Harm Assies in Zuidlaren maakt van afvalscheiden een lucratieve sport.

Serie 'Van het afval af': Harm Assies in Zuidlaren maakt van afvalscheiden een lucratieve sport (check op de kaart het afvaltarief in jouw gemeente)

Harm Assies in Zuidlaren maakt van afvalscheiden een lucratieve sport. Foto: Harry Tielman

Zeven gemeenten in Groningen en twee gemeenten in Drenthe hebben het huisvuilsysteem diftar.

Hoe minder restafval de inwoners weggooien, hoe minder afvalstoffenheffing ze betalen. Dat kan veel geld schelen. Bekijk hieronder de tarieven per gemeente en lees hoe Harm Assies in Zuidlaren van afvalscheiden een lucratieve sport maakt.

De kaart verbeeldt het afvaltarief in 2020 voor een meerpersoonshuishouden.

Klik op de gemeenten voor meer info. Je kunt in- en uitzoomen en de kaart verschuiven.

Zo zijn de diftar-tarieven berekend
De tarieven in diftar-gemeenten zijn gemiddelden. Ze zijn berekend op basis van het gemiddeld aantal kilo rest- en gft-afval per inwoner per gemeente, zoals gepubliceerd door het CBS. Binnen de gemeenten Het Hogeland en Groningen bestaan verschillende tarieven voor de voormalige, heringedeelde gemeenten.

Hoogste en laagste tarief voor een meerpersoonshuishouden per jaar

Drenthe
- Laagste tarief in Tynaarlo: € 177,- (diftar)
- Hoogste tarief in Emmen: € 302,- (geen diftar)

Groningen
- Laagste tarief in Het Hogeland/De Marne: € 220,- (diftar)
- Hoogste tarief in Groningen/Groningen: € 332,- (geen diftar, 3 personen of meer)

Harm Assies in Zuidlaren maakt van afvalscheiden een sport (en dat scheelt hem een hoop geld)

Harm Assies vindt het een sport: je huisvuil zó goed scheiden dat er amper restafval in de grijze container belandt. Met dit laatste houden zijn vrouw en hij al min of meer rekening bij het boodschappen doen. Als het even kan, laten ze producten met een overdaad aan verpakkingsmateriaal liggen.

Scheiden wat gescheiden kan worden! Veel huishoudelijk afval kan immers als grondstof dienen voor nieuwe producten. Een prima manier om zuinig te zijn op het milieu, wat er toch al diep in zit bij het stel. Assies was niet voor niets twaalf jaar wethouder voor GroenLinks in de gemeente Tynaarlo (tot 2014). En de inwoner van Zuidlaren is niet toevallig voorzitter van de lokale afdeling van IVN.

Maar ook de portemonnee spreekt nadrukkelijk een woordje mee. Tynaarlo is een Diftar-gemeente. Diftar staat voor: gedifferentieerde tarieven. Het houdt in dat de inwoners niet alleen een vaste, jaarlijkse afvalstoffenheffing betalen, maar daar bovenop nog worden aangeslagen voor al hun ‘grijs afval’.

Verbranden kost steeds meer geld

Papier, glas, groente-, fruit- en tuinafval, plastics en drinkkartons enzovoort zijn herbruikbaar, maar de inhoud van de grijze container moet worden verbrand. Dat kost geld, steeds meer geld.

Om grijs afval tot een minimum te beperken, berekent Tynaarlo die kosten rechtstreeks door aan haar inwoners. Daarbij wordt gekeken naar het aantal keren dat de, van een chip voorziene, grijze bak aan de straat wordt gezet, maar ook naar de kilo’s afval die er dan in zitten. Hoe minder restafval, hoe goedkoper je uit bent. Het legen van een grijze bak kost 3 euro. Voor elke kilo die erin zit, komt daar 18 cent bij.

,,De toenmalige gemeente Zuidlaren is er al mee begonnen”, memoreert Assies. ,,Dat was begin jaren 90. Zuidlaren was indertijd een van de eerste Diftar-gemeenten in Nederland. Na de herindeling heeft Tynaarlo het systeem in de hele, nieuwe gemeente uitgerold.”

Zeven Groningse gemeenten kennen Diftar

Diftar zet zoden aan de dijk. In 2019 mikte een gemiddelde inwoner van Tynaarlo in totaal nog maar 70 kilo restafval in de grijze container. In Borger-Odoorn, de andere Drentse Diftar-gemeente, bleef de teller steken bij 114 kilo. Ter vergelijking: het gemiddelde in heel Drenthe was vorig jaar 162 kilo per persoon.

In de provincie Groningen kennen zeven van de twaalf gemeenten inmiddels een vorm van Diftar.

In 2016 hielden inwoners van Tynaarlo gemiddeld nog 122 kilo ‘grijs afval’ over. Daar is in vier jaar tijd dus nog eens 52 kilo afgegaan. De gemeente vijlde in die periode haar afvalbeleid nog wat verder bij en hoefde niet lang te wachten op de effecten. Onder meer ontving elk huishouden een extra mini-container voor pmd-afval (plastics, metalen en drankkartons). Tegelijk ging het tarief voor het aanbieden van restafval nog iets omhoog.

,,Uit de cijfers blijkt dat dit werkt”, concludeerde wethouder Hanneke Wiersema.

Tynaarlo ligt op koers

Tynaarlo is daarmee goed op weg om de landelijke VANG-doelstellingen te halen. VANG is een afkorting van: Van Afval Naar Grondstof. Het is de bedoeling dat Nederlanders dit jaar maximaal 100 kilo restafval per persoon overhouden en over vijf jaar nog maar 30 kilo.

Tynaarlo ligt dus op koers, maar is een uitzondering. Volgens dezelfde VANG-doelstellingen wordt in 2020 ook zo’n 75 procent van al het huishoudelijk afval gescheiden. Tynaarlo zat afgelopen jaar al op 78 procent.

Assies heeft heel andere tijden meegemaakt: ,,Ik ben opgegroeid op een boerderij. Het afval werd daar op een hoop gesmeten en verbrand. Als kind wist je niet beter. Ik heb mijn vader ook wel bezig gezien om met afval een oude sloot te dempen.” Inmiddels, zegt hij, is het apart houden van zoveel mogelijk herbruikbaar afval een vergelijkbare routine geworden. ,,Je denkt er amper nog bij na.”

Gemeenten zoals Tynaarlo die voorbeeldig scoren op kilo’s restafval, zijn veel minder geld kwijt aan de verwerking daarvan in de afvalovens, zoals Attero er drie in gebruik heeft in Wijster. Niet toevallig is de vaste afvalstoffenheffing nergens in Drenthe zo laag als in Tynaarlo.

‘De Diftar-paradox’

Een verdere afname van het restafval leidt overigens niet per definitie tot een nóg lagere heffing, legt gemeenteambtenaar Jeroen Soppe uit: ,,Er worden steeds meer grondstoffen apart gehouden. We halen nu dus ook pmd bij huis op. De algehele inzamelingskosten stijgen daardoor.” Op het gemeentehuis in Vries noemen ze dat ‘de Diftar-paradox’.

De 70 kilo restafval per inwoner is voorbeeldig. Maar om binnen vijf jaar, in lijn met de VANG-doelstellingen, uit te komen op nog eens 40 kilo per persoon per jaar minder is makkelijker gezegd dan gedaan.

Soppe: ,,Samen met andere gemeenten in het Noorden onderzoekt Tynaarlo of luiers ook apart ingezameld kunnen worden.” De gemeente is daarnaast in gesprek met VvE’s van appartementencomplexen om ook daar pmd-containers te plaatsen. ,,De VvE’s melden zich zelf.”

‘Verpakkingsindustrie kan ook best wat doen’

Oud-wethouder Assies vindt dat er, om op nóg minder restafval uit te komen, ook best iets van de verpakkingsindustrie kan worden gevraagd. ,,Hun lobby is sterk, maar deze bedrijfstak is overwegend gemakzuchtig. Het is volgens mij best mogelijk om verpakkingen te maken die hergebruikt kunnen worden of die beter afbreekbaar zijn. De voedingsindustrie hield eerst ook de boot af toen het ging om minder zout en suiker in ons eten. Uiteindelijk is dat dankzij nieuwe technieken toch gelukt.”

Afval dumpen geen groot probleem in Tynaarlo

Andere gemeenten die ook Diftar overwegen, zien er uiteindelijk soms van af omdat ze bang zijn dat burgers restafval wegmoffelen in de andere, gratis mini-containers en in andermans grijze bak. Of, erger: dat vuil wordt gedumpt in de natuur.

Volgens gemeenteambtenaar Soppe is dat in Tynaarlo geen probleem van betekenis. ,,We controleren geregeld de inhoud van containers”, vertelt hij. ,,Zo nodig spreken we burgers aan. Er zijn gemeenten die ook boetes uitdelen, maar dat heeft Tynaarlo tot dusver niet gedaan.”

menu