Een helm voor iedereen die op een elektrische fiets rijdt? 'Straks wil niemand meer fietsen' (update)

Fietshelmen verplicht voor jong en oud? Foto: Archief DvhN

Door een fietshelm voor kinderen en elektrische fietsers te verplichten zou de overheid tientallen verkeersslachtoffers per jaar voorkomen. Dat stellen het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een onderzoek naar effecten van politieke maatregelen op de verkeersveiligheid.

De instanties adviseren de overheid om de fietshelm voor die groepen te verplichten, maar daar wil de Fietsersbond niets van weten. ,,Als we dit gaan verplichten, stapt straks bijna niemand meer op de fiets.”

Het rapport van het Centraal Planbureau wordt vandaag overhandigd aan de Tweede Kamer. Belangrijkste conclusie is dat de regering in de grote steden veel meer moet investeren in fietsvoorzieningen, zoals fietspaden, stallingen en naadloze aansluitingen op het openbaar vervoer. Volgens de twee instanties is de fiets op de auto na het meest gebruikte vervoersmiddel in Nederland. Wat betreft het aantal verplaatsingen en de bestede reistijd is de fiets zelfs belangrijker dan het openbaar vervoer.

Kosten beperkt

Om de verkeersveiligheid voor de fietsers in Nederland te vergroten, moet het kabinet kijken naar gerichte maatregelen, aldus de instanties. Een verplichte fietshelm voor kinderen tot twaalf jaar en bestuurders van elektrische fietsen is een overweging die het meest opvalt.

Volgens het CPB en PBL bespaart een helm jaarlijks enkele duizenden ernstige verkeersgewonden en circa 45 verkeersdoden, ongeveer zeven procent van het totale aantal verkeersdoden per jaar. ‘De kosten zijn relatief beperkt in verhouding tot de potentieel bespaarde slachtoffers’, valt te lezen in het rapport.

Al langer discussie

In landen als Frankrijk, Kroatië, Oostenrijk en Slovenië is een fietshelm voor kinderen verplicht. Ook in Nederland woedt de discussie al jaren. Zo is de Fietsersbond een stevig tegenstander van zo’n helmplicht, aldus landelijk beleidsadviseur Wim Bot. ,,Wij zijn hier absoluut niet blij mee. Een fietshelm verplichten is een erg slecht idee. Het maakt fietsen onaantrekkelijk en het wekt de illusie dat fietsen ongezond en onveilig is. Bovendien zijn het volstrekt ongemakkelijke dingen. Waar laat je zo'n helm als je naar de supermarkt gaat?”

De onderzoeken waar voorstanders van de fietshelm naar verwijzen, zijn omstreden, zegt Bot. ,,De cijfers kloppen lang niet altijd en bovendien kun je een buitenlands onderzoek niet zomaar vertalen naar een fietsstad als Amsterdam. Verder zien wij in landen waar een helm verplicht is een flinke daling van het fietsgebruik. Dat is niet iets dat we moeten willen, het leidt alleen maar tot grotere gezondheidsproblemen.” De Fietsersbond roept de Tweede Kamer op om ‘er alsjeblieft goed over na te denken’. ,,Bezint eer gij begint”, besluit Bot.

De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) neemt geen officieel standpunt in. ,,Voor een helmverplichting is hier over het algemeen weinig steun. De belangrijkste reden is dat de populariteit van fietsen zou kunnen ­afnemen. Sommige buitenlandse studies laten inderdaad zien dat het fietsgebruik afneemt na invoering van een helmplicht, ook al vinden de meeste studies geen, of slechts een tijdelijk ­effect.”

Kwetsbaarste groep

Wie een fietshelm draagt, heeft bij een val 75 procent minder kans op een hoofdwond en een helm vermindert bij fietsers het risico op blijvend hersenletsel met 85 procent, zeggen traumachirurgen. De maatregel is met name belangrijk voor kinderen tussen de tien en veertien jaar.

,,Dat is de kwetsbaarste groep“, vertelde een traumachirurg van het AMC in een eerder interview. ,,Ze nemen nog niet zo lang deel aan het verkeer en zijn vaak wat onzekerder. Diverse studies in het buitenland hebben aangetoond dat het aantal ongelukken met 60 tot 88 procent kan worden teruggebracht als het dragen van een fietshelm verplicht is. Overigens maak ik me geen enkele illusie dat jongeren tussen de 15 en 19 jaar massaal aan de helm gaan. Het ziet er niet zo hip en cool uit.”

menu