We rijden keurig 100 kilometer per uur, we zouden niet anders durven

Om verdere verspreiding van het coronavirus te voorkomen werken mensen zoveel mogelijk thuis. Zelfs in de spits is het daardoor rustig op de snelwegen. Foto: ANP/Bart Maat

De gemiddelde snelheid op de Nederlande snelwegen is overdag fors gedaald door de nieuwe maximumsnelheid van 100 kilometer per uur. We rijden maar een paar kilometer harder dan toegestaan. De reden? Ons oerinstinct, niemand durft het in deze coronatijd aan om de kudde te verlaten.

De lagere snelheden blijken uit analyse van data die verkeersapp Flitsmeister op verzoek van  AD  en  EenVandaag  verzamelde. Het bedrijf heeft de beschikking over de geanonimiseerde snelheid van 1,7 miljoen auto’s en hield de snelheid gedurende vijf weken bij op de A2, A4, A12, A27 en A28. Er werd één week voorafgaand aan de maatregel gemeten en vier weken daarna.

Het lege asfalt smeekt overdag bijna om het gaspedaal in te trappen, maar bijna niemand doet het. Om 6.00 uur laten vroege automobilisten massaal het gas los en de gemiddelde snelheid daalt van 113 kilometer per uur naar 104 kilometer per uur. Rond het middaguur is het zelfs exact 100 kilometer per uur. Na 18 uur neemt de snelheid ietsje toe en na 19.00 uur - wanneer de oude maximumsnelheid weer geldt - klimt de gemiddelde snelheid naar 114 kilometer per uur.

Oerinstinct

In de nog rustigere avonduren wordt zelfs iets minder hard gereden dan voorheen. Het tart alle voorspellingen over de naleving van de nieuwe maximumsnelheid van 100 kilometer per uur. Hoe kan dat? De verklaring is indirect te vinden bij het coronavirus.

Ons oerinstinct waarschuwt dat het beter is om bij de kudde te blijven, vertelt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen. ,,Als er iets gebeurt dat heel groot is en buiten je eigen macht valt, dan gaan mensen voor het collectief. Je valt terug op de kudde als de individuele onzekerheden te groot worden. Er is nu een heel grote saamhorigheid in de samenleving. We zetten beertjes achter het raam, we hangen vlaggen uit en roepen dat we het samen moeten doen. Bij dit kuddegedrag hoort dat je je aan de regels houdt. Dus ook aan de 100 kilometer per uur. Want wie de kudde verlaat is kwetsbaar, zoals een jong buffeltje de sjaak is als ie wegloopt bij de anderen.’’

Vriendelijker

Jorn de Vries van Flitsmeister had niet verwacht dat automobilisten zich zó snel aan zouden passen. ,,We dachten dat er een gewenningsperiode nodig zou zijn, maar het was meteen vanaf dag 1 dat iedereen zich aan de maximumsnelheid hield. Mensen pasten zich heel snel aan. Ik denk ook dat door corona de solidariteit groter is. We zijn wat netter en vriendelijker in het verkeer.’’ De nieuwe snelheid werd 16 maart om 6.00 uur ingevoerd, ‘s avonds hield premier Rutte zijn nu al beroemde tv-toespraak over het coronavirus waardoor ook de sceptici doorkregen dat het menens was.

Tertoolen voorspelde voorafgaand aan de maatregel chaos doordat een groot deel van de weggebruikers zich niets van de maximumsnelheid aan zou trekken. ,,De wereld heeft een heel andere dynamiek gekregen die alle voorspellingen kansloos maakt. Het is nu ook heel moeilijk om te voorzien hoe het uiteindelijk wordt. Als de gemeenschappelijke vijand verslagen is, kan het weer ikke-ikke-ikke worden waardoor er weer wel massaal te hard wordt gereden. Maar als thuiswerken standaard wordt, mensen hebben nu door dat vergaderen ook prima digitaal kan, dan blijven de files en de drukte weg. Maar het is moeilijk te voorspellen wat er gebeurt als we over een halfjaar weer alles mogen wat we vroeger mochten.’’

Minder noodzaak

Een andere reden dat de nieuwe maximumsnelheid wordt gerespecteerd is dat er minder noodzaak is om te haasten. Er zijn geen files en de aankomsttijd die de routeplanner aangeeft, die klopt ook. ,,Deze situatie is de droom van iedere automobilist’’, zegt Markus van Tol van de ANWB. ,,De prikkel om het gaspedaal in te trappen om verloren tijd in te halen is er niet.  Dat zou de verklaring kunnen zijn voor het voorbeeldige weggedrag dat uit deze cijfers blijkt.’’

Flitsmeister ziet het heel langzaam weer drukker worden op de weg, maar de gemiddelde snelheid blijft constant. De Vries: ,,Als mensen zich nu al zo netjes gedragen dan blijven ze dat ook doen als het drukker wordt, alleen al omdat het dan lastiger wordt om harder te rijden. Als de oude situatie terugkeert dan zal de snelheid alleen maar verder dalen.’’

Niet iedereen houdt zich overigens aan de snelheid. Het fenomeen ‘coronaracers’ dook al op. Automobilisten die juist zo hard mogelijk rijden, vaak binnen de - lege - bebouwde kom. Maar ook op de snelweg is hier en daar een snelheidsduivel gepakt. De politie komt over twee weken met een rapport over het aantal snelheidsovertredingen op de snelweg sinds de invoering van de 100 kilometer per uur en wil nu nog geen cijfers geven.

menu