Verdwenen Drentse gebouwen aflevering 7: Stoomzuivelfrabriek Zweeloo

De boterfabriek in Zweelo in 1910. Foto: Drents Archief, collectie Ansichten

Drenthe kent veel plekken waar ooit een beeldbepalend of iconisch pand heeft gestaan waar nu niets meer van over is. In samenwerking met het Drents Archief laat deze krant tien weken lang iedere week zo’n verdwenen gebouw zien. Deze keer: de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Zweeloo.

Rond het jaar 1900 telde Drenthe meer dan honderd zuivelfabrieken. Een van de eerste coöperatieve stoomzuivelfabrieken werd in 1892 opgericht in de gemeente Zweeloo. ‘De Fabriek’, zoals de zuivelfabriek en korenmalerij in de volksmond samen genoemd werden, was een markant industrieel complex met veel bedrijvigheid eromheen. Al snel draaide ‘De Fabriek’ goede boekjaren en een hoge productie.

Chaotische wereldmarkt

Tijdens de Eerste Wereldoorlog stagneerde echter in het hele land de boterproductie vanwege de in chaos verkerende wereldmarkt. Ook de zuivelfabriek Zweeloo had het zwaar. Maar begin jaren ’20 krabbelde de fabriek weer op en zat de productie weer op het niveau van voor de oorlog.

Toen in 1924 de gemeente Zweeloo aangesloten werd op het elektriciteitsnet, kon ook de fabriek mee in de ontwikkeling van de moderne tijd. In het boekjaar 1924/1925 werd dan ook voor het eerst meer dan 100.000 kilo boter geproduceerd, een grote mijlpaal.

Tbc-vrije melk

In de vijftiger jaren veranderde er veel. De maatregel van de coöperatie om alleen geheel tbc-vrije melk aan de fabriek te leveren, wekte interesse bij in Duitsland gelegerde Amerikaanse militairen. De fabriek leverde volle melk aan deze militairen, waardoor de boterproductie drastisch terugliep.

Niet veel later, in 1956, werd de productie van boter volledig gestaakt. Daarmee kwam er een eind aan de belangrijkste functie van de ‘Vereniging Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Zweeloo’. Na de fusie met zuivelgigant DOMO in Beilen in 1988, verdween ook de fabriek zelf. Het gebouw werd afgebroken en maakte plaats voor woonzorgcentrum De Korenhof.

Heeft u zelf een mooie herinnering aan een markant maar verdwenen gebouw in Drenthe? Laat het ons weten via verdwenendrenthe@dvhn.nl.

loading

menu