Voorlezen van 102.000 namen in Kamp Westerbork 'spannend en emotioneel'

Op het voormalige kampterrein van Herinneringscentrum Kamp Westerbork klinken de komende dagen de namen van de 102.000 mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn afgevoerd en niet terugkwamen. ,,Heel spannend, zeker als het je eigen familie is waarvan je de namen voorleest.’’

Anny Aa, 1 jaar. Het is de eerste naam die woensdag om 17.00 klinkt bij de start van ‘De 102.000 namen lezen’. Dat gebeurt in een grote tent, pal naast de voormalige appelplaats van Kamp Westerbork. Hier moest het Amsterdamse gezin Aa na zijn deportatie, 77 jaar geleden, met vele anderen ‘s nachts wachten op wat verder zou gebeuren.

Negen dagen later volgde een transport naar vernietigingskamp Sobibor, waar het gezin direct na aankomst werd vermoord. Ook Anny, 21 maanden jong.

Deze BN'ers lezen namen op het voormalig kampterrein van Kamp Westerbork
Lees verder

Dag en nacht, 118 en een half uur achter elkaar

Bij het voorlezen van de namen heeft het publiek door de doorzichtige tentwanden vol zicht op het monument De 102.000 stenen. Het staat symbool voor de 102.000 vervolgingsslachtoffers die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en nooit meer terugkwamen. Hun namen worden voorgelezen door ruim achthonderd sprekers, die daar 118,5 uur over zullen doen.

Dag en nacht gaat het lezen door. Klokslag 16.30 uur op maandag 27 januari moet de lijst zijn afgewerkt. Dan begint de officiële Auschwitz-herdenking in het voormalige vernietigingskamp in Polen, dat die dag 75 jaar geleden werd bevrijd.

,,Alle lezers hebben ongeveer vier A4’tjes met namen gekregen, die zij in zo’n 10 minuten oplezen’’, vertelt José Martin, nauw betrokken bij de organisatie. ,,Zo konden ze thuis alvast oefenen. Maar dan nog is het heel spannend en emotioneel. Zeker als het de namen van je eigen familie zijn die je voorleest, want dat doen veel mensen.’’

‘Niet iedereen kan even snel lezen’

In de tent staan twee katheders vanwaar afwisselend wordt voorgelezen, met een scherm in het midden. Hierop komen de namen als een soort autocue voorbij. ,,We kunnen het tempo een beetje aanpassen, want niet iedereen kan even snel lezen. Vrijwilligers regelen dit vanachter een computer.’’

Herinneringscentrum Kamp Westerbork begon in 2005 met het voorlezen van de namen van de 102.000 Joden, Sinti en Roma. Doel was te laten ervaren dat 102.000 meer is dan een getal en dat het gaat om 102.000 keer een vader, moeder, opa, oma, nicht of vriend. Sindsdien wordt het eens in de vijf jaar gedaan. En de namenlijst is volgens Martin geen enkele keer dezelfde.

Namenlijst wordt continu bijgeschaafd

,,We zijn al achttien jaar namen aan het invoeren en zijn nog steeds aan het corrigeren en aanvullen. Twee jaar geleden hebben wij een boek uitgegeven met de 102.000 namen, maar ook daar zijn alweer allemaal wijzigingen in gekomen. Dan denk je dat je het zó goed hebt onderzocht en blijken er toch dingen niet te kloppen. Vier mensen hebben het overleefd, bijvoorbeeld. En er zijn nieuwe namen bijgekomen van slachtoffers die niet bekend waren. En er zijn veel correcties in de schrijfwijze van de namen. Dan moet een naam met een lange ij in plaats van een y, bijvoorbeeld. Ik weet nu al dat de lijst van deze keer over vijf jaar weer anders is.’’

‘Sorry, u bent reserve’

Het voorlezen gebeurt door onder meer nabestaanden, overlevenden, schoolkinderen en andere vrijwilligers. Bert Bouwmeester, burgemeester van Coevorden, vormt een duo met zijn Duitse collega Daniela Kösters van Emlichheim. Ook Commissaris van de Koning Jetta Klijnsma doet mee. Martin: ,,Verder konden geïnteresseerden zich inschrijven. Tot onze stomme verbazing was het binnen vijf dagen volgeboekt. Andere keren duurde dat toch twee of drie weken. We hebben echt tegen mensen moeten zeggen dat ze op de reservelijst komen.’’

Bezoekers kunnen het voorlezen gratis bijwonen. Het terrein is deze dagen dag en nacht open. Behalve het voorlezen worden er in het Herinneringscentrum lezingen gehouden door overlevenden en nabestaanden. Thuisblijvers kunnen het voorlezen volgen via een livestream op www.102000namenlezen.nl.

[firstName], je hebt net een artikel gelezen! Nu je hier toch bent, vragen we graag je aandacht voor het volgende:

Je hebt op dit moment een gratis account. En dat is natuurlijk prima. Je hebt daarmee toegang tot een belangrijk deel van het nieuws dat onze 100+ journalisten elke dag brengen, maar je mist nu wel veel. Zo kan je niet onbeperkt onze verdiepende PLUS-artikelen lezen en heb je ook geen toegang tot onze digitale krant. Zonde natuurlijk! Daarom bieden we je graag een proefabonnement aan, zodat je kennis kan maken met alle interessante extra’s die je nu mist.

Onze PLUS-artikelen bieden verdieping van het nieuws. Ook de extra's van het Dagblad vallen onder PLUS, zoals bijzondere columns en commentaren. Met trots gemaakt voor de lezers die willen weten hoe het écht zit. In tekst, foto en video leggen wij uit wat het nieuws betekent voor jou en jouw omgeving.

Bekijk proefabonnementen
Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.