Aanpak van het stationsgebied.

Tientallen miljoenenen steekt Coevorden in een opknapbeurt: een klus die niet zonder slag of stoot ging (maar het einde is in zicht)

Aanpak van het stationsgebied. Foto: Jan Anninga

Coevorden steekt tientallen miljoenen in het opknappen van het stationsgebied en de winkelstraten. Dat ging niet zonder slag of stoot: over de tunnel onder het spoor en de terugkeer van de auto in een deel van de Friesestraat zijn heel wat discussies gevoerd. Nog een paar maanden en dan is deze klus geklaard.

De gevleugelde uitspraak van stedenbouwkundige Shyam Khandekar komt af en toe nog om de hoek kijken bij gesprekken over de aanpak van het stationsgebied van Coevorden. Jaren geleden verzuchtte Khandekar eens dat wie uitstapt op het treinstation in Coevorden, er zo snel mogelijk weer weg wil. ,,Maar die tijd is geweest. Wie straks in Coevorden uitstapt, wil geheid een poos blijven’’, zegt projectleider Roelof Snijders van de gemeente.

Wat zag de treinreiziger van ver? Een aftands stationsgebouwtje dat al jaren met leegstand had te kampen. Een breed spoorwegemplacement vol nutteloos geworden rails. Een zwaar verpauperd Van Gend & Loos-gebouw. En waar waren de winkels van Coevorden eigenlijk? Weinig wees erop dat in Coevorden het station op honderd meter van de belangrijkste winkelstraat ligt. Die korte afstand is opmerkelijk, want de trein stopt elders vaak op minstens een kilometer lopen van het stadshart.

Dankzij 36 miljoen euro die Coevorden in de schoot kreeg geworpen vanwege het afblazen van de Zuiderzeelijn, kon eindelijk eens het stationsgebied onder handen worden genomen. Een flink deel van dat geld ging naar de bouw van een spoorboog nabij het Europark, waardoor goederentreinen niets meer te zoeken hadden in het stadshart. Daardoor kon het emplacement bij het station versmald worden naar drie sporen. Ondertussen werd het Van Gend & Loos-gebouw gerestaureerd en ook het stationsgebouw kreeg een opknapbeurt. Met de komst van Domino’s kunnen treinreizigers er weer een kop koffie krijgen, desgewenst met een pizzapunt.

De flinke bouwput die het stationsgebied sinds 2018 is, wordt stukje bij beetje kleiner. Want steeds meer projecten zijn klaar. Wat is de stand van zaken?

Tunnel onder spoor

De tunnel onder het spoor, die het oude stadshart met het nieuwe winkelhart rond het EDS-plein verbindt, is de grootste ingreep geweest. Sinds eind februari kunnen voetgangers er gebruik van maken. En een béétje fietser neemt de hellingbaan, in plaats van lopend met de fiets aan hand (en de banden in het gootje langs de trappen). ,,Speciaal voor mensen in een rolstoel of met rollator is de hellingbaan aangelegd. Die wilden we niet te steil maken, waardoor we wat meer ruimte nodig hadden.’’

Dat is volgens projectleider Snijders ook de reden waarom de toegang tot de tunnel zo ruim is, alsof we in de grote stad zijn in plaats van Coevorden. Aan beide zijden zijn er liefst drie trappen die toegang bieden tot de ondergrondse verbinding, met dus ook nog eens die hellingbaan gelegen in het groen.

Wie de tunnel inloopt, komt onder begeleiding van de tunnelkunstverlichting van Hans Muller uit op een plein dat nog geen naam heeft, tussen het spoor en het oude Van Gend & Loos-gebouw in. Hadden de bedrijven in dit pand eigenlijk alleen maar een voorkant, nu is de aloude achterkant vanwege het nieuwe pleintje de nieuwe voorkant worden. De bakker heeft zijn loungebanken niet voor niets aan deze kant gezet.

De zitplaatsen kijken uit op de Spiraal van Coevorden, ofwel het kunstwerk van Muller dat als een soort van appelschil de lucht insteekt. Kijk er van bovenaf op (neem een drone mee!), dan zie je de contouren van de vestingstad. Vorige maand werd het werk geplaatst in een groot waterbassin met water, waarin jongeren nog wel eens willen pootje baden. En meer. Niet de bedoeling, net als nachtelijk gebruik van de loungebanken.

Het is dan ook de bedoeling om camera’s te plaatsen in het stationsgebied. Gaten in palen waar ze moeten hangen zijn inmiddels gemaakt. En is er een intern circuit aangelegd, zodat de beelden op het politiebureau zijn te zien. Burgemeester Bert Bouwmeester is principieel tegenstander van toezicht via camera’s. Hij wil dan ook eerst de gemeenteraad over dit aspect raadplegen, voordat de camera’s er komen te hangen.

  loading

Trein naar Duitsland

Er wordt al jaren over gesproken, maar heel voorzichtig doemt het eindstation dan toch op: de totstandkoming van een rechtstreekse treinverbinding van Emmen en Coevorden naar Duitsland. Ieder jaar wordt de einddatum ietsje vooruitgeschoven, maar feit is dat aan Duitse kant de passagierstreinen steeds verder oprukken richting Coevorden. Vanaf Bad Bentheim komt de trein nu tot Neuenhaus.

Het spoor van Duitsland naar Coevorden ligt er al sinds jaar en dag voor goederenvervoer, maar moet nog verder worden omgebouwd voor passagierstreinen. Aan Nederlandse kant gaat het om een paar kilometer. Grootste obstakel is de huidige spoorbrug over het kanaal Coevorden-Almelo. ,,Daar moet een andere voor in de plaats komen. Op zich al een grote ingreep, maar omdat de brug ook nog eens een monument is moet ook daarvoor een oplossing komen.’’

Bij het maken van de plannen om het stationsgebied op te knappen is even rekening gehouden met de grensoverschrijdende trein, Later is het plan voor een eigen perron toch geschrapt. Maar er zijn mogelijkheden om die alsnog te realiseren. Snijders wijst op het derde spoor, aan de kant van het EDS-plein. Dat is een wachtspoor, maar zou ook prima gebruikt kunnen worden voor de trein naar Duitsland. Onderzoeken naar alle kosten voor de Duitse treinverbinding lopen volgens Snijders.

Foefjes en snufjes

Het nieuwe stationsgebied zit vol technische snufjes. Neem de hellingbaan tussen het groen bij de tunnel. Vanwege al die planten mag er op dit pad geen zout worden gestrooid, want al het water in de tunnel wordt opgevangen en hergebruikt voor bewatering van het groen op de helling. ,,Zout is funest voor planten. En zo’n bewateringsconstructie is noodzaak. Want leg je die niet aan, dan gaan de planten op het schuine vlak in droge periodes geheid dood’’, zegt Snijders.

Maar als zout strooien dan niet mag, hoe houd je dan de hellingbaan sneeuw- en ijsvrij? Vloerverwarming! ,,Onder het pad ligt een verwarmingssysteem, dat aanslaat zodra het vriespunt in zicht komt. Een sensor in het pad meet de temperatuur.’’

Het water vanuit de tunnel wordt opgevangen in een bak van 5 kuub. Bij hevige regenval wordt dit water door pompen in het regenwaterriool op het stationsplein gepompt. ,,Daarnaast blijft er voldoende water in de bak staan om te gebruiken voor de beregening van de beplanting langs de hellingbanen. Tijdens droge periodes wordt via het rioolsysteem van de tunnel water in deze waterbak ingelaten. Het rioolsysteem van de tunnel staat hiervoor in verbinding met het bassin waarin het kunstwerk staat, dat weer in verbinding staat met de stadsgracht en het kanaal Coevorden-Zwinderen.’’ Op deze manier is er continue voldoende water om de beplanting te beregenen.

Dus het kan nooit te hard regenen voor de tunnel? ,,De capaciteit is berekend op vrijwel alle situaties. Theoretisch valt er slechts een keer in de honderd jaar zo veel regenwater dat de pompen het niet meer aan kunnen’’, weet Snijders. ,,Het ergste dat dan kan gebeuren is dat er water in de tunnel komt te staan.’’ Met zo’n gering risico kan Coevorden prima leven.

Bijkomend voordeel van de verbinding tussen het kanaal Coevorden-Zwinderen en de stadsgracht is dat het water in het Van Heutszpark nu altijd ververst kan worden, waardoor botulisme en blauwalg veel beter bestreden kunnen worden. In de gracht in het park zijn deze ziektes vaak geconstateerd. ,,Maar sinds de nieuwe verbinding niet meer, nog geen enkele keer.’’

In het stationsgebied staan her en der plantenbakken, in de vorm van scherven zoals Khandekar die noemt. Groene eilandjes, die een logische looproute moeten bewerkstelligen. Al die plantenbakken zijn weer verlicht met ledverlichting, als een soort van accent. Dat licht gaat ‘s nachts ook weer uit, net als de verlichting rond de fietsenstallingen. loading

Stationsplein

Wisten we al dat bij stallingen rondom het station in totaal 760 fietsen geplaatst kunnen worden, 300 meer dan voorheen? Dat de park-and-ride (aan de kant van het EDS-plein) liefst 79 parkeerplaatsen telt, waar een aantal van 50 bij een stad als Coevorden had volstaan? ,,Er was nog wat ruimte over, vandaar’’, verklaart Snijders.

Aan de stadskant, aan de Wilhelminasingel, komen nog eens zes kiss-and-rideplekken. Bij het oude postkantoor aan dezelfde singel wordt de achtergelegen parkeerplaats opnieuw ingericht. De Wilhelminasingel gaat voor uitvoering van de werkzaamheden nog eens zes weken dicht, vanaf 11 augustus. Even doorbijten dus voor wie vanaf deze kant het centrum in wil.

Het toekomstige busstation is nog met hekken afgezet. Daar moet als ondergrond nog beton worden gestort, iets dat eigenlijk voor de bouwvak had moeten plaatsvinden. Dan had het op dit moment goed kunnen uitharden. ,,Maar bij de aannemer kwamen er andere werkzaamheden tussendoor. Nu wordt er direct na de bouwvak beton gestort. Voor de verdere verloop van de werkzaamheden maakt dat niet veel uit.’’

De rotonde voor het station is de afgelopen maanden ietsje verlegd, zodat vooral bussen en vrachtwagens meer ruimte krijgen.

Winkelstraten

Blijft over de toegang tot het winkelgebied. Pal aan de rotonde begint al de Friesestraat, maar voor onbekenden is het vaak niet duidelijk dat hier de winkelstraat richting de Markt is. De leegstand van de laatste jaren in dit deel hielp ook al niet.

In eerste instantie was bedacht dat een zuil van tien meter hoog, met daar bovenop een klok, als blikvanger zou fungeren op het stationsplein. Deze landmark zou ook de verbinding moeten leggen met de Friesestraat, maar niet iedereen was van dat idee gecharmeerd. Er wordt nu gezocht naar een alternatief om een betere link te leggen met het winkelgebied.

Op dit moment krijgt de Friesestraat andere bestrating. In het eerste deel (vanaf het station gezien) keert de auto terug, waarover in de gemeenteraad en daarbuiten felle debatten zijn gevoerd. Coevorden wil daarmee het voetgangersgebied compacter maken en de levendigheid vergroten. En ondernemers trekken die veel baat hebben bij parkeren voor de deur (zoals afhaalrestaurants of slagers die barbecues verhuren).

De zeven parkeerplaatsen die in het eerste deel komen voor een snelle boodschap zijn inmiddels gemarkeerd. Dit stuk wordt eenrichtingsverkeer. Ter hoogte van het afgebrande café ‘t Geveltje komt een paal om ander verkeer dan vrachtwagens (voor bevoorrading van de winkels) te weren.

Zo’n paal komt ook aan het begin van de Friesestraat, bedoeld om autoverkeer na 18 uur tegen te gaan. Maar hoe zit het dan met die afhaalrestaurants? ,,Je moet een compromis zoeken met de bewoners. Die zitten niet te wachten op verkeer ‘s avonds door de Friesestraat.

De vondst onlangs van restanten van de Friese Poort van rond 1620 heeft de werkzaamheden vertraagd. Om deze verloren tijd weer in te lopen is het aantal stratenmakers verdubbeld in de huidige bouwvakvakantie. De gemeente Coevorden broedt ondertussen op plannen om deze vondsten (net als restanten van de Bentheimer Poort) te laten zien aan bezoekers.

Historie

Want voordat we het vergeten: de aanpak is bedoeld om Coevorden om te vormen van winkel- naar bezoekersstad. ,,Uit allerlei onderzoeken blijkt dat kleine steden als Coevorden op winkelgebied niet kunnen concurreren met grotere plaatsen’’, zegt Snijders. Dat was al zo vanwege de vlucht van digitaal winkelen. De detailhandel heeft het nog veel moeilijker gekregen door de coronacrisis

Om bezoekersstad te worden moet je wel iets hebben om mee te pronken. Dat komt goed uit, want Coevorden zit boordevol historie. Natuurlijk het Kasteel, maar ook in de winkelstraten zitten verborgen juweeltjes. Om die panden meer uit te lichten komen er mozaïeken in het trottoir om bezoekers erop te wijzen. Stadscafé Vancouver, het oude raadhuis aan de Kerkstraat, café ‘t Geveltje en Kapper & Zo worden op die manier eruit gelicht.

De restanten van de Bentheimer Poort komen wellicht achter een glasplaat, die komt in een nog te bouwen complex. Hoe de poort er vroeger uitzag, wordt ter plaatse gevisualiseerd. Op welke wijze is nog de vraag. Over hoe Coevorden de overblijfselen van de Friese Poort wil tonen is nog geen duidelijkheid.

Wat nog komt

De rest van de Friesestraat krijgt na de bouwvak andere bestrating, gevolgd door de Sallandsestraat, de Bentheimerstraat en een klein deel van de Kerkstraat.

Is Coevorden dan af? Nog lang niet, want onder de noemer Kasteelpark moet het historische karakter van de vestingstad nog meer benadrukt worden. De Markthal van vroeger keert terug op de Markt, de gedempte haven wordt weer uitgegraven en er komen wandelpaden met aan beide kanten heggen op de Weeshuisweide.

Een waterpartij op de Markt symboliseert straks de oorsprong van Coevorden (de Koevoorde, ofwel de doorwaadbare plaats waar omheen de stad verrees). Projectontwikkelaar Peter van Dijk bouwt drie panden op de plek van de nog te slopen Rabobank.

Wanneer dat Kasteelpark klaar is? ,,We hebben afgesproken in 2022 een jaar lang geen werkzaamheden uit te voeren in het stadshart, vanwege alle festiviteiten. Coevorden is dan culturele gemeente van Drenthe en viert de 350-jarige bevrijding’’, zegt Snijders. De stad werd in 1672 bevrijd van de bisschop van Münster, beter bekend als Bommen Berend. Toen zwegen na lange tijd de kanonnen, in 2022 een jaar lang de graafmachines en bouwkranen.

menu