Het koolzaad verdween langzaam van de akkers in Groningen, maar ineens werd het gewas weer goud waard

De prijs van koolzaad was zelden zo hoog als nu. Het gewas dat in de lente een goudgele deken over Oost-Groningen legt, gaat voor meer dan 500 euro per ton. En dat terwijl veel akkerbouwers gestopt zijn met het verbouwen van koolzaad, omdat er de afgelopen jaren nauwelijks aan verdiend werd.

Het koolzaad bloeit! De tijd waarin de goudgele bloemen massaal bloeiden op de Groningse akkers en in de bermen ligt achter ons, maar de Oldambster graanrepubliek verschiet in de lente nog steeds her en der van kleur. Boeren die het gewas deze zomer weer oogsten, lijken spekkoper te worden. Voor het eerst in jaren is de prijs van koolzaad weer op een redelijk niveau.

Reden dat akkerbouwers in het Noorden minder koolzaad gingen verbouwen, is simpelweg dat het gewas minder rendabel werd. „Ons bedrijf heeft zo’n 30, 40 jaar lang koolzaad verbouwt, maar inmiddels ben ik ermee gestopt. De prijs ging naar 30 tot 35 cent per kilo en dat hield een jaar of vier aan. Die prijs is gewoon niet genoeg”, vertelt akkerbouwer Boelo Tijdens uit Nieuw Beerta.

Dun gezaaid

De goudgele bloemen werden de afgelopen drie jaar letterlijk en figuurlijk dun gezaaid, maar misschien komt er een ommekeer aan. De prijs ligt momenteel namelijk boven de 500 euro per ton, ofwel 50 cent per kilo. Als dat zo blijft, dan zullen boeren het misschien weer zaaien, denkt Tijdens: „Het is een prachtig gewas en als het weer kan, dan verbouw ik het graag.”

loading

Maar de prijs is voor hem niet de enige reden om te stoppen met de teelt van koolzaad. „Het is tussen sommige andere gewassen een onkruid dat lastig te bestrijden is. Koolzaad past heel goed bij grasachtige gewassen zoals tarwe, maar ik ben uien gaan verbouwen en daar past het niet tussen”, aldus Tijdens. Bovendien is hij op een derde van zijn land biologisch gaan boeren, waardoor hij het onkruid zonder chemische hulpmiddelen te lijf zou moeten gaan. En dat is intensief werk.

Aankomende oogst

In Finsterwolde staat de akker van Frank Kremer wel in bloei. Hij teelt nog geen uien en tussen de tarwe en bieten is ruimte voor koolzaad. Kremer: „Wij telen drie gewassen, omdat het hoofdgewas maximaal driekwart van je land mag beslaan. Dat heeft de overheid bepaald. Ons hoofdgewas is tarwe en daarbij verbouwen wij dus ook bieten en koolzaad.”

Reden om koolzaad te houden is dus dat het goed in zijn landbouwschema en bij zijn andere gewassen past. Het ene jaar is het meer rendabel dan het andere, maar voorlopig is er dus geen reden voor Kremer om ermee te stoppen. Waarom de prijs nu ineens zo hoog is, weet hij niet. „Als ik geen voorraad heb om te verkopen, dan houd ik de prijs niet zo goed in de gaten. De aankomende oogst zouden we nu al kunnen verkopen, maar ik weet niet of ik dat ga doen. Misschien stijgt de prijs wel verder”, aldus Kremer.

Diesel en olie

Tijdens noemt de markt voor agrarische producten een ‘weermarkt’. Het is een kwestie van vraag en aanbod op de wereldmarkt, en er zijn veel externe factoren die daar invloed op hebben. Het sentiment over het product bijvoorbeeld, of het klimaat. Volgens de wereldvoedselorganisatie hebben boeren in Oekraïne, een land waar ze veel koolzaad telen, te maken met extreme droogte. Dat heeft invloed op het aanbod.

loading

Wat ook meespeelt is de prijs voor aardolie en diesel. Als die heel goedkoop zijn, dan is de biobrandstof die we maken van koolzaad een minder aantrekkelijk alternatief. Volgens Kees Maas van DCA, het Diensten Centrum Agrarische Markt, is er in Europa 90.000 hectare minder met koolzaad ingezaaid dan vorig jaar. Ondertussen is de wereldwijde vraag hoog, omdat China bezig is de veestapel weer op te bouwen na een uitbraak van de varkensgriep. Koolzaad is een alternatief voor soja in veevoer.

Zonnige middag

Akkerbouwers lopen dus niet ineens binnen met hun koolzaad, want het staat nu in bloei op het land en de voorraden van vorig jaar zijn grotendeels verkocht. Aan het eind van de zomer is de nieuwe oogst binnen en het is de vraag hoe de prijs dan is. Maar voor dat zover is, kunnen natuurliefhebbers de komende weken op zonnige middagen genieten van de goudgele velden.

loading

Zoals Ede Staal zong: ‘t Is de waait, ‘t is de hoaver | ‘t Is ‘t koolzoad in de blui | ‘t Is de horizon bie Roanum | Vlak noa ‘n dunderbui | Dat is mien laand, mien Hogelaand .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie