Hoeveel invoed hebben wetenschappelijke bureaus op politieke partijen?

De ‘denkers’ van de politieke partijen bespreken vrijdagavond in Groningen de belangrijke thema’s van de komende verkiezingen. Wat zijn de wetenschappelijke bureaus die zij vertegenwoordigen?

Een bijzonder verkiezingsdebat vrijdagavond in het Groninger Forum in Groningen over de grote onderwerpen van de komende verkiezingen. Zonder campagneteksten, oneliners en statements van verkiesbare politici. Aan het woord komen vertegenwoordigers van de wetenschappelijke bureaus van de politieke partijen. De denkers van de Nederlandse politiek praten op uitnodiging van Dagblad van het Noorden, Debatcentrum DwarsDiep en Groninger Forum over de thema’s energie, klimaat, zorg, welzijn, onderwijs en identiteit. Het gebeurt niet vaak dat zij de bühne betreden. De wetenschappelijke bureaus doen hun werk veelal in de luwte. Bijzonder hoogleraar public affairs Arco Timmersmans (1964) van de Universiteit Leiden onderzocht hoeveel invloed de bureaus hebben op de agenda’s van de partijen.

Wat is de rol van een wetenschappelijk bureau?

,,Het is een onafhankelijk instituut dat nadenkt over de vraag in welke richting een partij of politieke stroming zich moet ontwikkelen. Het adviseert de partij maatschappelijke thema’s te agenderen, draagt visies aan, komt met concrete vraagstukken en uitdagingen. Denk daarbij aan onderwerpen als vergrijzing, sociale zekerheid of de maatschappelijke tweedeling. Ze denken ook na over de beginselen van de partij. Of dat die misschien vernieuwd moeten worden of dat ze nog genoeg overeind blijven in de dagelijkse praktijk waarin de partij politiek bedrijft. Daardoor bestaat er altijd een soort spanning tussen het wetenschappelijk bureau en de bestuurders en politici van de partij.”

Trekken de partijen zich iets aan van wat de bureaus vinden?

,,Partijen staan er vaak wat opportunistisch in. Onderwerpen worden door de wetenschappelijke bureaus vaak veel radicaler voorgesteld dan de partijen lief is. Er worden ook wel problemen aangedragen, waarvoor de politici geen oplossing weten.”

Is de onafhankelijkheid van de bureaus ten opzichte van de partij gewaarborgd?

,,Dat denk ik wel. Medewerkers hoeven zich niet te verantwoorden aan bijvoorbeeld het partijbestuur. Dat zou ook in strijd zijn met hun onafhankelijkheid. Het ene bureau voelt zich nauw verbonden met de partij, het andere wil onafhankelijk zijn en niet alleen aan de partij leveren maar een bredere opiniërende functie hebben. Dat is het geval bij bijvoorbeeld de Telderstichting van de VVD. Het bureau van de SP behoort meer tot de partijmachine. Dat levert meer munitie voor de politici van de partij, dan dat het stof voor discussie aanreikt. De medewerkers moeten dus niet te eigenwijs zijn bij het aandragen van thema’s. ‘‘

Politieke partijen die in de Tweede Kamer zitten en geld van de overheid krijgen, zijn verplicht een deel ervan te besteden aan een wetenschappelijk bureau.

,,De situatie in Nederland is best uniek. In de VS heb je bijvoorbeeld ook wel denktanks, maar die zijn niet echt aan een partij verbonden. Ze zijn in ons land al heel lang een onderdeel van het systeem, bedoeld om de rol van de politieke partijen te verstevigen. De vraag is: Gaan al die nieuwe partijen ook een bureau oprichten? Ik zie dat niet zo gebeuren. Je ziet de opkomst van de factfree politics. Vooral de populistische partijen hebben niet zo veel met de existentiële vragen die bureaus zich stellen. Ze geloven niet dat de wetenschap oplossingen aandraagt voor de problemen waar we voor staan.”

Zou u het verdwijnen van de wetenschappelijke bureaus betreuren?

,,Ja. De politiek staat al bol van de Twitter-analyses en de waan van de dag. Steeds meer politici hebben geen zin in vragen, waar ze geen antwoord op weten. Ze willen niet kijken naar diepere vraagstukken en proberen alleen maar snel te scoren. Het zou niet goed zijn als de ‘brains’ uit de politieke partijen worden weggesneden. Zo drogen de politieke en maatschappelijke stromingen op en verliezen partijen steeds meer hun denkfunctie. Dat zou een groot maatschappelijk verlies zijn.”

Bekende politici

De wetenschappelijke bureaus hebben bekende politici voortgebracht. De oud-premiers Joop den Uyl en Jan Peter Balkenende waren directeur van de wetenschappelijke bureaus van respectievelijk de PvdA (Wiardi Beckman Stichting) en het CDA (Wetenschappelijk Insituut voor het CDA) De oud-ministers Jozias van Aartsen en Andre Rouvoet leidden de Telders Stichting (VVD) en het studiecentrum van de Reformatorisch Politieke Federatie, de voorganger van de Mr. G. Groen van Prinsterer Stichting van de ChristenUnie. Twee bekende oud-medewerkers van de Wiardi Beckmanstichting kozen uiteindelijk niet voor de PvdA. Femke Halsema werd leider van GroenLinks en Ayaan Hirsi Ali Tweede Kamerlid voor de VVD.

Volg het debat thuis!

Het alternatieve verkiezingsdebat, een initiatief van Dagblad van het Noorden, debatcentrum DwarsDiep en het Groninger Forum, vindt morgenavond van 20.00 tot 22.00 uur plaats in het Groninger Forum, Hereplein 73, in Groningen. Filosoof, socioloog en debatleider Hans Harbers en journalist John Geijp van Dagblad van het Noorden ondervragen de vertegenwoordigers van de wetenschappelijke bureaus. De gasten zijn Klara Boonstra (PvdA - Wiardi Beckman Stichting), Patrick van Schie (VVD – Telders Stichting), Pieter Jan Dijkman (CDA - Wetenschappelijk Instituut CDA), Bart Linssen (SP- Wetenschappelijk Bureau SP), Joost Sneller (D66 - Mr. Hans van Mierlo Stichting), Erica Meijers (GroenLinks - Bureau De Helling), Wouter Beekers (CU - Mr. G. Groen van Prinsterer Stichting), Jan Schippers (SGP - Guido de Brès Stichting) en Richard de Mulder (50+ - Wetenschappelijk Bureau 50+). Kaarten zijn nog beperkt verkrijgbaar via www.groningerforum.nl. Via www.dvhn.nl/verkiezingen is het debat live te volgen. Vragen stellen kan via Twitter #grokiest.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.