Cardiologen Marlous van der Wielen en Ganiye Sahin van Treant beginnen binnenkort een speciale hartpoli voor vrouwen.

Hartpatiënt Marieke (57) uit Hoogeveen ziet er gezond uit, maar dat is schijn. Ze heeft vaatspasmen: 'Angst heb ik niet. Ik vind het vooral eenzaam'

Cardiologen Marlous van der Wielen en Ganiye Sahin van Treant beginnen binnenkort een speciale hartpoli voor vrouwen. Foto: Harry Tielman

Marieke Voogt (57) uit Hoogeveen ging op een maandagavond naar bed, er was niets met haar aan de hand. ,,Tot ik wakker werd met een rare en hevige pijn, het begon in de rug en straalde naar de buik alsof er een soort band om mijn lijf strak werd getrokken. Ik viel een paar keer flauw. Ik vroeg me af of ik weer zou bijkomen of dat dit het was. Maar de pijn zakte weg en ik ben weer in slaap gevallen.”

Sinds die nacht is het leven van de Hoogeveense mbo-docent nooit meer hetzelfde geworden. Zij is al 2,5 jaar chronisch hartpatiënt en verwacht dat ze nooit meer de oude zal worden hoe gezond zij ook leeft. ,,Gek genoeg bleef ik die nacht heel rustig. Ik wist totaal niet wat er aan de hand was. Ook toen ik de volgende ochtend naar de huisarts ging, had ik geen idee dat er iets met mijn hart was.”

Volgens cardiologen Ganiye Sahin-Arpaci en Marloes van der Wielen staat haar verhaal niet op zichzelf en hebben veel vrouwen niet in de gaten dat hun klachten veroorzaakt worden doordat er iets mis is met hun hart.

Diagnose bij vrouwen lastiger te stellen dan bij mannen

De twee specialisten beginnen op de polikliniek cardiologie van de ziekenhuizen van Treant in Stadskanaal en Hoogeveen een speciale hartpoli voor vrouwen. Tijdens de spreekuren voor vrouwen wordt meer tijd ingepland voor de patiënt. ,,Bij vrouwen is het vaak veel lastiger dan bij mannen om een hartprobleem vast te stellen en de exacte oorzaak te achterhalen”, zegt Sahin-Arpaci. ,,Het verhaal van de vrouw is heel belangrijk om de juiste diagnose te kunnen stellen.”

Van der Wielen, ooit de eerste vrouwelijke cardioloog in Hoogeveen, en haar collega Sahin-Arpaci zijn jaren geleden geïnspireerd geraakt door Angela Maas. Zij is cardioloog en hoogleraar, gespecialiseerd in vrouwenharten. Dwars tegen de gevestigde orde in heeft zij haar specialisme, dat ooit een echt mannenbolwerk was, op de kaart gezet. Maas heeft in het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen een spreekuur voor vrouwen met specifieke hartklachten. De wachttijd is lang.

Nieuwste onderzoeken

Dat bewijst volgens de twee cardiologen van Treant dat er een duidelijke behoefte is aan een vrouwenpoli cardiologie. ,,Wij zijn de eerste ziekenhuizen in het Noorden met een spreekuur dat specifiek gericht is op cardiologische klachten bij vrouwen. Huisartsen uit de hele regio, maar ook daarbuiten kunnen patiënten naar ons doorverwijzen. Bij het onlangs geopende hartinterventiecentrum van Treant hebben we de apparatuur om de nieuwste onderzoeken te doen en de patiënten te behandelen.”

Huisartsen en specialisten zijn zich tegenwoordig steeds beter bewust van de verschillen tussen man en vrouw als het gaat om hartklachten, vindt Van der Wielen. Maar het blijft lastig. ,,Bij de man is het meestal direct duidelijk. Die komt met pijn op de borst bij de huisarts. Een vrouw met hartproblemen heeft heel andere symptomen, pijn tussen schouders, last van de kaak of de kiezen, vermoeidheid en klachten in rust. Bij mannen presenteren de klachten zich juist bij inspanning. Vrouwen communiceren ook heel anders. Ze komen zelf met allerlei verklaringen voor hun klachten, het zal wel stress zijn of met de overgang te maken hebben.”

Oorzaak klachten

De cardiologen leggen uit dat vrouwen meer dan mannen klachten hebben die niet veroorzaakt worden door ernstige vernauwingen in de grotere takken van de kransslagaders op één specifieke plek. Bij vrouwen zijn de vernauwingen vaak over een grotere lengte aanwezig en bevinden zich ook vaker in de iets kleinere bloedvaten. Bijna tweederde van de vrouwen die dit hebben, is in de leeftijd van 40 tot 60 jaar.

,,De vernauwingen in de kleinere bloedvaten worden niet zichtbaar op een röntgenfilmpje van een hartkatheterisatie.” Dat is het onderzoek dat wordt gedaan om een diagnose te stellen bij de meest voorkomende hartziekte: vernauwde kransslagaders. Specialist Sahin-Arpaci vertelt dat je wel de weerstand in de kleine bloedvaten kunt meten. ,,Dat zegt iets over de bloeddoorstroming in de kleine bloedvaten.” Maar dotteren, zoals gebeurt bij een verstopte of vernauwde kransslagader, is bij de kleine vaten niet mogelijk.

Hartmedicijnen geven vaker bijwerkingen bij vrouwen

Volgens de hartspecialisten krijgen patiënten medicijnen die de klachten die door de vernauwing worden veroorzaakt kunnen verminderen. Dat wordt gecombineerd met adviezen en begeleiding op het gebied van voeding en beweging. Vrouwen kunnen niet zomaar dezelfde medicijnen slikken als mannen. ,,Ze veroorzaken vaker bijwerkingen bij vrouwen. Het op de juiste manier afstellen van de medicatie is daarom heel belangrijk”, zegt cardioloog Van der Wielen.

Een specifieke hartklacht bij vrouwen zijn vaatspasmen, vertellen de artsen. ,,Die spasmen treden op als bloedvaten in het hart ineens samentrekken of verkrampen. De aandoening komt ook voor bij mannen, maar minder dan bij vrouwen. Vaak gebeurt dit in rust, dus juist niet bij inspanning. Ook deze aandoening is moeilijk te behandelen. ,,Een goede leefstijl en medicijnen kunnen helpen, maar helaas gaan bij de meeste vrouwen de klachten nooit helemaal weg.”

loading

En dat betekent nogal wat, ervaart Marieke Voogt elke dag. Het duurde even voordat bij haar de juiste diagnose werd gesteld. Kort nadat de eerste klachten kwamen, verslechterde haar toestand en lag ze een paar dagen in het ziekenhuis. ,,Ik ging voor mijn gevoel gezond op bed en een week later moest ik aan de arm van een vriendin het ziekenhuis uitlopen en kon ik nauwelijks hele zinnen maken.” Ze kreeg bloedverdunners, cholesterolverlagers, medicijnen, vaatverwijders en een spray met nitraten die ze in acute situaties onder haar tong kan doen.

,,Toen begon een lange weg van revalidatie. Wat het lastige is, je moet zorgen dat je conditie hebt en aan de andere kant is rust ook heel belangrijk. Het gaat heel erg om de balans tussen beweging en rust. Ik heb alles gedaan wat aangeboden werd in het ziekenhuis. Fysiotherapie, voorlichting over hartziekten, voeding, stress, medisch-maatschappelijk werk. Daarna ben ik doorgegaan met hartrevalidatie bij de fysiotherapeut in de sportschool, waar ik ook ging sporten.”

Veel sneller moe

Zij is ook bij de beroemde dokter Maas geweest in Nijmegen. ,,Uiteindelijk heb ik samen met mijn huisarts uitgedokterd wat mij mankeerde. Prinzmetal angina pectoris . Dat zijn vaatspasmen. ,,Ik heb het meestal in rust, niet tijdens inspanning. Het voelt als een stomp in de rug en in mijn schouderbladen. Het komt meestal in een soort golven. Ik ben veel prikkelgevoeliger geworden en veel sneller moe en kan veel minder dan vroeger.”

Voogt zegt dat zij niet bang is om dood te gaan als zij de spasmen krijgt. ,,Angst heb ik niet. Ik vind het vooral eenzaam. Mijn hart is mijn begrenzing. Ik ben chronisch ziek. Veel mensen zien het niet. Ik leef gezond en zie er gezond uit.” De Hoogeveense denkt dat een vrouwenpoli ervoor kan zorgen dat er nog meer onderzoek wordt gedaan naar behandelingen voor specifieke hartklachten bij vrouwen. ,,Ik vind het belangrijk dat er meer aandacht voor en kennis over hartklachten bij vrouwen komt, ook bij vrouwen zelf.”

De cardiologen beginnen vanaf 1 december met de vrouwenpoli van Treant op de locaties in Hoogeveen en Stadskanaal.

loading

CT-scan calciumscore

De cardiologen zeggen dat huisartsen nieuwe richtlijnen hebben gekregen over wat te doen als er een patiënt op het spreekuur komt met zogeheten atypische thoracale klachten (pijn, druk of een onbehaaglijk gevoel op of in de borstkas, de rug, de hals of de armen). ,,Tot voor kort werden deze patiënten naar het ziekenhuis gestuurd voor een fietstest, een inspanningstest waarbij een hartfilmpje wordt gemaakt. Iemand kan in prima conditie zijn, maar toch vernauwingen hebben in de kransslagaders”, zegt cardioloog Van der Wielen. Met een CT-calciumscore is volgens haar eenvoudig vast te stellen of de patiënt kransslagaderverkalking heeft, wat een verhoogde kans geeft op een hartinfarct. Bij Treant kan dat onderzoek binnenkort worden uitgevoerd via de huisarts.

menu