen. Het gezin kijkt ‘overwegend positief’ terug op het avontuur, maar wil het niet romantiseren. ,,In het begin was het best even wennen’’, zegt Simone. ,,Je hebt ineens een groter gezin. Dat vergt flexibiliteit. Niet elke dag is een feest. Soms heb je genoeg aan jezelf. Je kunt en wilt ook niet alles delen. Maar al met al heeft ze ons leven verrijkt. Het was een heel bijzondere periode.’’

Hans: ,,We hebben haar in ons hart gesloten.’’

( De echte namen van Simone en Hans Drenth zijn bij de redactie bekend.)

menu