Medewerkers van de GGD in het callcenter bron- en contactonderzoek, oftewel het corona-zenuwcentrum van Drenthe.

Dit doet de GGD met jou als je besmet blijkt met corona. Hoe werkt die quarantaine precies?

Medewerkers van de GGD in het callcenter bron- en contactonderzoek, oftewel het corona-zenuwcentrum van Drenthe. Foto: Marcel Jurian de Jong

Het coronavirus is terug van vakantie. Het is de kunst nu alle vuurtjes te doven voor het snotterseizoen echt begint. De frontsoldaten in deze strijd zijn de bron- en contactonderzoekers van de GGD. Een reportage uit het zenuwcentrum van de coronabestrijding in Assen.

Een gezin uit Drenthe was toch maar naar Zuid-Frankrijk gevlogen in de vakantie. In februari hadden ze al een goedkope vlucht geboekt en het leek immers weer te kunnen deze zomer?

Een paar dagen thuis en daar begon het. Keelpijn, heel warm en dan weer koud, kortademig en flinke hoofdpijn. ,,Het gaat nu al iets beter. Maar ik vond het vrij heftig’’, zegt de vrouw als de GGD haar belt. ,,Ik wist meteen eigenlijk wel dat het Covid was.’’

GGD-contactonderzoeker Thijs belt haar dinsdag voor de tweede keer. Vrijdag werd ze ziek, zondag liet ze zich testen en maandag belde de GGD met de uitslag van de test: positief. Nu gaat het om de vraag met wie ze in de twee dagen voor vrijdag in contact is geweest.

Dit soort gesprekken voeren de tientallen GGD-medewerkers van het bron- en contactonderzoek sinds dit voorjaar aan de lopende band. Zeven dagen per week is het een drukte van belang in het kantoor in Assen van de GGD Drenthe.

loading

De buurvrouw geldt als nauw contact

Thijs zet zijn telefoon op de speaker, want een nieuwe collega die hij moet inwerken luistert mee met het gesprek. ,,Ik had een vergadering met zeven collega’s op woensdag’’, zegt de vrouw door de telefoon. ,,En nog drie á vier contacten wat meer op afstand. Maar op donderdag ben ik met de buurvrouw wezen klussen. We hebben samen in de auto gezeten en hebben samen op de ladder gestaan.’’

Die buurvrouw is dan zeker een nauw contact, stelt Thijs vast, want langer dan 15 minuten binnen anderhalve meter. ,,Maar die mensen op die vergadering woensdag, was dat op anderhalve meter afstand?’’ Meestal wel, reageert ze. ,,We zaten buiten aan een grote tafel en er was wel afstand. Maar niet steeds. En we hebben ook samen gegeten. Ik heb iedereen die daar was wel alvast een berichtje gestuurd. En ze zijn wel benieuwd wat ze nu moeten.’’

Thijs peinst even. ,,Nou, het was buiten, meestal op afstand en aan een grote tafel. Het zijn dus overige nauwe contacten, ze hoeven niet in quarantaine maar moeten wel in de gaten houden of ze klachten krijgen. Ik denk dat we vooral moeten kijken naar je buurvrouw. En hoe zit het met die andere contacten?’’

,,Een man met wie ik koffie heb gedronken, maar op ruime afstand, iemand die ik even sprak en een schoonmaakster die even een beetje bij me in de buurt kwam.’’ Nee, bevestigt Thijs, dat zal ook geen groot probleem zijn.

De buurvrouw dus, en het gezin.

,,Mijn man en de kinderen wonen nu beneden, ik boven. Dat hebben we meteen vrijdag al gedaan’’, zegt ze. ,,We hebben gelukkig de ruimte. We blijven uit elkaar.’’ Heel verstandig, reageert Thijs. ,,Maar ze moeten wel in thuisisolatie blijven.’’ Ja, dat weet ze.

Geen afstand in Frankrijk, noch in het vliegtuig

Ze begint over de vliegreis en over Frankrijk. ,,Die Fransen gedroegen zich zo gemakkelijk, hielden echt geen afstand. Op het vliegveld, ergens bij het inchecken of in het vliegtuigpad, het kan overal gebeurd zijn. Je zat ook door elkaar gehusseld. We hadden in februari goedkope tickets gekocht, en dan zit je als gezin niet bij elkaar, daar moet je extra voor betalen. Raar dat ze dat in deze coronatijd niet veranderen. Doordat je zo door elkaar zit is de kans toch ook weer groter?’’

Ja, wel vreemd, zegt Thijs. ,,Dat zal ik ook even melden, wel raar ja.’’

Hoe nu verder? ,,Als je vrijdag 24 uur klachtenvrij bent, dan mag je weer naar buiten. Dan zitten de zeven dagen er op. Als we vrijdag bellen en je bent nog snotterig, dan moet het nog langer. Tot je minimaal 24 uur geen klachten meer hebt. En voor je huisgenoten rekenen we tien dagen vanaf het laatste contactmoment. Dus dinsdag mogen je kinderen weer naar school als ze klachtenvrij blijven.’’

Thijs sluit het gesprek af. Niet al te lastig, deze keer. ,,Ze werkte goed mee, begrijpt goed hoe het allemaal werkt en neemt zelf al maatregelen.’’ En zo zijn eigenlijk de meeste mensen die de GGD Drenthe belt.

Maar niet alle.

Zus wil niet in quarantaine, wel met vakantie

Een collega van Thijs meldt zich bij coördinator Jenine Bijker met een ingewikkelde zaak. Een licht verstandelijk beperkte man is ziek en positief getest, maar blijft waarschijnlijk niet thuis. ,,Hij blijkt in een andere woonplaats te zijn, volgens mij bij een vriendin. Maar hij is erg warrig aan de telefoon, het is heel lastig uit te zoeken. Hij is in het weekend bij de huisartsenpost geweest omdat hij zo ziek was. Daar wisten ze dus dat hij bij een vriendin is en niet thuis.’’

,,Kun je er dan via de familie niet achter komen?’’, vraagt Geert Jan Stijntjes, arts van het bron- en contactonderzoek. ,,Nee, de informatie van de familie is ook niet echt betrouwbaar. Hij is wel in contact geweest met zijn zus, maar die ‘gelooft niet in corona’. De zus wil niet in quarantaine, ze is in Duitsland met vakantie.’’

Het regent van dit soort korte gesprekken in het callcenter van het team bron- en contactonderzoekers van de GGD Drenthe. Hier, op een bovenverdieping van een nieuw kantoorpand van de GGD, de Veiligheidsregio en de brandweer, op een bedrijventerrein bij de snelweg in Assen, zitten sinds dit voorjaar een ruime vijftig bron- en contactonderzoekers van de Drentse gemeentelijke gezondheidsdienst. Veelal jonge mensen, twintigers, dertigers, geneeskundestudenten, verpleegkundigen, psychologen, social workers, gemixt met mensen die al langer voor de GGD werkten. Zoals coördinator Jenine Bijker, gezondheidswetenschapper en verpleegkundige, die eigenlijk voor de GGD werkte als adviseur gezondheidsbevordering maar nu het bron- en contactonderzoek leidt.

De GGD’en deden altijd al bron- en contactonderzoek, voor andere besmettelijke ziektes. Zoals tbc, dat altijd nog voorkomt. Maar met de komst van het coronavirus moest het onderzoek plotseling enorm worden ‘opgeschaald’. Tientallen collega’s kwamen erbij. Mensen die het werk nu net twee maanden doen, zoals Thijs, zijn nu alweer de ervaren krachten die nieuwe collega’s moeten inwerken.

,,Het is leuk werk omdat je heel breed betrokken bent bij alles rond corona’’, zegt Arvid. ,,We hebben soms dienst in de teststraat. De mensen die je test mag je soms later weer opbellen voor het bron- en contactonderzoek.’’

loading

De telefoon van het callcenter rinkelt onophoudelijk

De hele dag door rinkelt de telefoon van het callcenter. ,,GGD Drenthe corona-informatielijn, u spreekt met Tim’’, klinkt het tientallen keren achter elkaar. Vaak antwoordt hij hetzelfde riedeltje: ,,Nee, het advies is om kinderen beneden de 7 jaar niet direct te testen. Dat is omdat kinderen op die leeftijd vaak heel veel andere verkoudheidsvirussen hebben. En een coronatest is niet heel prettig.’’

Maar veel ouders, vooral moeders, zitten wel met een vervelend dilemma. ,,Als een verkoudheid erger wordt, een heftige bronchitis, dan kunnen ze vaak niet naar de huisarts. Die wil eerst weten of het geen corona is. Maar wij testen die kinderen niet zomaar zonder duidelijk advies, dus kunnen ze niks.’’

En dan zijn er nog de vele kinderen met allergieën en andere dagelijkse niesbuien die van de schoolleiding soms niet naar school mogen. Tim legt het een moeder uit: ,,Als het elk jaar dezelfde klachten zijn van hooikoorts, kan uw kind gewoon naar school.’’

Maar niet elke beller heeft genoeg aan een standaard antwoord. En een groeiende groep bellers wil een test maar heeft geen klachten. ,,Ja, ik kan het helemaal begrijpen maar ik kan u alleen vertellen hoe het gaat, ik ben ook geen politicus of beleidsmaker’’, is een van de zinnen die Tim telkens weer antwoordt.

In heel Nederland hebben de GGD’en het druk, maar in Drenthe valt het naar verhouding nog mee. Er wordt wel veel getest, elke dag staan er rijen auto’s voor de teststraten, meer dan achthonderd testen per dag. Maar tot nu toe zijn er in Drenthe erg weinig besmettingen. De provincie hoort daarmee tot de ‘schoonste’ van Europa.

Drentse bellers helpen de overbelaste GGD in Amsterdam en Brabant

Daardoor heeft GGD Drenthe tijd om de overbelaste GGD in Amsterdam en West-Brabant te helpen. Een heel team zit dagelijks klaar om positief geteste mensen in Amsterdam en de omgeving van Breda te bellen, en hun contacten uit te pluizen.

Zoals een gezin dat net terug is uit Turkije. De vrouw is in isolatie maar de man wil weer aan het werk. De vrouw had op de 21ste en 22ste klachten en is positief getest. De man heeft niks en vraagt wanneer hij weer aan het werk kan. ,,Ze houden geen afstand tot elkaar want hij gaf de telefoon door aan haar.’’ Hun dochter die in het ziekenhuis werkt blijft voorlopig ook thuis, maar hoelang? ,,Tien dagen’’, is het antwoord.

Martijn belt achter de contacten aan van iemand die in een vliegtuig zat en later positief bleek. ,,Je spreekt met de GGD. Ik begrijp dat je op een vlucht van Praag naar Düsseldorf hebt gezeten? Iemand in dat vliegtuig is positief en zat vlak bij je in de buurt.’’

De vrouw aan de andere kant van de lijn hoopt dat het om een andere vlucht gaat. ,,Nee, echt die van ’s avonds. De gegevens kloppen. Je was met je vriend? Die nam net niet op, ik belde hem net. Zou je hem ook willen informeren? Het advies is dat jullie in quarantaine gaan. Heb je ook klachten? Nee? Gelukkig. Maar jullie moeten eigenlijk wel direct in quarantaine, tot in ieder geval komende donderdag.’’

loading

Kunnen we op schoolkamp met alle brugklassers?

Bij coördinator Jenine Bijker meldt intussen de ene na de andere collega zich met een ingewikkelde casus. Een middelbare school wil op schoolkamp met alle brugklassers. Ouders bellen bezorgd of dat wel verantwoord is. Bijker bespreekt het met een van de artsen die telkens bij het team aanwezig is

,,De school zegt dat de kinderen toch al in hun eigen bubbel leven. Maar het zijn wel meer dan honderd kinderen die dan hutjemutje bij elkaar zitten. Ze slapen echt niet anderhalve meter uit elkaar in een vijfsterrenhotel, dat worden vast gewoon stapelbedden’’, overweegt arts Geert Jan Stijntjes.

,,Ja het is wel een situatie met hoog risico’’, meent Bijker. ,,Ze komen allemaal net terug van vakantie, als er een uitbraak is zijn zo meteen al die kinderen een risicovol contact. Dat is niet wenselijk.’’ Ze gaat wat telefoontjes plegen.

De wachtrij telefoontjes voor het callcenter loopt weer op. ,,Jongens, hebben wij een coronataxi?’’ roept iemand. ,,Er belt hier een meneer die niet mee mocht met het WMO-vervoer. Maar wij hebben toch geen coronataxi?’’

Een vrouw belt over haar kinderen die volgens haar positief getest zijn, terwijl ze helemaal niet in de teststraat zijn geweest en ook niet in het systeem van de GGD voorkomen. De vrouw denkt dat er een fout is gemaakt met de testen. Arts Geert Jan zoekt het verder uit. ,,Nee, hier kunnen we niks mee. Het is gewoon niet te achterhalen of de informatie klopt. We vinden die namen in ieder geval niet terug in ons systeem, het lijkt erop dat ze gewoon niet getest zijn.’’

Fraudeurs ontfutselen mensen hun BSN

Misschien ook wel een fraudegeval, vermoedt Bijker. ,,Er zijn blijkbaar fraudeurs die mensen bellen met het verhaal dat ze positief getest zijn, en dan vragen ze mensen om hun BSN-nummer. Dat zouden wij nooit doen. Wij mogen nooit als we zelf iemand bellen om het BSN-nummer vragen. Zelfs als mensen hier komen voor een test, vragen we alleen de drie laatste nummers. Alleen als mensen zelf naar de GGD bellen, kunnen we om hun BSN-nummer vragen. Dan kunnen mensen zeker weten dat het geen fraudeur is.’’

Een middelbare school laat in een brief aan de ouders weten dat een leerling positief getest is, en benoemt welke stroming en welk leerjaar. ,,,Lastig voor ons”, merkt Bijker op. ,,Hoe voorkom je dan dat de privacy geschonden wordt? Want de appgroepen van al die klassen ontploffen natuurlijk.’’

De GGD stuit vaker op zulke problemen met de privacy. Mensen die besmet blijken maar niet willen dat de GGD hun naam noemt tegen hun werkgever. ,,Als iemand dat niet wil, houden we ons daar natuurlijk aan. Maar we moeten wel weten met wie iemand op zijn werk in contact is geweest. Veel bedrijven en scholen willen wel graag hun mensen in alle openheid informeren. Dat ligt allemaal heel gevoelig.’’

Een andere school doet in een brief aan alle ouders en leerlingen de oproep zich te laten testen bij klachten, en dat ze de uitslag van de test aan school moeten melden. ,,Dat gaat ons net een stap te ver. Wij zouden nooit zeggen dat mensen medische informatie aan een school moeten geven.’’ Vaak is een telefoongesprek al de helft van de oplossing. ,,Het is altijd belangrijk om snel met de leiding van een bedrijf of school te spreken om alles even af te stemmen.’’

loading

Tijdrovend thuistesten gebeurt alleen als het echt niet anders kan

De vier die vanochtend het callcenter bemensen hebben intussen meer dan 140 telefoontjes beantwoord deze ochtend. ,,Goedenmiddag GGD corona-informatielijn u spreekt met Tim’’, klinkt het weer. En even later: ,,Nee dat kunnen we helaas niet doen. Ik begrijp uw probleem maar dit zijn de landelijke afspraken.’’

Het zijn ook nogal wat mensen die graag thuis getest willen worden. ,,Maar die thuisbemonstering doen we alleen in dringend noodzakelijke gevallen. Het is een enorm werk.’’

Veel van de bco’ers, de afkorting voor de bron- en contactonderzoekers, doen ook weleens zo’n thuistestdienst. ,,Je moet je helemaal in zo’n pak hijsen, er moet allerlei beschermingsmateriaal mee, dat is een heel gedoe. Je kan daardoor eigenlijk maar acht thuistesten inplannen op een dag, zo veel tijd kost dat. In de teststraat kost het maar 3 minuten.’’

Dus dat leidt tot nogal wat afwijzingen. ,,Een vrouw is mantelzorger van een meervoudig gehandicapte zoon, en die zoon kan absoluut niet in de auto, en zij kan haar kind geen enkel moment alleen laten. Kunnen we langskomen voor een thuistest?’’ Jenine Bijker kijkt bedenkelijk. ,,Is er echt geen andere mogelijkheid voor haar? Ze kan naar Meppel, naar Emmen, hier, er moet toch iets mogelijk zijn? Maar anders moeten we toch maar kijken of het in de route past.’’

ZIjn hoofd wil wel maar het lichaam wil niet

Een jonge geneeskundestudent is net ingewerkt en begint met zijn eerste echte telefoontje. De telefoon gaat weer op de speaker zodat zijn collega meeluistert. De echtgenote van een man die ziek is neemt op.

,,Hoe gaat het?’’

,,Goed’’, klinkt aan de andere kant van de lijn. ,,Ik heb helemaal geen klachten. Mijn man was positief en is nog aan het herstellen. Het gaat nu wel wat beter maar hij is nog heel moe. Zijn hoofd wil wel in beweging maar het lichaam wil niet.’’

De vrouw heeft ook een test laten doen maar was negatief. ,,Ik zit nu wel met een probleem’’, probeert ze. ,,Ik zit in het onderwijs en ik moet maandag weer beginnen. Dat vind ik heel moeilijk nu. Is er toch geen mogelijkheid dat ik nog een test laat doen?’’

De jongeman houdt even ruggespraak. ,,Een test is niet zinvol, begrijp ik. U hebt nog geen klachten dus de kans dat de test weer negatief is, is heel groot. Als er iets zou veranderen, als u wel klachten krijgt, zou het anders zijn. En het advies is toch dat u tien dagen in quarantaine moet blijven.’’

,,Ja maar die tien dagen zijn dit weekend al voorbij ...’’

,,Als er niets verandert, als u geen klachten krijgt, hoeft u dus niet meer in quarantaine te blijven na die tien dagen’’, is het antwoord.

In het callcenter blijven de telefoontjes binnenkomen. ,,Nee we testen liever geen jonge kinderen omdat dat een nogal zware invasieve test is, dat willen we kinderen niet te vaak aandoen’’, zegt een collega van Tim.

Als de GGD met een afgeschermd nummer belt nemen veel mensen in Amsterdam niet op

Even verderop belt Jetro, een al ervaren kracht, in een apart kamertje met een man uit Amsterdam. Dat is een van de overbelaste GGD-regio’s waarvoor Drenthe werk overneemt.

Hij gebruikt een telefoon van de GGD die het nummer toont aan de andere kant van de lijn. ,,Als je met een afgeschermd nummer belt, nemen veel mensen in Amsterdam niet op, zo is de ervaring. Dat is in Drenthe anders. Ik zie hier ook een buitenlandse naam. Dat is altijd even afwachten, of iemand je dan goed kan verstaan.’’

Een man met Marokkaans accent neemt op. ,,Was u al gebeld door de GGD met de uitslag van uw test? ,,Nee, dat niet.’’ ,,Nou dan geef ik nu de uitslag. De test was positief. Dat betekent dat u corona hebt.’’

,,O jee’’, klinkt er aan de andere kant. ,,Wat vindt u er van?’’, vraagt Jetro. ,,Tja, mijn vrouw was positief. We zijn al die tijd al thuis. Er waren veertien dagen voorbij en ik kreeg vorige week klachten, dus ik dacht het al. Daarom heb ik me ook laten testen.’’

,,Hebt u nog klachten?” ,,Ja ik heb last van mijn keel en neus. Hoesten en keelpijn en af en toe zweten. Maar ik heb geen koorts, ik heb mijn temperatuur wel gemeten.’’

Jetro vraagt verder door over de contacten. ,,Onze zoon van 16 is bij ons. Maar die heeft geen klachten. Hij is ook niet getest. Verder zijn we al heel lang met niemand in contact geweest.’’

,,Bent u ook niet op reis geweest?’’

,,Nee. Eigenlijk vanaf het begin al, vanaf maart, zijn we nergens meer naar toe geweest. We hebben gelukkig een grote tuin. Vanaf dat mijn vrouw positief getest was zijn we alle drie thuis. De GGD heeft gezegd dat we alle drie in isolatie moesten.’’

Jetro legt uit hoeveel dagen ze nog in isolatie moeten. ,,Ja dat moet dan’’, is het antwoord. ,,U hebt het fantastisch gedaan, het is belangrijk dat u zo niemand besmet’’, probeert Jetro de man op te beuren.

De man heeft nog wel een vraag. ,,Mijn zoon moet volgende week naar school. Mag hij niet gaan? De school doet niks voor hem om thuis te werken. Hij kan niet te veel missen. Dit is vervelend voor mijn zoon. Kan hij niet een test krijgen, ook al heeft hij geen klachten?’’

,,Nee, helaas, dat zou niet helpen’’, is het antwoord. ,,Als hij negatief zou testen, zou hij toch nog in quarantaine moeten. Want hij kan tien dagen lang nog ziek worden doordat hij het van u heeft gekregen.’’

,,Oké’’, is het begripvolle antwoord. ,,Dank u wel voor uw telefoontje’’, sluit de man af. ,,Ik waardeer het dat u uw werk zo goed doet. Dat is heel belangrijk.’’

Jetro knikt. ,,,Zo zie je maar. Negen van de tien zijn heel meewerkende mensen. Dat maakt dit werk zo leuk. Al kan je nooit iedereen tevreden stellen.’’

En in het callcenter antwoordt Tim de volgende beller: ,,Ja, ik kan het op een bepaalde manier wel met u eens zijn. Maar ja, dit zijn de landelijke afspraken.’’

***

Vanwege de privacy van betrokkenen zijn details uit de telefoongesprekken in dit artikel iets veranderd, zodat ze niet meer herleidbaar zijn naar personen.

menu