Hoe kan het dat de belangrijke Amsterdamse AEX-index midden in de grootste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog maandag boven 700 punten komt en zijn twintigjarige record van 703,18 punten bijna breekt? Vijf vragen.

Trekt de beurs zich niets aan van de economie die in crisis verkeert?

„Er is een duidelijk verschil tussen de reële economie en de financiële economie en de beurzen”, stelt marktanalist Simon Wiersma van (ING). „Financiële markten kijken altijd vooruit, niet achteruit. En beleggers zien, dankzij de vaccinatie die weliswaar wat hapert maar op stoom komt, toch een duidelijk herstel naderen. Over de hele wereld. De mondiale economie gaat straks volledig open én mensen hebben dankzij de overheidssteun wat te besteden.”

Wiersma benadrukt dat de economie er zelf nog niet zo slecht voor staat, en dat dit ondanks het coronavirus ook niet wezenlijk is veranderd: „We hebben te maken met een ongekende gezondheidscrisis, met menselijke drama’s. Maar het is nog geen financieel-economische crisis, zoals we die rond 2008 en later kenden. Door lockdowns vanwege corona zijn vorig jaar bedrijven deels of geheel gesloten. De financiële klap daarvan is echter opgevangen door ongekende steun van centrale banken en overheden. En veel sneller dan ze dat tijdens die kredietcrisis hebben gedaan. Er is echt van geleerd.”

Hoe kan het toch beleggers winsten zien, terwijl zoveel ondernemingen het zwaar hebben?

Die tegenvallers en faillissementen zijn er ook, maar analisten wijzen erop dat de meeste - vaak ook in beursindices zwaarwegende - bedrijven onderliggend gezond zijn. Die hebben tegen zeer lage rentes lang kunnen lenen.

„Diezelfde lage spaarrente leidde ertoe dat consumenten, maar ook bedrijven naar alternatieven voor spaargeld gingen kijken. Naast wat je met je geld aan je huis of tuin kon uitgeven, want je kon niet op vakantie, naar restaurants, hotels en evenementen. Veel mensen hebben hun spaarpot enorm zien groeien. Zeker in de Verenigde Staten is dat geld op de financiële markten, de beurzen, beland”, zegt Wiersma.

Als reactie daarop is daardoor ook de waardering van bedrijven sterk gestegen.

Maar waarom stijgen dan niet alle aandelen naar recordhoogtes?

Beleggers maakten keuzes voor wat ze als winstgevende bedrijven dachten te zien. Afgelopen jaar voelden ze aan dat ondernemingen zoals videogesprekkendienst Zoom en techgiganten als Google of Microsoft wel moesten profiteren. Miljoenen Nederlanders zaten gedwongen thuis. De aandelen wonnen ook; technologie doet het nog steeds goed. Chiptoeleverancier Besi uit Duiven is de beste nu met 40% koersstijging dit jaar. Chipbedrijven AMSI (+32,6%) en (ASML +30,6%) staan ook in de top van deze index.

Wiersma: „Het sentiment is gaan draaien. Als werknemers terug naar de bedrijven kunnen, zullen streamingdiensten weer minder profiteren. Beleggers verwachten hier minder koerswinst, na de enorme stijgingen vorig jaar. De aandelen die vorig jaar juist achterbleven, denk aan die van banken, energiebedrijven en leveranciers van basismaterialen zoals grondstoffen, worden weer opgepikt.”

Shell boekt daarom forse winst. „Ondanks de vertraging met vaccinatie. Of dat nu in juni, juli of september gebeurt; de economie herstart, de blik is vooruit. Deze achterblijvers gaan relatief veel profiteren van het aantrekken van de economische groei, en vallen daardoor in de smaak bij beleggers”, zegt hij.

Corona zou alles veranderen, stelden economen. Ook het leven erna: minder vervuilend reizen, meer aandacht voor hygiëne en andere waarden. Wat merk je daar dan van op de beurs?

Na corona gaat de economie toch weer terug naar normaal, stellen marktvorsers. „Er is een verschil tussen wat economen denken en kunnen modelleren en hoe de beurzen en beleggers daadwerkelijk opereren”, stelt ook Wiersma.

„De reis- en vrijetijdssector, de cruisemaatschappijen, casino’s bijvoorbeeld, en neem een vliegtuigbouwer als Boeing, die komen van hun diepste punten vorig jaar terug. Ze lijken naar het oude normaal terug te keren.”

Daarbij komt dat beleggers al hebben ’ingeprijsd’ of verwacht dat de Amerikaanse president Biden veel meer geld aan een duurzame economie wil besteden, en minder aan bijvoorbeeld de olie- en steenkolenhandel. Dat zie je terug in de koersen.

„Aan de andere kant, kijk naar de aloude automerken. Daar zie je dat BMW en Volkswagen net als batterijleverancier Tesla een enorme focus hebben op schonere auto’s en duurzaamheid”, zegt de ING-analist. „Dat thema is sterk en echt niet verdwenen. We zitten in een overgangsperiode. Daarbij is een tweedeling dominant: wat vorig jaar goed presteerde, doet het nu minder op de beurs, aandelen die het destijds slecht deden worden door beleggers als goedkoop opgepikt en stijgen weer.”

De AEX staat vlak voor het record van 703 punten. Hoe belangrijk is de index voor beleggers?

Veel Nederlandse particulieren gebruiken de AEX als belangrijkste graadmeter. Ze blijven volgens onderzoek van BinckBank/Saxo Bank trouw aan de Nederlandse fondsen. Daar komt, ondanks een verruimde blik van jongere beleggers over de grenzen, maar beperkt verandering in.

„De AEX is niet zo’n belangrijke graadmeter voor professionele beleggers en grote fondsen: het is een prijsindex geen total return index , waar het herbelegde rendement in is opgenomen, zoals bijna alle grote indexen dat wel hebben. Inclusief dat herbelegde rendement staat de AEX eigenlijk al langer op zijn all time high”, zegt Wiersma.

De AEX kent qua samenstelling ook erg veel techbedrijven. „Eigenlijk is het, bekeken naar de samenstelling, de Nasdaq van de Lage Landen geworden”, typeert hij. Maar in Europa doet de AEX het erg goed dit jaar met 12% winst. Alleen de Noorse beurs presteert met 17% stijging meer.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie