Symposium over communistisch verzet

Als we het over verzet in de oorlog hebben gaat het vrijwel nooit over het communistisch verzet. Een symposium op 13 oktober in het Drents Archief in Assen probeert dat te veranderen.

Initiatiefnemer is Wim Ensing van het Drents Archief, die bij toeval op de vergeten helden uit de Noordelijk verzet stuitte. Een gevoel van onrecht bekroop hem naarmate hij zich meer verdiepte in het communisme in het Noorden van voor de oorlog. „Het symposium gaat over een onbekend stukje verzet. Het is erg ver weggezakt in de herinnering, maar er zijn tientallen communisten uit het Noorden die zijn omgekomen vanwege verzetsactiviteiten.”

Ensing is nog bezig om op een rij te zetten hoe het in Drenthe zat met de communisten. In Friesland en Groningen zijn al wel boeken verschenen over dit onderwerp. Ruud Weijdeveld beschreef ‘Het Communistische Verzet in Groningen 1940-1945’ en Chris Beuker schreef ‘Communistisch verzet in Friesland 1925-1945’. Ensing is vast van plan om daar het Drentse verhaal aan toe te voegen.

Dagboek van Asser CPN-raadslid

Een eerste aanzet daarvoor leverde het dagboek dat Assenaar Sjerp Weima heeft bijgehouden nadat hij was opgepakt, omdat hij in de gemeenteraad van Assen had gezeten en zijn mening over het oppakken van Joden niet onder stoelen of banken stak. Het is een wonder dat hij de barre jaren in Duitse concentratiekampen heeft overleefd. Weima had niet eens de kans om zich echt te storten in het verzetswerk, want de Duitsers hadden zich na de mede door communisten georganiseerde februaristaking in 1941 tot doel gesteld om de aanhangers systematisch uit te weg te ruimen.

Gelijkheid

„Tenslotte waren de communisten zo ongeveer het tegenovergestelde van de fascisten. Communisten koesterden de gelijkheid van mensen terwijl de fascisten juist de ongelijkheid benadrukten. Toen Hitler in 1941 Rusland binnenviel kwam er een nieuwe arrestatiegolf en toen was het met het communistisch verzet in Drenthe wel zo’n beetje gedaan. Wat er toen van het communistisch verzet over was ging verder de illegaliteit in en in Drenthe kwam er gewoon geen aanwas meer”, meldt Ensing.

Noorderlicht

Belangrijkste wapen van de communisten was het papier. In het Noorden verscheen de illegale krant Noorderlicht, dat in Groningen werd gedrukt. Tot de Duitsers een drukpers ontdekten en tientallen verzetsmensen konden arresteren. Ook in Drenthe werd dat blad verspreid. Maar volgens Ensing waren de communisten al ver voor de oorlog bezig om te waarschuwen tegen de nationaalsocialisten in Duitsland. Communisten uit Duitsland werden door hun Nederlandse kameraden opgevangen.

Koude oorlog

Volgens Ensing was er direct na de oorlog nog wel waardering voor de rol van de communisten in het verzet. De CPN had voor de oorlog al een betrekkelijk grote aanhang in het Noorden en dat leek na de oorlog ook weer op te bloeien. Maar de Koude Oorlog maakte daar snel een einde aan. Het communisme kwam in een kwaad daglicht te staan en mede door meningsverschillen in de eigen gelederen kwam er een einde aan alle aspiraties om het communistisch gedachtengoed ook in ons land te laten wortelen.

Het symposium begint om 13 uur in het Drents Archief. Aanmelden kan via info@drentsarchief.nl.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.