Het hoofdkwartier van de Jehova's Getuigen in Emmen.

Wat heeft justitie-onderzoek naar seksueel misbruik Jehova's Getuigen opgeleverd?

Het hoofdkwartier van de Jehova's Getuigen in Emmen.

Bijna een jaar geleden hebben tientallen rechercheurs het hoofdkantoor van Jehova’s Getuigen in Emmen doorzocht. Volgens het Openbaar Ministerie zijn ondertussen in twee misbruikzaken verdachten veroordeeld.

19 november 2018 moet het afgesloten ijzeren hek van het Jehova-hoofdkwartier in Emmen open voor een onaangekondigde doorzoeking van de recherche. Er is urenlang gezocht naar dossiers over misbruikzaken die er niet zijn, liet de Jehova-leiding later weten. Want dossiers worden volgens hen in verband met de privacy vernietigd. Het enige dat de rechercheurs zouden hebben meegenomen, is een dun mapje met papieren waarop staat dat een Jehova-lid uit de geloofsgemeenschap is gezet en in één zin waarom.

De Stichting Reclaimed Voices, die opkomt voor slachtoffers van misbruik bij Jehova’s Getuigen, zegt dat ook in een woning van een voormalige ouderling in Hoogezand een doorzoeking is geweest.

Interne rechtsgang

Volgens het Openbaar Ministerie (OM) waren de doorzoekingen gericht op het in beslag nemen van dossiers van de interne rechtsgang binnen de geloofsgemeenschap over vermeende misbruikzaken. Slachtoffers en uitgetreden Jehova’s hebben verklaard dat de leiding van de gemeenschap gevallen van misbruik via een soort eigen rechtbank oploste.

,,We hebben elf zaken in behandeling of in behandeling gehad, waarbij leden of ex-leden van de geloofsgemeenschap betrokken zijn.” Tot nu was steeds sprake van negen zaken. Maar gisteren zei een woordvoerder van het Parket-Generaal dat er ondertussen nieuwe onderzoeken zijn bijgekomen, waaronder ook in Noord-Nederland.

Veroordeling

Hoe staat het met die justitie-onderzoeken naar seksueel misbruik binnen de Jehova-gemeenschap waarvoor de doorzoekingen zijn gedaan? Een strafzaak in de provincie Utrecht is de tweede die tot een onherroepelijke veroordeling heeft geleid. De 52-jarige Nathan J. uit Nieuwegein is half april van dit jaar veroordeeld tot een gevangenisstraf van negen maanden voor ontucht met zijn dochters tussen 2005 en 2009. De dochters waren toen tussen de 10 en 14 jaar oud. J. was ouderling bij de Jehova’s getuigen, een belangrijke functie binnen de geloofsgemeenschap. Inmiddels is hij uit de Jehova-gemeenschap gezet.

J. is volgens het Openbaar Ministerie de tweede verdachte die veroordeeld is in de zaken, waarvoor ook een inval is gedaan bij het Jehova-hoofdkantoor in Emmen. Een onderzoek in Oost-Nederland loopt nog. De andere onderzoeken naar seksueel misbruik door (ex-) leden van de geloofsgemeenschap hebben niet tot een strafzaak geleid.

,,Sommige zaken waren al verjaard, een verdachte is overleden en in enkele zaken was onvoldoende bewijs”, zegt de OM-woordvoerder. Reclaimed Voices stelt dat het bij de zaak van de overleden verdachte zeer waarschijnlijk gaat om een vrouwelijk slachtoffer uit Meppel. Zij is 40 jaar geleden als 13-jarige misbruikt door een ouderling, het begon bij haar tijdens bijbelstudie in Meppel.

In de meeste zaken komt het dus tot nu toe niet tot een veroordeling van een verdachte. Opvallend is ook het verschil tussen het het aantal aangiftes en het vele male hogere aantal meldingen van misbruik die bij Stichting Reclaimed Voices zijn binnengekomen. Is misbruik binnen de Jehova’s Getuigen een minder groot probleem dan tot nu toe werd aangenomen?

'Minderheid doet aangifte'

Frank Huiting uit Groningen van Stichting Reclaimed Voices, een ervaringsdeskundige en ex-Jehova Getuige, denkt dat er iets anders aan de hand is. ,,Uit cijfers blijkt dat slechts een minderheid van slachtoffers van seksueel misbruik aangifte doet. Schaamtegevoelens en ook het opzien tegen een ingrijpend strafproces kunnen redenen zijn om van aangifte af te zien. Als je inzoomt op de situatie bij Jehova’s Getuigen, dan is de drempel nog hoger om aangifte te doen. Het vertellen van je misbruikverhaal is zeer moeilijk. Bij het genootschap past het niet in de geloofswereld aangifte te doen. Het is de buitenwereld waarvan je je moet afzonderen. Dit heeft met wereldbeeld en ‘het ware religie denken’ te maken.”

Bij Stichting Relcaimed Voices zijn honderden meldingen gekomen, ook van ex-Jehova’s die zeggen dat ze door iemand binnen de gemeenschap zijn misbruikt. Volgens bestuurslid Raymond Hintjes voelden slachtoffers zich binnen Jehova’s Getuigen onder druk gezet om geen aangifte te doen. ,,Ex-leden die hun verhaal delen, zijn vaak lang geleden slachtoffer geworden van misbruik, wat de bewijslast extra moeilijk maakt. Ook zijn ze bang dat de al verstoorde familierelatie nog verder op het spel gezet wordt. Mensen die uit Jehova’s Getuigen stappen, worden vaak verstoten door hun familie. Soms is er alleen in het geheim nog contact.”

Gebrek aan deskundigheid?

De inval op het hoofdkantoor van de Jehova’s Getuigen in Emmen heeft het OM weinig opgeleverd, is het sterke vermoeden van Hintjes. ,,Ik vraag me af of justitie wel de deskundigheid heeft om de interne stukken van de geloofsgemeenschap goed te kunnen beoordelen. Wij hebben onze hulp aangeboden, maar daar is geen gebruik van gemaakt.”

Het OM weerspreekt dat sprake is van een gebrek aan deskundigheid. ,,Het OM heeft gebruik gemaakt van alle interne stukken die zijn verschaft. Meerdere getuigen en soms ook verdachten hebben duiding gegeven aan de stukken en uitgelegd hoe de interne rechtsgang in een specifieke zaak is verlopen.”

Jehova’s Getuigen Nederland in Emmen heeft geen reactie gegeven op meerdere verzoeken om commentaar.

menu