Egbert Dommerholt (links) en Derwin Schorren overhandigen op veilige afstand hun boekje aan Siem Jansen van het Nationaal Programma Groningen.

Bottom-Up Business Opportunities: De burger moet zelf werken aan een economie die om meer draait dan winst

Egbert Dommerholt (links) en Derwin Schorren overhandigen op veilige afstand hun boekje aan Siem Jansen van het Nationaal Programma Groningen. Foto: Geert Job Sevink

Burgers moeten hun toekomst niet overlaten aan bedrijven en overheid. Ze moeten werken aan een economie die om meer draait dan alleen winst maken. Egbert Dommerholt en Derwin Schorren leggen in een boekje uit hoe dat moet.

Het is afgelopen met de economie die alleen draait om winst maken. Dat is de overtuiging van Derwin Schorren en Egbert Dommerholt, als projectleider en docent/onderzoeker verbonden aan het Kenniscentrum Biobased Economy van de Hanzehogeschool Groningen.

Sociale en ecologische toegevoegde waarde

Voor de overgang naar een duurzame samenleving is het volgens hen van belang dat burgers zelf nadenken over de toekomstige bedrijvigheid in de regio waar ze wonen. Dat moet leiden tot ondernemingen die niet alleen uit zijn op financieel gewin, maar ook in sociaal en ecologisch opzicht toegevoegde waarde bieden.

Ze moeten bijdragen aan gemeenschapszin, saamhorigheid, een eerlijke inkomensverdeling, gelijke behandeling, het delen van kennis, bescherming van natuur en grondstoffen. ,,Dat is veel ingewikkelder voor elkaar te krijgen dan op een achternamiddag een ideetje uitwerken om geld te verdienen”, zegt Schorren.

Met zijn collega bepleit hij een appel op de wisdom of the crowd , de wijsheid van de massa. Dommerholt: ,,Er zit zo veel kennis onder de mensen. Alleen, we vragen ze er nooit naar. De overheid laat ze hooguit inspreken op een plan dat al helemaal uitgewerkt is.”

Interreg Periscope-project

De twee hebben in het kader van het internationale Interreg Periscope-project een methode ontwikkeld om een nieuwe circulaire economie van onderop vorm te geven. Die beschrijven ze in het boekje De burger geeft meerwaarde aan business . Het is een soort stappenplan om vorm te geven aan een economie, woon- en leefomgeving zoals de betrokken burgers die voor ogen staat.

Schorren wijst op een kop in de krant die zijn aandacht trok: ‘Burger buitenspel in energiestrategie’. ,,Bewoners horen zelf over hun leefomgeving te gaan”, zegt hij. ,,De welvaart van de bedrijven staat altijd centraal, maar niet het welzijn van de mensen. Blijkbaar is de overheid van plan van Groningen weer een energieprovincie te maken. Maar wanneer zijn de burgers meegenomen? Die worden achteraf geconfronteerd met beslissingen over hun toekomst en leefomgeving, zonder dat ze daarin zijn gekend. Misschien is de provincie beter uit met een keuze voor toerisme; levert dat meer werkgelegenheid op. Niemand die daarover echt heeft nagedacht of is gehoord. Een gemiste kans!”

Veel denkkracht nodig

Dommerholt: ,,Het gangbare economische systeem heeft veel goeds gebracht, maar ook veel problemen: klimaatverandering, uitputting van grondstoffen, inkomensongelijkheid… Voor oplossingen heb je veel denkkracht nodig. Meestal kijkt men dan naar bijvoorbeeld de mensen met de hoge voorhoofden op de universiteiten. Dat is veel te beperkt. Leken kunnen als groep vaak meer dan deskundigen. Veel mensen zijn door ontwikkelingen in de wereld en hun eigen regio bovendien bezorgd over hun toekomst. Als je vraagt naar hun wensen voor later, komen er heel goede ideeën.”

Hoe bewoners hun eigen economie zouden kunnen ontwikkelen, hebben Schorren en Dommerholt vastgelegd in een methode die ze Bottom-Up Business Opportunities (BUBO) hebben genoemd. Daarin hebben burgers steeds het voortouw. Heel kort komt het erop neer dat hen wordt gevraagd hun wensen, ideeën en visies op papier te zetten. Na een selectie op haalbaarheid, worden de plannen in een volgende fase verder uitgewerkt. Daarna volgt een onderzoek naar de mogelijkheid van een businessmodel waar een ondernemer mee aan de slag wil.

Gewenst toekomstbeeld is uitgangspunt

Essentieel bij de methode is dat er niet gedacht wordt vanuit het nu, maar vanuit het gewenste toekomstbeeld. Zo wordt voorkomen dat in de bestaande omstandigheden al belemmeringen worden gevonden om het ideaal werkelijkheid te maken. Schorren: ,, De politiek en het bedrijfsleven durven maar een heel klein beetje de toekomst in te kijken. We hebben juist mensen nodig die verder in de toekomst durven kijken. Wanneer je een toekomstbeeld schetst, kun je vanuit die visie fasegewijs bedenken wat je nu moet doen.”

Dommerholt, ook docent bij de International Business School van de Hanzehogeschool: ,,We hebben eigenlijk geen idee hoe het uitpakt. Dus gaan we het ‘prutsenderwijs’ proberen. Misschien moeten we onze methode aanpassen. Een favoriet uit mijn jonge jaren is Pippi Langkous. Die zei: ‘Ik heb het nog nooit eerder gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.’ Die bravoure hebben we nodig.”

De auteurs stellen in hun boekje dat voor het welslagen van de opbouw van een echt duurzame toekomst om te beginnen de steun nodig is van 10 procent van de bevolking. ,,De overige 90 procent laat zich dan wel overreden”, zegt Dommerholt. ,,Je hebt altijd voorlopers en mensen die de kat uit de boom kijken.”

Schorren: ,,Er komt een moment dat mensen zeggen: ‘We laten onze toekomst niet meer bepalen door overheid en bedrijfsleven, we pakken met z’n alleen de handschoen op.”

Plannen voor Groningen in 2050

Ze hebben al een pilot gedaan met een oproep voor goede plannen voor de provincie Groningen in het jaar 2050. ,,Dat leverde zeker twaalf hartstikke leuke voorstellen op“, aldus Schorren. Zijn pleidooi voor meer zeggenschap van bewoners over hun leefomgeving is ook bekend van hem als vicevoorzitter van de Groninger Bodem Beweging. Het is dus niet helemaal toevallig dat het eerste exemplaar van het boekje gisteren werd overhandigd aan directeur Siem Jansen van het Nationaal Programma Groningen (NPG).

Het NPG heeft het project Toukomst waarvoor inwoners plannen voor te toekomst van Groningen konden indienen. Daarbij hebben anders dan Schorren en Dommerholt bepleiten de bewoners niet tot het ultieme de touwtjes in handen. Een panel van Groningers gaat het NPG-bestuur adviseren welke ideeën verder uitgewerkt moeten worden. Voor de uitvoering is 100 miljoen euro beschikbaar.

Helemaal vanaf het begin

Schorren: ,,Ik heb geen inhoudelijk oordeel over Toukomst. Ik ben wel de discussie aangegaan over het belang van díe andere waarden in het project. Die zijn nu wat meer pregnant aanwezig in het verhaal. Dat is goed. Daarom wilde ik het boekje ook aanbieden aan Siem Jansen. Ik denk dat hij met de beste intenties de pot met geld wil verdelen. Ik hoop dat door het boekje ook doorkomt wat de meerwaarde is van burgers in hele proces. En dat we moeten afstevenen op een transitie naar een andere economie en een andere soort van politiek bedrijven.”

Dommerholt: ,,We zouden onze methode graag in z’n geheel uitproberen. Niet aansluiten bij een bestaand plan, maar het helemaal vanaf het begin opzetten. Het zou prachtig zijn als dat binnen het NPG zou kunnen. Maar ook ergens anders doen we dat graag.”

 

Het boekje ‘De burger geeft meerwaarde aan business’ is hier te downloaden .

menu