Ugna Uitvaartzorg, een van de deelnemers aan de informatiemarkt, was met kist en verrijdbare baar gekomen.

Natuurbegraafplaats Mepperdennen is nu officieel open: 'Het romantische beeld dat je voeding bent voor de planten, klopt niet'

Ugna Uitvaartzorg, een van de deelnemers aan de informatiemarkt, was met kist en verrijdbare baar gekomen. Foto: Jan Anninga

In stilte zijn er de afgelopen maanden al twaalf mensen begraven, maar van een officiële opening was het vanwege corona nog niet gekomen. Dit weekeinde werd de natuurbegraafplaats Mepperdennen, bij het Drentse dorpje Meppen, alsnog geopend. Honderden mensen namen een kijkje.

,,Mag er geen metaal de grond in? Maar hoe zit dat dan met knie- en heupprotheses?’’ Twee vrouwen die mee lopen met een rondleiding, vragen het zich direct af als gids Marc Hesp vertelt dat metaal aan de kist taboe is. Bij natuurbegraven mag alleen biologisch afbreekbaar materiaal worden gebruikt. De overledene mag geen kleding van acryl dragen en de kist mag geen metalen schroeven bevatten.

Maar ja, die protheses dan? De dames verdienen hun brood in de uitvaartbranche. Een van de twee, Hanneke van der Zee (57) uit Klazienaveen, maakte kort geleden de overstap van Monuta naar het crematorium in Emmen. En bij crematies, althans na afloop, worden de protheses altijd uit de as verwijderd. Gids Hesp geeft toe: protheses vergaan niet. Vooral de delen van kunststof en keramiek blijven in de bodem zitten, voor altijd.

‘Mensen hebben veel emotie bij natuur én bij afscheid nemen. We moeten soms op eieren lopen’

,,Dat is niet anders. Wij vinden dat we het niet kunnen maken om nabestaanden te vragen protheses eruit te laten halen. Een pacemaker moet er trouwens wél uit. Maar dat is ook zo bij crematies. Het is een handeling die iedere uitvaartondernemer kan doen. Wij balanceren op het snijvlak van mens en natuur. Mensen hebben veel emotie bij natuur én bij afscheid nemen. Dat betekent dat wij soms op eieren moeten lopen. In sommige dingen zijn we heel strikt, bijvoorbeeld dat er echt geen grafsteen op de plek mag. Maar de protheses mogen dus blijven.’’

Volgens Hesp is het geen groot probleem dat er restanten van protheses achterblijven. ,,Het ligt op twee meter diepte, onder de humuslaag.’’ Waarmee hij direct het idee om zeep helpt dat de overledene na zijn dood op een natuurbegraafplaats goed van pas komt voor de natuur. ,,Mensen hebben het romantische beeld dat ze als voeding dienen voor de plantjes. Maar dat is dus niet helemaal waar. Ze liggen onder de humuslaag.’’

Maar ze liggen wél midden in de natuur en dat is waar steeds meer mensen voor vallen. Een eeuwigdurende plek tussen de bomen, en niet rij aan rij zoals op de meeste begraafplaatsen. Een plek die ze ook nog helemaal zelf mogen uitzoeken, zolang hij maar niet op het pad ligt. Met niets op het graf, of alleen de houten schijf die hier als ornament is toegestaan. En die vergaat op den duur. De overledene gaat helemaal op in de natuur. En het graf is onderhoudsvrij, wat weer prettig kan zijn voor de nabestaanden.

‘Je zadelt je nabestaanden nergens mee op’

,,Je zadelt je nabestaanden nergens mee op. Dat spreekt mij wel aan. Ik denk dat ik het er thuis toch maar even over moet hebben’’, zegt Hanneke van der Zee, een van de twee dames die naar de protheses vroeg. ,,Ik was hier puur uit professionele belangstelling gekomen, maar nu ik dit hier zo zie... Ja, ik vind het echt heel mooi, vooral de paden van gras die ze hebben aangelegd. Bij die andere natuurbegraafplaats, Hillig Meer bij Eext, zijn de paden meer van boomschors en zo. Al vind ik dat ook een prachtige begraafplaats, hoor. Daar staan weer meer oudere bomen.’’

loading

Het bos van natuurbegraafplaats Mepperdennen is een kleine twintig jaar jong. Twaalf mensen zijn er ondertussen begraven. De een wat meer langs het pad, de ander achteraf. Bij een grote open plek in het bos steken meer dan tien paaltjes boven de grond uit. Ze markeren de plekken die al zijn gereserveerd. Sommige staan dichter bij elkaar dan de 3,5 meter afstand die op het terrein wordt aangehouden. ,,Dat zijn mensen die hebben aangegeven graag bij elkaar te willen liggen. Meestal gaat het om echtparen’’, zegt Hesp.

Hoeveel overledenen er precies terecht kunnen op Mepperdennen, dat 22 hectare meet, is volgens hem niet goed te zeggen. Dat komt door de vrije keus aan plekjes. Er is niets afgebakend. Als de één een bepaalde eik als laatste rustplaats kiest en iemand anders laat zijn oog vallen op een bomengroepje 5 meter verderop, dan past daar niemand meer tussen. Reserveren is overigens niet verplicht; je kunt de keuze ook overlaten aan de nabestaanden. ,,Moet je direct betalen als je reserveert?’’, wil een van de bezoekers weten. Ja, dus. De factuur wordt direct verstuurd.

Behalve rondleidingen was er ook een marktje georganiseerd, waar de bezoekers informatie konden krijgen over uitvaarten en wat daarbij komt kijken. Kunstenares Coby Schasfoort (80) uit Witteveen heeft bij haar stand een beschilderde kistdeksel tegen een boomstam gezet. In haar kraam ligt er ook eentje. ,,Of er veel vraag naar is? Nee, eigenlijk niet’’, zegt ze. ,,Maar ik ben hier niet om te verkopen. Als er iemand is die ik er blij mee kan maken, dan doe ik dat gewoon graag.’’

Kist beschilderen met overledene ernaast

Ze heeft in het verleden wel een paar kisten beschilderd. ,,Ik doe dat het liefst met de overledene ernaast en de nabestaanden erbij. Dan kunnen ze ondertussen praten en zelfs mee schilderen als ze dat willen. Het is vaak een vorm van rouwverwerking.’’

Ze houdt van schilderen op hout en maakt ook, zoals zij het noemt, bezielingsplanken. ,,Ik was eens op een tentoonstelling over zielenplanken. Dat zijn planken waar volgens een oude traditie overledenen op werden gelegd en die vaak werden versierd of beschilderd door nabestaanden. Die plan kon later worden gebruikt als een soort grafmonument. Vanuit die gedachte ben ik bezielingsplanken gaan schilderen. Alleen, of samen met anderen, schilderen als proces van rouwverwerking, of verwerking van een ziekteproces of veranderingen die op je levenspad komen.’’

loading

Wie overigens overweegt een kist te laten beschilderen, doet er goed aan zich vooraf te laten informeren. Op een natuurbegraafplaats als Mepperdennen zijn alleen biologisch afbreekbare verfsoorten toegestaan. Natuurlijke pigmenten. Houtskooltekeningen mogen ook.

Naast de fleurige stand van Schasfoort staat Henk Boerland uit Dieverbrug met gevlochten uitvaartkisten. Hier springt er één kleurtje uit: blauw. ,,De meeste mensen kiezen voor een naturelle tint, maar de kleurtjes zijn in opkomst’’, vertelt hij. ,,Ik heb ook roze, wit en groen.’’

loading

Boerland is 69 jaar, maar piekert er niet over te stoppen. Dat heeft hij wél gedaan. ,,Twee jaar geleden heb ik het overwogen. Ik heb er wel een half jaar over zitten dubben. En toen heb ik besloten: Ik ga door, tot mijn lichaam en geest niet meer in staat zijn om dit werk te doen. Ik heb dit 24 jaar geleden opgezet. Dit is echt van mij.’’

loading

menu