Zit er in de verpakking ook daadwerkelijk wat er op staat? Knäckebröd: Zo scheid je het kaf van het koren

Van Vlegelaar knäckebrod (nieuwe verpakking). Foto: Gebruiker

Is vruchtensap echt van vruchten of is het water met een smaakje en veel suiker? Met universitair docent Carien de Jager van de faculteit rechtsgeleerdheid bij de RUG leggen we vijf verpakkingen langs de meetlat. Verpakkingen die al eens in een rechtszaal of door de Reclame Code Commissie zijn besproken. Hoe staat het met de etiquette van de fabrikant?

De zaak:

Knäckebrod. Lekker en gezond. Zou je denken als je op de verpakking het woord volkoren leest. ‘Kom maar door met die vezels’. Maar hoe vol met koren is knäckebrod eigenlijk als er ook ander meel in is verwerkt. De Reclame Code Commissie verpakte haar uitspraak vorig jaar in weinig verhullende teksten.

De uitspraak:

Volgens de Reclame Code Commissie is de verpakking misleidend. Het product wordt namelijk expliciet als volkoren gepresenteerd doordat het woord ‘volkoren’ opvallend op de voor- en achterkant van de verpakking staat. Samen met de vermelding ‘rijk aan vezels’, ook op beide zijden van de verpakking, zal een consument verwachten dat er in het knäckebrod alleen volkorenmeel is verwerkt.

Dat consumenten in de ingrediëntenlijst kunnen lezen dat het Knäckebröd naast volkorenmeel ook voor een aanzienlijke hoeveelheid uit bloem bestaat maakt de verpakking niet minder misleidend, aldus de Reclame Code Commissie. Er wordt bij consumenten zo’n sterke verwachting gewekt dat het product volkoren is, dat dit door het woordje ‘tarwebloem’ in de ingrediëntenlijst onvoldoende kan worden gecorrigeerd.

De beschouwing:

In september 2019 deed de Reclame Code Commissie uitspraak over negen klachten over volkorenproducten zoals Bolletje Boeren Beschuit donker volkoren, AH Knapperige Volkoren croutons en Go-Tan Whole Wheat Noodles Fullkorn Volkoren. Deze klachten werden ingediend door voedselwaakhond Foodwatch vanwege het belang van volkoren voor de gezondheid. Uit al deze uitspraken blijkt dat fabrikanten al bezig zijn om de verpakking aan te passen. Dat is een goede ontwikkeling.

In Nederland bestaan er regels wanneer een brood een volkorenbrood mag worden genoemd. Die staan in het Warenwetbesluit Meel en brood. Voor andere voedingsmiddelen dan brood bestaan die regels niet. Dat betekent niet dat zomaar alles op een verpakking gezet mag worden. Als een verpakking de indruk wekt dat het een volkorenproduct is terwijl er maar weinig volkorenmeel in zit dan is er volgens de Reclame Code Commissie namelijk sprake van misleiding.

Ter vergelijking, als iets eruit ziet als een koe, loopt als een koe en loeit als een koe dan mag je aannemen dat het een koe is. Dit geldt volgens de Reclame Code Commissie ook voor volkorenproducten: als er op de verpakking volkoren staat, graanhalmen te zien zijn en wordt vermeld dat het ‘rijk aan vezels is’ dan mag je als consument aannemen dat het ook volkoren is.

Wat is er na de uitspraak gebeurd?

Ten tijde van de uitspraak werd de verpakking al gewijzigd en werden de laatste onjuiste verpakkingen verkocht. Inmiddels is de verpakking aangepast. Onder de naam ‘Knäckebröd Volkoren’ op de voorkant van de verpakking staat nu de tekst ‘met volkoren meel en tarwebloem’.

Advies:

Als er op een product duidelijk staat dat het een volkoren product is, dan mag je daar als consument op vertrouwen. Toch is het mogelijk dat er producten in de supermarkt te vinden zijn die als volkoren worden gepresenteerd maar die eigenlijk maar voor een klein deel volkoren zijn. Wil je dus zeker weten dat je het kaf van het (vol)koren scheidt? Controleer dan altijd voor de zekerheid even de ingrediëntenlijst.

Dit is de vijfde en laatste aflevering in deze serie.

menu