Ton Schutter doneert een nier aan een onbekende

Ton Schutter (70) uit Smilde doneert een nier aan een onbekende. Niet na zijn dood, maar nu al. Vorige week werd een wetsvoorstel om iedereen bij overlijden automatisch orgaandonor te maken, afgeschoten. Schutter vindt dat zonde. ,,Ik hoop dat meer mensen gaan denken zoals ik.''

Hij heeft eigenlijk al zes levens gehad, zoveel heeft Ton Schutter meegemaakt. Hij was 23 jaar politieagent en daarna juwelier, gespecialiseerd in uurwerken in Heemstede. Na zeventien ramkraken waarbij hij een keer werd neergeschoten in zijn kruis, verhuisde hij naar Smilde. Zat van de overvallen, maar niet van het werk. Als zeventigjarige is hij nog iedere dag in de weer met klokken. Als een symbolisch magnum opus is hij van plan iemand letterlijk meer tijd te geven. Hij doneert over een paar maanden zijn rechternier aan een onbekende.

Noodoproep

,,Ik las vorig jaar een artikel in de krant waarin een vrouw een noodoproep deed. Ze was al vijf jaar, drie keer per week aan de dialyse. Alles lijdt daaronder. Ze had drie kinderen en kon geen kant op. Ze vroeg om een nier en had bloedgroep B. Ik ook, en dat komt niet heel vaak voor.’’ Niet lang daarna was het besloten. Hij wil mensen zoals deze vrouw helpen, en doneert zijn nier aan de wachtlijst van nierpatiënten.

Zijn vrouw Maria Schutter-Hoek was op dat moment aan het revalideren in Beatrixoord vanwege longemfyseem. ,,Ik heb wel even zoiets gehad van: waarom nu?’’, zegt ze. ,,Toen heb ik er een nachtje over liggen denken. Hij is heel impulsief en als hij iets in zijn hoofd heeft, zit het niet ergens anders. Het heeft geen zin het hem uit zijn hoofd te praten, en dat wil ik ook niet.’’ Ton lacht: ,,Ze is zelf verpleegkundige, en weet hoe belangrijk het is.’’

Achter Tons beslissing zitten nog veel meer redenen. In de jaren tachtig werd ontdekt dat hij een hersentumor heeft. Een goedaardige prolactinetumor, waardoor hij ineens melk produceerde. Hij werd geopereerd en daarbij is het grootste deel van de tumor weggehaald. Voor het overige deel slikte hij jaren medicijnen, maar bouwde dat af. Wel moet hij nog altijd op controle in het UMCG. ,,En de afdeling endocrinologie zit vlakbij nefrologie.’’ Dat is de afdeling waar mensen met nierschade worden behandeld.

De tweede reden is een altruïstische daad van een arts, lang geleden. Omdat Ton door de ramkraken in Heemstede geen werk had, kon hij de studie van zijn dochter jaren geleden niet betalen. Tot er een wonder gebeurde. ,,Een arts bood zomaar aan haar hele studie te betalen. Zelfs haar huur en reiskosten. Daar ben ik zo van onder de indruk. Nu vind ik dat ik ook wat kan doen voor een ander.’’

Operatie

Hij is vorig jaar medisch en psychisch gekeurd en geschikt bevonden. De operatie is waarschijnlijk rond september en daar ziet hij totaal niet tegenop. ,,Na mijn knieoperatie badmintonde ik binnen twee weken weer. Voor deze operatie staat een hersteltijd van rond de zes weken, maar ik denk dat ik al eerder weer aan het werk ben.’’

Zijn vrouw schudt haar hoofd: ,,Daar komt hij nog wel achter.’’ Voor levende donoren is er een onkostenvergoeding vanwege inkomstenderving tijdens de hersteltijd. Ook thuiszorg en eventueel kinderopvang worden vergoed. Verder wordt er niet voor de nier betaald, dat is verboden in Nederland.

Ton heeft de kosten van donatie tegenover de kosten van dialyse zelf uitgerekend: ,,Als iemand een nier doneert, scheelt dat de ziektekostenverzekeraar enorm veel geld. Stel dat een nierdialyse 500 euro kost, en iemand doet dat zoals die vrouw in het artikel vijf jaar lang drie keer per week. Dan kost dat al meer dan een miljoen euro.’’

Vorige week nog, werd Ton ontzettend kwaad van een ingezonden brief hierover in de Telegraaf. Daar schreef een man dat hij het zat was dat ,,orgaandonatie door de strot geduwd wordt door de overheid.’’ Briefschrijver stelde voor dat de overheid zijn organen na overlijden mag gebruiken als er een half miljoen overgemaakt wordt aan zijn erfgenamen. De dokters krijgen zoveel loon dat er volgens hem verdiend wordt aan zijn organen. Ton: ,,Dan heb je dus echt niks voor een ander over en dan begrijp je er niks van. Als je dan bedenkt dat die arts de hele studie van mijn dochter heeft betaald. Ik hoop dat meer mensen er zo over gaan denken als ik.’’

Een nierdonatie op deze leeftijd kan hij goed verdedigen. ,,Kijk, als je nog jong bent en kinderen hebt, dan snap ik dat je ze eerst groot wil brengen. Onze drie kinderen zijn volwassen en kunnen zich redden. Dit is nu juist de tijd om het te doen. Mijn dochter schrok even toen ik zei dat ik een nier wilde doneren. Ze zei: ‘Maar wat als ik ziek word?’ Daar kan ik natuurlijk niet op wachten, straks ben ik tachtig en kan ik misschien helemaal geen nier meer doneren. Terwijl die nier nu nog goed is.’’

Kinderen

Als levende donor weet je meestal naar wie je nier gaat: een familielid of vriend. Als anoniem donor zal Ton er waarschijnlijk nooit achter komen wiens leven hij heeft gered. ,,Ik heb een voorkeur voor jonge mensen, misschien met kinderen. Die hebben hun hele leven nog voor zich. Als iemand door mijn donatie zijn kinderen kan zien opgroeien en misschien kleinkinderen kan krijgen, dan is dat toch prachtig. Alleen die wetenschap vind ik al mooi.’’

De enige die zijn nier niet mag hebben, is crimineel Willem Holleeder. ,,Dat is gewoon geldverspilling. Dat heb ik ook gezegd in het UMCG. Verder maak ik geen onderscheid. Zelfs als de overvaller die mij beschoot mijn nier krijgt, kan ik daarmee leven.’’

Orgaandonatie: de cijfers

In Nederland hebben 3,6 miljoen mensen toestemming gegeven voor orgaandonatie na overlijden. 1,5 miljoen mensen hebben een ‘nee’ laten registreren. Vorige week werd het ‘Ja-tenzij’-voorstel van D66 om iedereen automatisch donor te maken, weggestemd door het CDA.

In 2015 kregen 2360 mensen een orgaan van een overleden donor en stonden 31 december nog 1629 mensen op de wachtlijst.

Het aantal donaties van een nier door levende donoren, overstijgt het aantal donaties van een nier na overlijden. In 2014 werden 534 nieren bij leven afgestaan. In 2013 waren dat 520 nieren. De cijfers van 2015 worden volgende week bekend.

Meer dan de helft van de nieren gaat naar mensen die geen familie zijn van de donor. Dat betekent niet dat de ontvanger totaal onbekend is, het kan een vriend zijn of er kan een uitwisselingstraject plaatsvinden. Bij een cross-over worden twee of meerdere paren van ontvangers en donateurs aan elkaar gekoppeld. Dat gebeurt als iemand wel wil doneren, maar geen geschikte match is voor een eigen familielid. Per jaar geven ongeveer veertig levende donoren een nier aan een onbekende.

Geen leeftijdsgrens op nier en lever

Op het doneren van een nier bij leven zit geen maximale leeftijdsgrens. ,,Het gaat erom dat de donor heel gezond is. Zowel de lichamelijke als geestelijke conditie moeten goed zijn. De bescherming van de gezondheid van de donor staat voorop. En natuurlijk wordt er gekeken naar de ontvanger van deze nier, het moet goed passen’’, vertelt een woordvoerder van de Nederlandse Transplantatie Stichting. ,,Als iemand 76 jaar is, gaat de nier eerder naar iemand die ook wat ouder is. Maar het hoeft niet, iemand van 40 kan aan iemand van 15 jaar doneren en andersom.’’

Gemiddeld gaat een nier van een levende donor zo’n 15 jaar mee, en een nier van een overleden donor 10 jaar. Dit zijn gemiddelden, er worden ook nieren afgestoten en er zijn mensen die al veertig jaar dezelfde donornier hebben.

Ook op het doneren van een gedeelte van de lever zit geen leeftijdsgrens. Belangrijker dan de leeftijd, is de kwaliteit van de organen. Of iemand anoniem doneert, of aan een familielid, elke donor gaat een traject door in het ziekenhuis. Er wordt gekeken naar de nierfunctie, hart-en vaatfunctie en psychische geschiktheid.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.