Gaswinning afbouwen? Helaas zitten de Canadezen in de weg

Foto: Kees van de Veen

Het nieuwe handelsverdrag tussen de EU en Canada wordt een belemmering om de gaswinning af te bouwen. Het Canadese Vermilion en ook het Amerikaanse ExxonMobil kunnen namelijk claims bij de overheden neerleggen.

Noord-Nederland kan daarvan grote last ondervinden, zo waarschuwen Milieudefensie, FNV en Handel Anders in een pamflet. De impact van het nieuwe handelsverdrag, CETA genaamd, stelt Canadese bedrijven in staat schadeclaims in te dienen vanwege misgelopen inkomsten. Gasbedrijf Vermilion is op meerdere plekken actief in Noord-Nederland. Het Amerikaanse ExxonMobil, actief via de NAM, kan via een Canadese dochter verhaal halen.

Volgens Milieudefensie en de andere twee partijen is Vermilion werkzaam in Aa en Hunze, Coevorden, Drachten, Franeker, Opsterland, Smallingerland, Terschelling en Westerveld. ExxonMobil werkt in Appelscha, Assen, Emmen, Lauwersoog, Sappemeer en Zuidlaren.

CETA moet de onderlinge handel bevorderen

Het Nederlandse parlement beslist waarschijnlijk dit najaar of het instemt met het vrijhandelsverdrag met Canada. CETA moet de onderlinge handel bevorderen en wederzijdse investeringen aanjagen. Het handelsverdrag geeft Canadese bedrijven de ruimte voor claims als overheden in Nederland hen beperken.

Dat zou voor de gaswinning kunnen gelden. De geplande afbouw van de gaswinning in 2022 heeft effecten op de winst van genoemde bedrijven, waarna het bedrijven volgens de regels van het verdrag een besluit kunnen aanvechten bij arbiters buiten de Nederlandse rechtsstaat.

Freek Bersch, campagneleider bij Milieudefensie, sluit niet dat minister Wiebes om die reden nu al schadevergoedingen moet betalen aan partijen als Shell, nu hij in 2022 de gaswinning definitief wil beëindigen. ,,Er is niks openbaar gemaakt over deze procedure’’, zegt Bersch.

Dus helemaal zeker weet hij het ook niet. Wel is Shell genoemd als een van de partijen die schadevergoeding krijgt. Bersch: ,,Dat zou dan kunnen via een dochter van Shell in Canada. Het is een boekhoudkundig trucje dat vaker toegepast wordt.’’

Rechten Nederlandse burgers beperkt

De beweringen van Milieudefensie, FNV en Handel Anders zouden in kunnen houden dat de rechten van Nederlandse burgers beperkt worden. Bersch: ,,In zekere zin wel. Want als het om de gaswinning gaat, wordt het voor de overheid duurder om af te bouwen vanwege de claims.’’ Het kan vanwege de kosten van de claims zelfs gebeuren dat een scenario van minder snelle afbouw voorbij komt, zo stelt Bersch.

De CETA heeft volgens Milieudefensie veel impact. Gemeenten die woningen betaalbaar willen houden, krijgen door het handelsverdrag minder mogelijkheden om aan buitenlandse beleggers beperkingen op te leggen.

Bij de aanvraag van een vergunning kan de eis tot een milieueffectrapportage zelfs tot een claim leiden. Arbiters kijken in eerste instantie alleen of de rechten van de investeerders zijn geschonden, zo stelt Milieudefensie.

menu