Dit jaar is het 75 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Niemand kan daar omheen, zeker niet in Schoonebeek. In mei gaat het oliedorp op allerlei manieren vier dagen terug naar de jaren veertig.

Het was een vertrouwd gezicht, de afgelopen periode. De Europaweg in Schoonebeek die gestremd was vanwege werkzaamheden. In mei dit jaar is deze doorgaande weg opnieuw deels onbegaanbaar voor het verkeer.

Maar dit keer verheugen veel dorpsbewoners zich daarop. Want dat betekent dat in het centrumgebied het vier dagen durende bevrijdingsfeest gevierd kan worden. De kracht van verbinding, dat is het thema van het voor iedereen toegankelijke evenement. Het programma is indrukwekkend, zowel qua inhoud als omvang.

Burgemeester werd doodgeschoten, in zijn eigen kamer

Schoonebeek staat niet te boek als een plek waar in de oorlog veel is gevochten. Toch was er wel degelijk menselijk leed. Zo sneuvelden er acht inwoners elders en crashten er meerdere vliegtuigen van de geallieerden.

Bijzonder is ook dat er een NSB-burgemeester en een bij de NSB aangesloten ambtenaar werden doodgeschoten door mensen van het verzet. Dit gebeurde in het hol van de leeuw, in de burgemeesterskamer van het gemeentehuis. Een van de rondvliegende kogels trof een ambtenaar die allesbehalve een doelwit was. Ook hij liet het leven.

Het moeten dagen worden van bezinning en feest

,,Vrijheid is een kostbaar bezit en niet vanzelfsprekend. Dit kunnen we nooit te veel benadrukken’’, zegt Kees Veenstra. Samen met een grote groep andere Schoonebekers is hij al geruime tijd bezig met het op touw zetten van een programma in het kader van 75 jaar bevrijding.

Het moeten dagen worden van bezinning en vreugde. ,,Bezinnen over wat er is gebeurd en over hoe we met elkaar in vrijheid kunnen blijven leven. En natuurlijk moet de vrijheid ook uitbundig worden gevierd. Dat gaan we doen met onder meer een concert, een cultureel festival, een estafetteloop, een muziekfeest en een grote vrijheidsmaaltijd.’’

Middenin de oorlog werd in Schoonebeek olie gevonden

Op het programma staan verder nog onder meer twee exposities, een herdenking, een oldtimerfestival en een nostalgisch plein met voorwerpen en ambachten uit de periode in en rond de Tweede Wereldoorlog. ,,We willen jongere generaties op een aansprekende manier kennis laten maken met Schoonebeek in de jaren veertig’’, zegt voormalig onderwijsman Albert Vrielink. ,,Ook de tweede helft van de jaren veertig nemen we hierin mee.’’

Voor Schoonebeek was die periode buitengewoon bijzonder. In 1943 was er in aardlagen onder het dorp olie gevonden en in 1945 begon de winning ervan. In rap tempo verschenen er boortorens in het landschap.

‘Door de oliewinning ging er een wereld open voor autochtone Schoonebekers’

De olie maakte Schoonebeek welvarend, maar ook op andere manieren profiteerde het dorp ervan, zegt Veenstra. ,,Door de oliewinning veranderde de samenstelling van de bevolking. Van verschillende kanten kwamen mensen in het dorp werken en wonen. Hierdoor ging er in zekere zin ook een wereld open voor de autochtone Schoonebekers. Ze maakten kennis met andere gewoonten en inzichten en merkten dat invloeden van buitenaf niet per definitie slecht hoeven te zijn.’’

Bevolking van Emlichheim wordt actief bij programma betrokken

Voor het bevrijdingsfeest kijkt Schoonebeek letterlijk over de eigen grenzen. ,,De bevolking van Emlichheim wordt actief bij het programma betrokken’’, zegt Leo Pekelsma.

De inzet is dat deelname aan vrijwel alle activiteiten gratis is. ,,Meerdere organisaties hebben al aangegeven ons hierbij te willen ondersteunen en er zijn flink wat subsidieaanvragen de deur uitgegaan’’, zegt Ernst-Jan Bouwers, een van de mensen met sponsoring in zijn pakket.


Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe