Gerard Rijker (rechts) en Henkjan ten Kate in de koeienstal.

'Alle seinen staan op groen' om Veeningen zo groen mogelijk te maken (met behulp van koeien- en varkensmest)

Gerard Rijker (rechts) en Henkjan ten Kate in de koeienstal. Foto: Artizzl Media / Peter Nefkens

Met de bouw van een mestvergister én deelname aan de Postcoderoos, moet Veeningen een duurzame impuls krijgen. „Er wordt nu een haalbaarheidsonderzoek gehouden, maar alle seinen staan op groen”, zo stelt aanjager Gerard Rijker vast.

Hij vervult samen met varkenshouder Henkjan ten Kate een voortrekkersrol in het dorp; ze zagen een half jaar geleden diezelfde seinen juist nog op rood staan. De jongste ontwikkelingen kunnen erin resulteren dat het vele werk dat in Veeningen is verzet, alsnog wordt uitbetaald. Met steun van partijen als de gemeente, de provincie, For Farmers, de N-TRA Energietransitie (Rendo), de coöperatieve ontwikkelaar Bronnen VanOns en Reestdalenergie.

Groen gas

Met de beoogde monovergister, die op het terrein van Ten Kate moet worden gebouwd, wordt mest van het bedrijf vergist en omgezet tot groen gas. De gemeente De Wolden is voorstander van gebruik van groen gas op het platteland, ook de provincie Drenthe ziet groen gas als een zeer goed alternatief voor aardgas op het platteland. Het bedrijf van Ten Kate staat voor een uitbreiding, waardoor voldoende eigen mest beschikbaar komt om de monovergister te kunnen exploiteren. „Met de koeien wil ik van de huidige 130 naar maximaal 160, qua varkens is het de bedoeling te groeien van 420 nu naar maximaal 750. Dan heb je voldoende mest en kom je tot 8000 kuub groen gas per jaar”, laat Ten Kate weten.

Drie koeien, één woning

Het leek zo simpel: met mest uit het eigen dorp de 200 woningen verwarmen. „Dat drie koeien het gas voor één woning kunnen leveren, daar stond ik van te kijken”, lacht aanjager Gerard Rijker.

Samen met Henkjan ten Kate belandde hij in een lang, leerzaam en boeiend traject. „De twee boeren die er op Veeningen nog zijn, hadden samen te weinig koeien, dus hebben we verder gekeken. We hebben willekeurige boeren benaderd en hadden zo 1.000 tot 1.200 koeien te pakken”, vertelt Ten Kate.

Alternatief

Op een tweede informatieavond gaven er boeren aan dat ze afhaakten, volgens Rijker en Ten Kate vooral omdat ze een grotere inbreng van Rendo en de gemeente De Wolden hadden verwacht. Daarnaast was het onzeker of de SDE-subsidie na 12 jaar verlengd wordt. Er werd een alternatief bedacht waarbij de mestvergister bij Ten Kate zou komen te staan, zodat de deelnemende boeren daar hun dikke fractie naartoe zouden moeten brengen.

Het alternatief werd vastgelegd in een voorstel, daarop kreeg een adviseur van Rendo de opdracht om het plan nader uit te werken. En daar raakten Rijker en Ten Kate de grip kwijt. Financieel was het allemaal rond, alleen was het draagvlak te gering om door te pakken. „Het idee was om de boeren te ontzorgen, maar nu kwam de totale verantwoordelijkheid bij de bevolking te liggen. Die werd, met alle onzekerheden eromheen, te groot. Bovendien kijken huiseigenaren naar de prijs van het gas; groen gas is toch iets duurder”, concludeert Rijker.

Positieve pilot

Het project was wat de Veeningers betreft zeker niet op een dood spoor beland. „Wat wij hebben bedacht, is zeker wel te realiseren, alleen hadden we in Veeningen gewoon te weinig mest”, stelt Rijker vast. Met de uitbreiding van het aantal varkens en koeien bij Henkjan ten Kate, is dat probleem verdwenen. Ten Kate concludeert dat de stal van de toekomst een eigen vergister heeft.

„De plannen lieten ons niet los, Gerard en ik hebben veel om de tafel gezeten en we zijn ervan overtuigd dat dit gewoon de toekomst is”, verwijst Ten Kate naar de kringlooplandbouw. Het is overigens niet de bedoeling dat de varkensboer eigenaar wordt van de installatie. „Ik wil het dagelijkse beheer van de installatie wel doen en het concept promoten, maar verder heb ik genoeg werk op de boerderij.”

Onderzoek

Volgens Harry van der Geest van N-TRA in Meppel, druk met energietransitie, gaat het in het onderzoek vooral of een haalbare businesscase mogelijk is en wat de partners allemaal kunnen betekenen. Ook de bedrijfsvorm waarin de monovergister wordt geëxploiteerd, maakt er onderdeel van uit. „Daar zijn meerdere oplossingen voor. We hebben sowieso alle partijen nodig. We gaan uit van de nieuwe schaalgrootte van het bedrijf van Ten Kate. We gaan niet uit van externe mest, dan krijg je meer vervoersbewegingen. Veel agrarische bedrijven hebben liever geen mest van anderen op hun bedrijf”, aldus Van der Geest. Ten Kate stelt vast dat het dan ook te complex wordt. Het groene gas dat de monovergister produceert, gaat in ieder geval rechtstreeks het gasnet in.

‘Te snel’

Terugkijkend zag Gerard Rijker in dat het in eerste instantie allemaal ‘te snel’ moest. „Maar een burgerinitiatief kan niet snel. Die mestvergister moet je doorzetten, alleen moet de combinatie boeren-burgers los worden gelaten. Geef de mensen echter wél de mogelijkheid om te participeren. De regie en projectleiding moeten bij het dorp liggen, deskundigen zijn adviseurs.”

menu