Hoe moet het verder tussen ondernemers en politici, nu Erik Ziengs uit Assen vertrekt als Tweede Kamerlid? Een gesprek over de drie B’s, grote zorgen bij bedrijven en de tijd na corona.

De timing kan bijna niet slechter. Maar ja, dat is met de wijsheid van nu. VVD’er Erik Ziengs neemt afscheid van de Tweede Kamer. De ondernemer stapt uit de landelijke politiek, net op het moment dat veel bedrijven aan de latten hangen. Straks, wanneer de lockdown eindelijk voorbij is, zullen ze hulp van de overheid nodig hebben om zichzelf opnieuw uit te vinden.

Mooie rol bij herstelplan

Premier Mark Rutte wil een groot herstelplan. In het debat daarover zou voor Ziengs een mooie rol zijn weggelegd. Toch stelde hij zich niet herkiesbaar. „Het is een prachtige tijd geweest, maar toen ik begon, zei ik dat ik twee perioden zou blijven. Het zijn er drie geworden.”

We spreken elkaar de dag nadat een fotograaf onbedoeld een vertrouwelijke notitie van verkenner en demissionair minister Kajsa Ollongren heeft vastgelegd. „Onvoorstelbaar”, zegt Ziengs. „Ze is een zeer kundig minister, topambtenaar geweest, ze weet heel goed hoe je met vertrouwelijke informatie moet omgaan. Als Kamerleden zijn wij altijd gewaarschuwd: vergeet nooit het origineel mee te nemen als je kopieën hebt gemaakt. Weet dat journalisten in prullenbakken snuffelen, dat soort dingen. Het blijkt maar weer, dit is gewoon mensenwerk.”

Binnenhof wordt bevolkt door ambtenaren

Elf jaar lang zat Ziengs in het parlement. Op zijn 23ste begon hij een bedrijf in sport- en promotiekleding en reclamebelettering. Zijn echtgenote Mieke heeft in Assen twee kapperszaken. Met die achtergrond behoor je op het Binnenhof tot een zeldzame diersoort. De meeste bewoners daar komen van de overheid of een aanverwante sector.

Ziengs weet hoe ondernemers voelen en denken. Hij voerde de eerste jaren van zijn Kamerlidmaatschap dan ook het woord over het midden- en kleinbedrijf. „Tien jaar geleden waren ze op het ministerie van Sociale Zaken heel blij dat - toen - 40.000 mensen zzp’er werden. In een klap waren ze uit de bijstand. Ik waarschuwde, net als ambtenaren van Financiën, dat zzp’ers geen premies afdragen voor sociale verzekeringen en dat daarmee het sociale stelsel onder druk komt te staan. En ook dat het niet werkt als je voor een tientje per uur of zo als zelfstandige aan de slag gaat. Dan kweek je geen reserves om ook maar de geringste tegenvaller op te vangen.”

Hoe bezuinigt een bakker?

Het waren de jaren van economische teruggang, met veel nieuws over bedrijfssluitingen en inkrimpingen. „Ik legde uit dat zoiets in een klein bedrijf als een bakkerij anders gaat dan in een grote organisatie. De bakker kent zijn medewerkers door en door. Ze passen op elkaars kinderen. Als het slecht gaat, ontsla je je mensen niet. Je zoekt een andere oplossing. Tot je met de drie B’s in aanraking komt.”

De drie B’s? „Boekhouder, bank, belastingdienst. Eerst vertelt de boekhouder dat het niet goed gaat, dan geeft de bank je geen krediet meer en uiteindelijk komt de belastingdienst zijn geld opeisen. Dan is het helemaal mis.”

De geschiedenis herhaalt zich. Opnieuw zien veel ondernemers hun schulden fors oplopen. Nu houden de drie B’s zich nog gedeisd. De steunpakketten van de overheid werken verdovend. Maar dat is na de coronacrisis voorbij.

Hoe kom je aan koks en kelners?

Dan komen de problemen voor de ondernemers pas echt, stelt Ziengs. „In de horeca maken ze zich nu vooral zorgen over personeel: koks waren voor de crisis al schaars, nu zijn velen vertrokken. Ik ken er eentje die werkt nu in een zorginstelling. Dat zullen er wel meer hebben gedaan. Straks willen we allemaal weer naar het terras en uit eten, maar wie gaat ons bedienen?”

Ook zullen dan veel bedrijven op de fles gaan die eigenlijk voor de crisis al op omvallen stonden. „Een neveneffect van de steunpakketten is dat er nu weinig faillissementen zijn. De overheid moet bedrijven niet overeind houden als ze niet levensvatbaar zijn, maar moet in deze situatie wel zorgen voor een zachte landing. Want als een bedrijf straks failliet gaat, komt dat in de beeldvorming natuurlijk altijd door corona. Dat leidt tot emoties in de Tweede Kamer, daar moet je goed rekening mee houden.”

Nederland heeft voor 55 miljoen mensen aan winkelruimte

Voor winkels wordt niets meer zoals het was. Nu nog meer mensen het gemak van online shoppen hebben ontdekt, moeten de stenen winkelgebieden veel compacter, gezelliger en gevarieerder worden. „Nederland heeft voor wel 55 miljoen mensen aan winkelruimte. Er is gewoon te veel gebouwd. Hier in Assen stond de gemeente er op dat er in Kloosterveen een prestigieus winkelcentrum kwam. Dit loopt nu wel goed, maar er is lang leegstand geweest. Hetzelfde geldt voor De Triade. Mediamarkt en Jumbo zijn met een contract min of meer gedwongen hier te gaan zitten.”

Het zal nog heel wat pijn, geld en moeite kosten om dit in Assen en tal van andere steden weer in balans te krijgen. „Mensen gaan nu voor beleving naar de stad, voor kleine, leuke winkels bijvoorbeeld. Groningen heeft daar al eerder op ingespeeld met lagere huren in bepaalde straten. Winkels moeten innoveren. Neem slager Dungelmann in Den Haag. Daar ga je naar toe om een gehaktbal of een kroket te eten, die koop je achterin de zaak. Je komt eerst langs vitrines en dan neem je ook nog wat broodbeleg en een paar worstjes mee. Winkelgebieden moeten andere bestemmingen krijgen, zoals wonen, je zult ondernemers moeten uitkopen en verleiden te verhuizen.”

Langdurig op wachtgeld is er niet meer bij

Werk aan de winkel dus. Er is grote behoefte aan iemand die de brug kan slaan tussen ondernemers en politici. „Ik kan die rol zeker vervullen”, zegt Ziengs. „Ik weet alleen niet in welke hoedanigheid precies.”

Langdurig van je wachtgeld genieten, is er in deze tijd voor een gewezen Kamerlid niet meer bij. Ook niet op 60-jarige leeftijd. Een reïntegratiebureau heeft Ziengs al enige tijd geleden benaderd met de vraag wat hij denkt te gaan doen. „Ik heb al diverse aanbiedingen gekregen eens te gaan praten. Maar ik moet eerst even tot rust komen, dan beslis ik verder wat ik ga doen.”

Ellenlange vergaderingen, talloze stormen in glazen water, veel Haags gedoe: ondernemer Ziengs heeft het toch maar mooi elf jaar volgehouden. „Met heel veel plezier hoor.” Hij neemt dan ook niet helemaal afscheid. „Ik zit nu nog in de Raad van Toezicht van Nieuwspoort, de sociëteit waar politici en journalisten elkaar ontmoeten. Dus ik ben nog niet helemaal weg van het Binnenhof.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
Politiek