Marchien Brons in de Emmer bibliotheek aan het Noorderplein.

Marchien Brons, na ruim 45 jaar weg bij de bibliotheek in Emmen ('Ik wist vroeger niet eens dat bibliothecaris ook een beroep was')

Marchien Brons in de Emmer bibliotheek aan het Noorderplein. Foto: Jan Anninga

Meer dan 45 jaar werkte Marchien Brons bij de bibliotheek in Emmen, waarvan de laatste 13 jaar als directeur. Eind deze week gaat ze met pensioen. Een terugblik aan de hand van steekwoorden.

Veenoord

,,De plaats waar ik ben opgegroeid. Mijn ouders hadden er een gemengd boerenbedrijf. Mijn zus en ik staken er geregeld de handen uit de mouwen. Na de lagere school ging ik naar de ulo en daarna naar de havo in Coevorden. Op zaterdag had ik een baantje bij boekhandel Eijlander in Nieuw-Amsterdam. Ik had het daar erg naar mijn zin, was al vanaf mijn kindertijd gek op boeken. Het boekhandelsvak had mijn interesse en ik was van plan hierin door te leren op de Frederik Muller Academie in Amsterdam. Dat gebeurde niet. Eijlander stopte eerder met zijn zaak en ik had geen leer- werkplek meer. Iemand van de bibliotheek wees mij erop dat ik ook bibliothecaris kon worden. Daar had ik nooit bij stil gestaan, ik wist niet eens dat dit ook een beroep was.’’

Sterrenkamp

,,De plek waar ik in 1975 na mijn opleiding voor assistent-bibliothecaris in Groningen begon te werken voor de bibliotheek in Emmen. Mensen konden er boeken, tijdschriften, lp’s en cassettebandjes lenen en er was een studiezaal. In die studiezaal moest iedereen heel stil zijn, je liep er bij wijze van spreken op je tenen doorheen. In de grotere dorpen en wijken waren filialen. Tegenwoordig bruist het van de activiteiten in de bibliotheek, maar toen nog niet. Je had wel voorleesuurtjes voor kleine kinderen, maar niets voor volwassenen. Ik herinner me nog dat iemand van een vrouwenvereniging vroeg of ze een rondleiding konden krijgen. ‘Nee, hoor. Daar beginnen we niet aan’, kreeg ze te horen. Ik vond dat raar. Als dienstverlenende organisatie wil je toch juist contact met je doelgroep en laten zien wat je voor ze kunt betekenen?’’

loading


Vernielde boeken en halve lp’s

,,In mijn beginperiode verbaasde ik mij over vernielde materialen. Boeken waar bladzijden uit waren gescheurd of plaatjes uit waren geknipt. Dat ontdekten wij natuurlijk meestal niet op het moment van inleveren, maar later. Hetzelfde gold voor lp’s die kapot waren. Ik vond dat we dit zichtbaar moesten maken en daarom richtte ik een expositie in van materialen waar mensen niet zuinig op waren geweest. Het duurde maar even of het stond uitgebreid in de krant. Kon niet beter, want hierdoor kreeg het probleem meer aandacht. We hadden trouwens ook wel een expositie kunnen inrichten met dingen die we in boeken vonden. Van papiergeld tot strips anti-conceptiepillen, van ansichtkaarten tot kammen.’’

Automatisering

,,Op dat gebied zijn er reuzensprongen gemaakt. Toen ik begon stonden er grote kaartenbakken en moest er gestempeld worden als mensen iets wilden lenen. Nu gaat dit dankzij de technologie veel gestroomlijnder. Toen dit allemaal opkwam werd hier een serieuze discussie over gevoerd. Moeten we hier wel in meegaan? Gingen hierdoor niet heel veel banen verloren? Uiteindelijk had je natuurlijk helemaal geen keuze. Het heeft het werk anders gemaakt. Maar anders werd het vooral doordat de bibliotheek in de loop der jaren veel meer inzette op educatie en leesbevordering. Verminderen van laaggeletterdheid bij volwassenen werd een belangrijke taak. Daar ben ik ook zelf, als aanjager, veel mee bezig geweest. De bibliotheek werd ook veel meer een plek van ontmoeting en culturele activiteiten. Het ledenaantal daalde, maar daar tegenover stond dat het aantal bezoekers aanzienlijk steeg.’’

Noorderplein

,,Het onderkomen aan de Sterrenkamp werd te klein en we kregen in 1988 een compleet nieuw pand aan het Noorderplein. Het gebouw kreeg de vorm van een uitwaaierend boek en werd ook enigszins rond van vorm. Dat was om aan te geven dat hiermee dit deel van het centrum werd afgerond. Toen had nog niemand gehoord van de Hondsrugtoren, de toren die vorig jaar achter de bibliotheek is verrezen. Het Noorderplein is nog altijd onze hoofdvestiging. Daarnaast hebben we bibliotheken in Klazienaveen, Emmer-Compascuum en Nieuw-Amsterdam en meerdere servicepunten. Geen enkel filiaal is nog een pand met daarin alleen een bibliotheek. In Emmer-Compascuum en Nieuw-Amsterdam zitten we onder één dak met het dorpshuis, in Klazienaveen met het Esdal College. Ideaal. Je kunt gebruik maken van elkaars voorzieningen en je profiteert van elkaars bezoekersstromen.’’

Brand

,,In april 2012 brandde de bibliotheek in Erica ‘s nachts tot de grond toe af. Het circa dertig jaar oude gebouw met daarin 13.000 boeken ging in vlammen op. Al snel werd duidelijk dat het ging om brandstichting. Een jongen uit het dorp werd veroordeeld. Er is geen nieuwe bibliotheek voor terug gekomen, wel een servicepunt. Dat is - als je het simpel uit wilt leggen - een klein filiaal. De bibliotheek heeft in de loop der jaren meerdere keren met grote bezuinigingen te maken gehad en dan moet je keuzes maken. Op meerdere plekken hebben filialen plaats gemaakt voor servicepunten. Ik vind het belangrijk dat de bibliotheek ook in de wijken en dorpen goed zichtbaar blijft. Daarnaast hebben we twee bibliobussen waarmee we langs basisscholen gaan.’’


loading

Afscheid

,,Het zal wel even wennen zijn. Ik werk graag, maar je moet ook een keer stoppen. Ik heb hier bijna alle functies vervuld, van ‘manusje van alles’ tot directeur en de kans gekregen om mijzelf te ontwikkelen. Ik laat een prachtig bedrijf achter met een enthousiast team. Dat we goed bezig zijn, bleek deze maand nog uit een onderzoek van de inspectie. Op alle onderdelen scoorden we goed, en dat maakt mij best wel trots. Nicole Stiekema is mijn opvolger en ik heb er alle vertrouwen in dat de bibliotheek Emmen bij haar in goede handen is. Wat ik wel jammer vind, is dat er vanwege de problemen met corona geen afscheidsreceptie komt. Maar goed, dat is niet anders. Ook de lange reis die ik dit jaar met mijn man had willen maken, gaat niet door. Dan maar veel wandelen. Ook leuk. En heel gezond bovendien.’’

Op vrijdag 19 februari houdt de bibliotheek een online afscheid voor Marchien Brons.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu