Woede. Wanhoop. Onrecht. Grensondernemers met een zaak in Nederland en een woning aan de andere kant van de grens, verkeren tijdens de coronacrisis in niemandsland. Ze betalen aan beide zijden van de grens belasting. Maar als ze aankloppen om coronasteun krijgen ze aan beide zijden van de grens te horen: u moet niet bij ons zijn.

Karin Heuving maakt het heel duidelijk: ,,Ik ben niet van plan zielig te doen. Maar tegelijkertijd wordt me onrecht aangedaan. En dat vind ik heel moeilijk.’’

Nederland zegt: ga naar Duitsland, Duitsland zegt: ga naar Nederland

Heuving heeft een croissanterie in Veendam, ze woont net over de grens in Duitsland. Haar zaak is zeer beperkt open voor afhalen.

Compensatie voor de geleden schade krijgt ze niet. ,,In Nederland zegt de overheid dat ik in Duitsland woon en dus daar om steun moet vragen. In Duitsland zeggen ze: wij zijn er niet voor verantwoordelijk dat je zaak dicht is. Dat heeft de Nederlandse overheid gedaan. Dus moet je daar om hulp vragen.’’

Heel veel reacties na oproep

Heuving is een van de pakweg 3000 grensondernemers die nergens steun krijgen. Bedrijvenvereniging Ondernemend Emmen deed eind vorige week een oproep aan grensondernemers om zich te laten horen.

Waar directeur Herman Idema verwachtte dat ondernemers uit de Drentse en Groninger grensstreek van zich zouden laten horen, wist hij niet wat hij zag toen hij in het weekeinde de mailbox opende. Tientallen reacties van ondernemers, uit de buurt, maar ook uit Gelderland, Limburg en Brabant.

De verhalen die ze vertellen zijn schrijnend, zegt Idema. ,,Hun nood is echt heel erg hoog.’’

Europa heeft grenzen

Hoewel Europa graag eenwording nastreeft, blijken de grenzen bikkelhard als er om hulp wordt gevraagd. Dat beeld doemt op uit de mails die Ondernemend Emmen ontving.

Idema: ,,Deze mensen komen nergens voor in aanmerking. Ze betalen belasting in Nederland omdat ze hier hun bedrijf hebben. Ze betalen belasting in België of Duitsland omdat ze daar wonen. Maar als ze in coronatijd aankloppen, krijgen ze aan beide kanten van de grens nul op het rekest.’’

Het is geen bijstand, het is coronasteun

Hoewel de Europese Commissie, net als coalitiepartijen CDA en D66, er anders over denkt, vindt het kabinet dat deze grensondernemers geen recht hebben op noodsteun via TOZO (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers).

In antwoord op Kamervragen van CDA en D66, zei toenmalig staatssecretaris van Sociale Zaken Bas van ‘t Wout dat TOZO een bijstandsuitkering is, geen zogeheten non-contributieve uitkering. De non-contributieve uitkering moet wel over de grens worden uitbetaald, de bijstandsuitkering niet.

Andersom zou ik twee keer steun krijgen

De Europese Commissie is het daar overigens niet mee eens. De gedupeerde ondernemers ook niet. TOZO mag je niet zien als bijstand, zeggen ze. ‘Het is een coronasteunmaatregel voor ondernemers in Nederland.’

Nederland hanteert dus het woonlandprincipe en dat maakt de situatie extra pijnlijk. Want onze buurlanden gaan bij het compenseren van weggevallen inkomsten uit van de plek waar de omzet wordt behaald. En dat schrijnt des te meer, maakt Heuving duidelijk. ,,Zou het andersom zijn en zou ik een bedrijf hebben in Duitsland en wonen in Bourtange, dan zou ik in Duitsland steun krijgen voor mijn bedrijf en in Nederland in elk geval drie maanden TOZO hebben gekregen.’’

Wil je bijstand, hoef je nog net niet je schoonmoeder te verkopen

Dat schrijnt. En dus regende het mails bij Ondernemend Emmen. Stuk voor stuk noodkreten van ondernemers in vrijwel alle sectoren van leisure tot zorg. ‘Help’, zegt een kapster uit Eindhoven simpelweg. Een ander zegt: ‘De staatssecretaris heeft in de zomer toegezegd dat hij bij gemeenten in de grensstreek navraag zou doen. Dat is alweer een half jaar geleden’.

Een ondernemer zegt hoe hij in Nederland het advies kreeg in Duitsland bijstand te vragen, Harz 4. Maar daarvoor gelden strenge criteria. ‘Je hoeft nog net niet je schoonmoeder te verkopen om daarvoor in aanmerking te komen’, schampert hij.

Politiek

Herman Idema van Ondernemend Emmen wil de mails bundelen en doorsturen naar de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Haagse politiek.

Heuving heeft zich inmiddels met een klacht tot de Europese Commissie gewend. Die zegt in reactie dat ze onderzoekt in hoeverre de Nederlandse opstelling correct is binnen het EU-recht.

De onderneemster in Heuving kan niet geloven dat ze ongelijk krijgt. ,,Ik weet dat ik een TOZO-lening kan aanvragen, maar met nog meer schulden ben ik zeker niet geholpen. Je kunt ook zeggen ‘je bent zelf in Duitsland gaan wonen’. Klopt. Maar ik heb er niet zelf voor gekozen mijn zaak te sluiten. Wat nu gebeurt is zo onrechtmatig dat ik gewoon niet kan geloven dat het niet wordt teruggedraaid.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Coronavirus