Jacco Wallinga, modellenmaker van het RIVM, zal ook wel weer een terras bezoeken na maandag: 'Maar ik kijk wel eerst of het op afstand kan'.

Rekenmeester RIVM: Geen lockdown in Drenthe en Groningen als het coronavirus elders in Nederland weer oplaait

Jacco Wallinga, modellenmaker van het RIVM, zal ook wel weer een terras bezoeken na maandag: 'Maar ik kijk wel eerst of het op afstand kan'. Foto: Marco Okhuizen

Maandag volgt de grootste versoepeling van de coronarestricties. Laait het virus dan weer op? Niet als we goed testen, traceren en isoleren, zegt Jacco Wallinga, modellenmaker van het RIVM. Als het toch misgaat, moet een landelijke lockdown vermeden worden: ‘We grijpen regionaal in’.

Dat de basisscholen op 11 mei weer opengingen, maakte rekenmeester Jacco Wallinga niet zo nerveus. Omdat kleine kinderen een beperkte rol spelen bij de verspreiding van het coronavirus vond het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) altijd al dat scholen best open hadden kunnen blijven.

Dik twee weken later lijkt de kust veilig, stelt Wallinga, die de belangrijkste RIVM-berekeningen maakt over het virus: ,,Definitieve conclusies kun je pas de komende tien dagen trekken, maar we hebben geen aanwijzing om te denken dat het grote effecten heeft.’’

Waarom is dit spannend?

,,Van de eerste stap in mei wisten we wel dat we die konden zetten, dat is nu onzekerder. De lockdownmaatregelen namen we in één keer, dat bleek effectief. Maar je weet niet wat precies het effect is van losse maatregelen. En nu laat je vrij veel los, de kans op verspreiding neemt dan toe. Dus is het belangrijk dat we goed gaan testen, effectief bron- en contactonderzoek gaan doen, zodat we een eventuele opleving snel in de gaten hebben.”

Anders dan in maart - toen het kabinet met een bazooka schoot - en zo'n beetje alles in één week tijd dicht gooide, gebeuren de versoepelingen nu met tussenpozen, het is precisiewerk.

Zodat bij een eventuele nieuwe brandhaard, een lokale uitbraak, ook weer veel gerichter maatregelen genomen kunnen worden, stelt Wallinga: ,,Alles is erop gericht dat je niet weer dat grove geschut hoeft in te zetten. Als het aantal positieve testuitslagen ergens opvallend hard stijgt, kan je regionaal ingrijpen. Dan moet je daar misschien weer een versoepeling terugdraaien. Maar niet in het hele land.”

Dan moeten de terrassen in Almere weer dicht als het aantal positieve testuitslagen daar te hoog is? Wat is dan de ondergrens?

,,Daar zijn bandbreedtes voor, die worden nog uitgewerkt. Maar je kunt gericht te werk gaan.”

Testen en traceren is cruciaal, het coronavirus heeft bewezen dat het onder de radar met vernietigende kracht en snelheid kan rondrazen.

,,Als je een paar weken niet alert bent, zit je zo weer met volle intensive cares. De buffer is ook klein: het reproductiegetal, het aantal mensen dat een besmette coronapatiënt gemiddeld aansteekt, ligt volgens onze schatting nu vlak onder de één. Ik denk niet dat het snel omhoog schiet straks, maar het zal wel stijgen als we meer open gooien. En het kan dalen als we goed testen, traceren en isoleren. Dat geeft wat speelruimte.”

Is de 1,5 metermaatregel buiten nog wel werkbaar en nodig? Mensen worden het beu, blijkt uit jullie gedragsonderzoek.

,,Dat begrijp ik, je hebt soms de neiging om iemand even een hand of knuffel te geven. Maar ik denk dat het goede basisregels zijn: afstand houden, handen wassen, hoesten en niezen in je elleboog, thuis blijven bij klachten. En ik denk: als deze basisregels helpen, en zoveel dat je daardoor op andere vlakken kunt versoepelen, handhaaf ze dan. Het alternatief kan zijn dat horeca dicht moet bijvoorbeeld, dan lijkt me de keuze niet lastig.”

Even over binnen en buiten: binnenruimtes lijken veel riskanter. Er zijn incidenten in slachthuizen, kerken, restaurants. Hoe verwerken jullie dat in de modellen?

,,Dat verschil tussen buiten en binnen zit niet in onze berekeningen. We rekenen met het aantal verschillende contacten dat mensen hebben, gebaseerd op de omstandigheden van maart. En ja: toen waren mensen meer binnen dan nu.”

Dan kunnen de prognoses toch veel te pessimistisch zijn?

,,Dat kan, dus als het anders uitpakt, zal het positiever zijn. Maar dat moet je dan ook onthouden als we weer richting het najaar gaan, als we weer meer naar binnen gaan.”

Gaat u zelf komende week meteen naar het restaurant, lekker binnen een hapje eten?

,,Nou, ik ben al een beetje gewend geraakt aan de nieuwe manier van leven. Buiten zijn bevalt me sowieso goed, zeker met lekker weer. Waarom binnen eten als het buiten kan? Daarbij zou ik sowieso eerst kijken hoe een ondernemer het aanpakt, of de afstand gehandhaafd kan worden. Kijk: het blijft verstandig om onnodige contacten en drukte te mijden.”

Vertrouwt u erop dat we de hele routekaart deze zomer kunnen uitvoeren?

,,Veel zal afhangen van ons gedrag. De routekaart is voorwaardelijk: versoepelingen kunnen alleen als het aantal besmettingen niet te veel oploopt. Omdat die voorwaarden erin zitten, heb ik zeker vertrouwen. Als het misgaat, grijpen we in.”

menu