Eelste Abels:  ,,Op mijn achttiende had ik mijn eerste coming out. Ik dacht: ik ben een vrouw en ik val op vrouwen.’’

Niet man en niet vrouw, Eelste Abels uit Eexterzandvoort is geen van beiden: ,Het duurt lang voordat mensen het snappen'

Eelste Abels: ,,Op mijn achttiende had ik mijn eerste coming out. Ik dacht: ik ben een vrouw en ik val op vrouwen.’’ Foto: Siese Veenstra

In de stroeve coronasamenleving waarin afstand de norm is, steekt discriminatie gemakkelijk de kop op. Want onbekend maakt onbemind. Vandaar een serie portretten van Groningers en Drenten die een stap extra moeten doen om de wereld bij te benen. Vandaag deel 8: Eelste Abels (30) uit Eexterzandvoort, die non-binair is en zich vrouw noch man voelt.

,,Meneer, meneer! Wacht even! Ow. Eh... Mevrouw. Sorry.’’ Eelste Abels (30) uit Eexterzandvoort heeft het zo vaak meegemaakt. ,,Zagen ze mij van achteren, dan riepen ze ‘meneer’. Maar als ik mij omdraaide, werd het ‘mevrouw’. Ik had een vrij grote boezem, dus ja. Ik snap wel dat mensen zo reageren. Ik had borsten en dan word je in het hokje ‘vrouw’ geplaatst. Wij leven nu eenmaal in een maatschappij met maar twee geslachtssoorten: man en vrouw. Een binair genderstelsel. Maar ik pas niet in die classificatie.’’

Eelste, als meisje geboren, is non-binair. Gevoelsmatig geen vrouw, maar ook geen man. Dat zorgt geregeld voor lastige en vooral ongemakkelijke situaties. ,,In het begin stak ik er veel tijd en energie in om het uit te leggen. Maar ik merk dat het lang duurt voordat mensen het snappen. En soms komen ze nooit zover. Inmiddels heb ik het een beetje opgegeven. Er is een soort gelatenheid over mij gekomen.’’

Boomhut

Als kind was Eelste geen meisje-meisje. ,,Ik speelde piraatje, bijvoorbeeld. En ik wenste vaak dat ik de dingen mocht die mijn oudere broers mochten. Maar mij werd nooit aangeboden om een boomhut te maken, om maar wat te noemen. Op verjaardagen kreeg ik nachtponnen, daar had ik helemaal niets mee. Ik liep het liefst in ribbroeken.’

In de puberteit werd duidelijk dat Eelste op meisjes viel. ,,Op mijn achttiende had ik mijn eerste coming out. Ik dacht: ik ben een vrouw en ik val op vrouwen.’’

Maar aan dat ‘vrouw zijn’ begon Eelste in de jaren daarna steeds meer te twijfelen. Dat werd een probleem toen Eelste terugkwam uit Zweden, na in dat land een master genderstudies te hebben gedaan. ,,In Zweden was ik omringd met mensen die allerlei vormen van transgender-zijn, waar non-binair onder valt, oké vonden. Ik leefde in een soort van veilige bubbel. De Zweedse maatschappij is sowieso veel vrijer. Vrouwen hoeven hun oksels en benen niet per se te scheren en ik heb nog nooit zoveel mannen achter een kinderwagen gezien als daar. Ik heb in Zweden voor het eerst gezegd dat ik me niet het één en niet het ander voelde. Ik ben geen van beiden. En dat was prima.’’

Vrouwenkleedkamer

Terug in Nederland voelde het minder prima. ,,Anderen zagen toch een vrouw in mij en daar kon ik eigenlijk niks van zeggen. Maar het ging mij frustreren. En ik werd de verwarring beu, als mensen in mij eerst een man zagen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de vrouwenkleedkamer op de sportschool. Als andere vrouwen bij binnenkomst schrokken en weg wilden gaan, draaide ik me snel om om te laten zien dat ik een vrouw was en me daar dus echt wel mocht omkleden.’’

Eelste was 28 jaar tijdens de tweede coming out. Nu was de boodschap niet meer ‘ik ben een vrouw en ik val op vrouwen’, maar ‘ik ben toch geen vrouw en ik ga in transitie’. Eelstes borsten zijn inmiddels operatief verwijderd en een testosteron crème zorgt ervoor dat Eelste nu meer op een man lijkt dan op een vrouw. Verdere ingrepen laat de Eexterzandvoorter voor wat ze zijn. ,,Mijn baarmoeder heb ik bijvoorbeeld nog. Ik bén immers ook geen man. Ik ben nog steeds non-binair. Maar doordat ik er nu als man uitzie, is het gemakkelijker. Er is minder verwarring en ik voel me er prettiger bij.’’

Littekens

Toch blijft Eelstes leven best ingewikkeld. De sportschool is verleden tijd, omdat de kwestie ‘welke kleedkamer?’ te ingewikkeld werd. Thuis omkleden, luidde het advies. ,,Maar ja, wat als ik rechtstreeks uit mijn werk kom? Ik kan me toch niet in de bus omkleden?’’ Zwemmen is er ook niet meer bij. ,,Ik kan moeilijk in badpak gaan, maar als ik een zwembroek draag, zie je de littekens op mijn borst. Sommige mensen stellen er vragen over en zeggen dan: ,Als je geen antwoord wil geven, moet je het niet doen, hoor.’ Maar het is ook weer zo onvriendelijk als ik zeg dat ik er geen zin in heb. Dus ik antwoord dan wel. Maar ik merk dat ik daardoor geen zin meer heb om naar het zwembad te gaan.’’

Lastig is ook de taal in de non-binaire wereld. Zeg je ‘hij’ of ‘zij’ als je het over een non-binair persoon hebt? Geen van beide dus. De meeste non-binairen, zo blijkt uit onderzoek, willen aangesproken worden met ‘hen’, in een enkelvoudsvorm. Dit zorgt vaak voor gefronste wenkbrauwen. Zelfs sommige vrienden van Eelste weigerden in het begin hierin mee te gaan. ,,Taalkundig gezien is het eigenlijk ook heel vreemd om te zeggen: ‘Hen is even naar de supermarkt’. In de praktijk wordt daarom ook wel vaak ‘die’ gebruikt. Je kunt het ook omzeilen door gewoon iemands naam te gebruiken. Dat heb ik zelf het liefste.’’

Kruisje

In Eelstes paspoort staat nog ‘vrouw’ bij geslacht. Dat moet aangepast. Maar of het ‘man’ wordt of een kruisje, zoals tegenwoordig ook kan, weet Eelste nog niet. Waarschijnlijk wordt het het eerste, uit praktische overwegingen. ,,Ik wil bijvoorbeeld nog graag terug naar Letland, waar ik negen maanden heb gewoond, maar daar zijn ze heel racistisch en homofoob. Ik weet niet of het handig is als ik een kruisje in mijn paspoort heb. Terwijl dit eigenlijk wel het beste bij mij past. Het hele man/vrouw zijn bestaat voor mij niet.’’

Met dit motto gaat Eelste ook de boer op, als ‘genderfilosoof’ die lezingen, workshops en trainingen geeft. ,,Ik wil dat het hokjes-denken minder belangrijk wordt. Zie iemand als individu, met een eigen karakter en kenmerken. Die twee geslachten, en de waarden en rollen die wij daaraan toekennen, zijn sowieso sociaal-cultureel bepaald. Wist je dat in Indonesië bijvoorbeeld een etnische groepering is - de Boeginezen in Zuid-Sulawesi- die vijf verschillende genders kent? Non-binair is daar een van de genders. De non-binairen zijn daar vaak priester. Zij worden enorm aanbeden en worden gezien als ‘alles ineen’: man en vrouw, goddelijk en aards. Dus het is maar welke waarden je hebt geleerd ergens aan te koppelen.’’

De serie ‘Bekend maakt bemind’ maken we samen met het Discriminatie Meldpunt Groningen en CMO STAMM in Drenthe en is een afgeleide van het Groningse project ‘Verhalen van Nu’. Meer informatie over discriminatie of zelf melding maken: www.dicriminatie.nl


menu