Monumentenadviseur Barry Gepken: ,,Ik kan wel hardop dromen, maar er is uiteindelijk een ondernemer nodig die voldoende mogelijkheden ziet.’’

Wat te doen met de watertoren van Coevorden? Eerst dromen, daarna pas de hobbels

Monumentenadviseur Barry Gepken: ,,Ik kan wel hardop dromen, maar er is uiteindelijk een ondernemer nodig die voldoende mogelijkheden ziet.’’ Foto: Jan Anninga

De watertoren van Coevorden staat te koop. Er wordt niet meteen de hoofdprijs gevraagd, maar Waterleiding Maatschappij Drenthe verlangt wel een gedegen plan om de toekomst van het Rijksmonument te waarborgen. Wat kun je zoal met zo’n toren? Monumentenadviseur Barry Gepken zit vol ideeën.

,,Het is de trofee van Coevorden. Inwoners zijn er zó mee verbonden. Dat is mooi om te zien. Die band is zeer begrijpelijk. De watertoren van Coevorden is met recht een juweeltje.’’ Monumentenadviseur Barry Gepken uit Erica is al jaren betrokken bij het markante Rijksmonument. Eerst bij de restauratie in 2015, later maakte hij als lid van het Steunpunt Erfgoed Drenthe een studie naar wat er in deze toren zou kunnen komen.

Sinds 1992 is het gebouw namelijk niet meer in gebruik. Het pompstation in Dalen heeft de functie - het houden van druk op de waterkraan in de wijde omgeving - geheel overgenomen. ,,Leegstand is nooit goed voor gebouwen. Ook niet voor deze watertoren, waar nog maar zelden iemand naar binnen gaat. Het wordt er al snel vochtig, en dat is slecht voor het gebouw. Niet voor niets hebben we bij de restauratie op verschillende plekken ventilatiegaten gemaakt. Ook staan de ramen altijd een beetje open, zodat er trek is in het onderkomen.’’ (Tekst gaat verder na het kader)

Onder de indruk van de monumentale trap

Eenmaal binnen is de ruimte verrassend groot. Dat komt natuurlijk door het hoge plafond - op 20 meter - en omdat er alleen maar een trap in zit. Dat plafond blijkt de onderkant van het immense waterreservoir van 150.000 liter te zijn. Hoe vaak Gepken ook naar boven klom, hij blijft onder de indruk van de monumentale trap. ,,Moet je nou eens kijken hoe mooi de leuning is afgewerkt. Alsof het voor een deftig herenhuis was bedoeld, in plaats van een functioneel gebouw. Het mocht destijds in 1914 wat kosten, blijkbaar.’’

Het is maar goed dat Gepken voorop loopt, want de trap is behangen met spinnenwebben. Iemand moet het doen. Echt krap wordt het bij de waterkuip, waar je - net - helemaal omheen kan lopen. Enkel aan de binnenkant van de toren, in tegenstelling tot exemplaren die nog een krans aan de buitenkant hebben. Die van Hoogeveen heeft een trap die dwars door het waterreservoir gaat.

Een nog smallere trap biedt toegang tot de bovenkant van de kuip. Daar een prachtige zolder, met ook nog eens een koepeltje. Pas hier valt goed te zien dat het waterreservoir onderdeel is van de gehele constructie. ,,Daarom kun je het ook niet zomaar weghalen, of er een flink gat in zagen.’’ Datzelfde geldt voor het stelsel van trekstangen boven de kuip. Haal je een deel weg, dan gaat dat ten koste van de constructie en dus de stabiliteit van het gebouw. ,,Voor alles is een bouwtechnische oplossing, maar zoiets kost veel, heel veel geld. Dat moet je niet willen.’’ (Tekst gaat verder na de foto)

loading

Maar wat dan wel? Gepken kreeg enkele jaren geleden de kans zijn fantasie de vrije loop te laten gaan, in een studie naar de herbestemming van het gebouw. ,,Als je daaraan begint, moet je niet eerst kijken naar alle belemmeringen. Ja, het gebouw staat op een heel klein stukje grond, in het midden van een rotonde. Ja, er zijn geen verschillende plafonds zodat je makkelijk kamers op meerdere verdiepingen kan realiseren. Ja, er mag maar weinig omdat het een Rijksmonument is. Al die hobbels komen later wel. Eerst moet je dromen.’’ Wat droomde Gepken zoal? En wat zijn dan toch de obstakels?

1. Thee en bier

Wat te doen met zo’n immens vat in de watertoren zelf? ,,De plaatselijke brouwer kan er symbolisch zijn bier in opslaan. Hij zou het ook in het echt kunnen doen, maar dan moet je nogal wat produceren. Op de begane grond kan het dan verkocht worden. Kijk naar Veenhuizen, daar loopt het als een trein.’’

Of wat te denken van een theehuis? Niet in de toren zelf, maar daarin zouden wel de keuken en het toilet in ondergebracht kunnen worden. ,,Als je vanaf de buitentrap naar het Van Heutszpark kijkt, heb je zo’n prachtig uitzicht. Een smalle groenstrook richting de parkgracht is nog van de gemeente. Daar kan je een theehuisje neerzetten, mooi aan het water. De rotonde waarin de toren staat hoeft geen probleem te zijn. Die heeft zijn functie verloren, na afsluiting van de weg voor autoverkeer. Voor een toegangspad vanaf de toren naar het theehuis moet toch iets te regelen zijn.’’

De verbouwing valt volgens Gepken deels te financieren met subsidies. ,,Maar alles valt of staat met een goede exploitatie. Ik kan wel hardop dromen, maar er is uiteindelijk een ondernemer nodig die voldoende mogelijkheden ziet.’’

2. Uitkijktoren

De hoogte van de watertoren - 32 meter - leent zich uitstekend voor een uitkijktoren. ,,Maar de binnenkant minder. Je zal boven het waterreservoir moeten komen, en zoals je hebt gemerkt is die toegang nogal krap. Bovendien zit de constructie van trekstangen boven de kuip bezoekers in de weg. En je kunt niet rechtstreeks uit de ramen kijken, want daar zitten balken voor. Andere vensters zitten eenvoudigweg te hoog. Vergeet niet dat de ramen destijds niet zijn aangebracht om naar buiten te kijken.’’

Een ander punt is dat er daadwerkelijk iets te zien moet zijn, voor mensen die de moeite nemen om naar boven te klimmen. De gemiddelde Coevordenaar zal genoeg te bekijken hebben. ,,Maar voor toeristen is het toch anders. Bij vuurtorens heb je altijd nog de zee om naar te kijken, hier is die troef er niet.’’ De watertoren is destijds gebouwd op het hoogste punt van Coevorden, en dat was niet midden in het centrum. De stad ligt dus niet aan je voeten, zoals bij de Martinitoren en het Forum.

loading

3. Hotelkamer

Logeren op een exclusieve plek, in het voormalige waterreservoir. Vooral voor speciale gelegenheden ,,Zo’n kamer moet je in het hogere prijssegment neerzetten. Het moet natuurlijk geen doorsnee worden, maar iets dat je maar één keer in je leven doet. In Harlingen kun je overnachten in een havenkraan. Machtig mooi, maar daar betaal je dan ook voor.’’ Om precies te zijn 349 euro in het weekend, inclusief ontbijt.

Als je zo’n prijs vraagt in Coevorden, moet er ook een lift in de toren. ,,Je kunt mensen niet voor dik 300 euro laten logeren en vervolgens naar boven laten klimmen. Zo’n lift is best mogelijk, maar kost ook veel geld. Als je kijkt dat het Kasteel al moeite heeft voldoende hotelgasten te ontvangen, dan vraag ik me af of Coevorden de juiste plaats is voor zo’n exclusieve overnachtingsmogelijkheid.’’

4. Kunst

De begane grond van de watertoren leent zich volgens Gepken uitstekend voor het houden van kleine kunstexposities. In Overijssel heeft een watertoren ook die functie gekregen. ,,Maar deze toren ligt net even buiten het Coevorder centrum. Toeristen komen er niet zo snel langs, er is geen automatische trek. Ik ben bang dat maar weinig mensen de weg naar kunst in de toren zullen weten te vinden.’’

5. Wonen

Om in de watertoren te kunnen wonen, moet er nogal wat gebeuren. ,,Er zitten geen vloeren in, zodat je niet makkelijk een paar kamertjes kunt maken. En het waterreservoir eruit halen is geen optie, vanwege de stabiliteit van de watertoren.’’ Gepken ziet wel mogelijkheden voor een combinatie met de twee nog vrije bouwkavels zowat naast de toren. ,,Je zou daar een woning kunnen bouwen en bijvoorbeeld een bedrijf vestigen in de watertoren zelf.’’

In de paar maanden dat bekend is dat de WMD de watertoren van de hand doet, hebben zich volgens woordvoerder Andries Ophof van de WMD al ‘best wat’ geïnteresseerden gemeld. ,,Ook uit Coevorden zelf. Belangstellenden kunnen zich nog tot half december inschrijven.’’ Dat kan op de website watertorencoevorden.nl. Er komen ook nog kijkdagen. In het voorjaar wordt duidelijk wie met welk plan aan de slag kan.

 

Wat gebeurde er met andere watertorens?

 

Luxe overnachten in Assen

loading

Begin dit jaar werd bekend dat de watertoren in Assen wordt omgebouwd tot luxe overnachtingsplek voor maximaal zes personen. Hotelgasten komen binnen in het bassin, waar een sportruimte komt. In de volgende halve laag een thuisbioscoop, daarboven een wellness-etage. Bovenin, waar er rondom ramen zijn, is het loftgedeelte met bed, zitgedeelte en jacuzzi. Vastgoedondernemer Riemer van den Berg betaalde de WMD een ton voor de watertoren.

Ook Meppel staat te koop

loading

De watertoren in Meppel, eigendom van de gemeente en Woonconcept, staat al enige tijd te koop. De gemeente is in een vergevorderd stadium met een aspirant-koper. De nieuwe eigenaar van de watertoren mag er maximaal 1000 vierkante meter bijbouwen. Deze bebouwing moet verdeeld worden over meerdere verdiepingen.

Logeren met zicht op de hele regio in Stadskanaal

loading

De watertoren in Stadskanaal is in 2018 voor 40.000 euro verkocht aan twee ondernemers, die logies willen aanbieden en kleinschalige horeca. Op de bovenste verdieping komt het zogenoemde erfgoedappartement. ,,Een unieke locatie om te overnachten, met uitzicht over de hele regio’’, aldus de initiatiefnemers op de website van de toren. ,,Op verdieping twee en drie onze woning, op de eerste verdieping een vergaderplek en op de begane grond (dag)horeca. Het omliggende perceel wordt voor een deel het terras voor de horeca.’’

Wonen en werken in Groningen

loading

Na jaren van plannen maken zijn de ontwerpen voor de watertoren aan de Doctor C. Hofstede de Grootkade in Groningen klaar. Er komen twaalf appartementen in. Het geplande restaurant - waartegen de buurt bezwaar maakte uit vrees voor parkeerdruk - wijkt voor werk- en vergaderruimtes. Opdrachtgever is Calculus vastgoed, architecten van PDB Design tekenden voor het ontwerp.

menu