Stichting 70 jaar Molukkers in Overijssel: 'Zou overheid sieren als er excuses komen aan Molukse gemeenschap voor de pijn die is aangericht'

Bestuur van de stichting 70 jaar Molukkers in Overijssel bij het monument in Nijeverdal. Ditta op den Dreis, Paul Salakory, Wim Latupereissa en Hans van Overbeeke. Foto: Rikkert Harink

Het zou de overheid sieren als er excuses komen aan de Molukse gemeenschap voor de pijn die is aangericht. Dat vinden Paul Salakory (69) en Wim Latupeirissa (74), voorzitter en penningmeester van de stichting 70 jaar Molukkers in Overijssel.

De stichting die speciaal voor dit herdenkingsjaar is opgericht, wil herdenken uit eerbied voor de eerste generatie die het zo zwaar had, maar ook om het verhaal levend te houden. De kennis over deze kwestie zakt weg. Slechts weinigen kennen het echte verhaal. Dat moet veranderen. „Het is een geschiedenis waarin de overheid ernstig tekort is geschoten”, zegt voorzitter Salakory. „De scherpe kantjes zijn er wel wat vanaf. We worden oud en mild, maar deze historie zit in ons dna. Het gaat nu goed met de Molukse gemeenschap. Daar zijn we dankbaar voor. Het is ook een verhaal van hoop.”

loading

De geschiedenis van de Molukkers is een tragische. In 1951, nu dus zeven decennia geleden, kwamen 12.500 militairen van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) en hun gezinnen naar Nederland. Het KNIL had als taak om voor Nederland op te treden tegen alle inheemse tegenstanders en om andere mogendheden, zoals Japan, af te weren. Ze haalden zogezegd de hete kolen uit het vuur voor Nederland.

De KNIL-soldaten, geharde en dappere strijders, wilden in 1949 toen de Republiek Indonesië werd uitgeroepen, niet bij dit land horen en zo ontstond er een wens voor een eigen staat, de Republiek Maluku Selatan. Op 25 april 1950 werd de onafhankelijkheid uitgeroepen van deze republiek.

Invasie

Het Indonesische leger begon echter een invasie op Ambon, de hoofdstad van de republiek en herstelde zo het gezag. Niks eigen staat. De Molukse KNIL-soldaten konden nergens naartoe. Indonesië wilde ze pertinent niet op de Molukken hebben. De mannen en hun gezinnen die tussen wal en schip raakten, moesten met een dwangbevel naar Nederland. Dat zou voor zes maanden zijn en ons land zou meehelpen een eigen Molukse staat op te bouwen.

loading

Tijdelijk werd voor altijd en die staat kwam er nooit. De mannen werden tegen de afspraken in, meteen bij aankomst uit militaire dienst ontslagen. De deal was dat ze soldaat zouden blijven en zouden helpen bij de wederopbouw van Nederland. Er was immers genoeg te doen na de oorlog.

De trotse Molukkers voelden zich verraden en vernederd. „De koffers van onze vaders en moeders met dierbare spullen stonden altijd klaar. Immers ze zouden weer teruggaan”, zegt Wim Latupeirissa. „Tegen ons zeiden ze altijd: leer een vak, dan heb je een toekomst op de Molukken. Wij willen met respect stilstaan bij deze pijnlijke geschiedenis van Molukkers in Overijssel. De vierde generatie groeit nu op.”

loading

„Onze vaders vochten voor Nederland. Ze werden in de kou gezet en verraden. Hun pijn is overgegaan op de tweede en derde generatie”, zeggen Salakory en Latupeirissa. „Dit onderdeel van onze koloniale historie mag niet vergeten worden. Het zou goed zijn als er excuses zouden komen, gewoon als gebaar dat dit nooit zo had gemoeten. De pijn van onze ouders dragen wij ook met ons mee.”

Woonoorden

De ex-soldaten en hun gezinnen gingen naar ruim negentig woonoorden in Nederland. In Overijssel, waren dat: Conrad en Beugelen in Staphorst, Laarbrug bij Ommen, Sint Joseph in Glanerbrug en Vossenbosch bij Wierden. In Beenderribben bij Steenwijkerwold, Pikbroek en Eind van ‘t Diep, beide bij Steenwijk, zaten ook Molukse gezinnen. In Ruinen en Westerbork woonden eveneens Molukkers. In veel gevallen waren het parallelle werelden, zonder veel contacten met de plaatselijke bevolking.

De huisvesting in deze voormalige kampen van de werkverschaffing waar in de oorlog niet zelden Joden in hadden gezeten, was beroerd. Eind jaren zestig gingen de bewoners naar Molukse woonwijken in Almelo, Wierden, Rijssen, Nijverdal, Zwolle, Deventer, Staphorst en Rouveen. Ze bleven bij elkaar. Die afspraak kwam de regering wel na.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Meppel