Karton, rietsuiker of bamboe? Wegwerpplastic is vanaf zaterdag verboden, dus snackbars zoeken naar alternatieven waarin ze patat en snacks kunnen serveren aan hun klanten. Maar zaterdag zal je bij veel snackbars nog gewoon patat uit een plastic bakje eten, de wegwerpplasticvoorraad mag nog opgemaakt worden.

,,We wachten tot het laatste moment”, zegt Bauke van der Meer, eigenaar van Restaria ’t Luifeltje in Burgum. De ondernemer verwacht nog vier weken te kunnen teren op de voorraad wegwerpplastic. ,,We zijn nu aan het kijken wat we daarna gaan gebruiken. Waarschijnlijk karton.” Bij Miedema’s Lunchroom in Bolsward kunnen ze nog drie maanden door met de voorraad. Daarna stappen ze over op karton. Dat wordt naar eigen zeggen wel even schakelen.

Sjors Feenema, eigenaar van Snackbuffet Het Vliet in Leeuwarden heeft nog geen andere bakjes. ,,We mogen eerst onze voorraad nog opmaken. Daarna gaan we karton gebruiken.” Feenema had eerder alles al van karton, ,,maar dat is duurder, dus toen zijn we plastic gaan gebruiken”. De ondernemer heeft nog voor een jaar aan plastic tasjes. ,,Die koop ik altijd groot in.” Hij schat volgende maand wel door de plastic bakjes heen te zijn. ,,Ik heb ook nog oranje plastic bakjes, voor het EK. Die moeten eerst op.”

Klanten betalen bij Het Vliet voor hun plastic tasjes - verplicht sinds 2016. Wat Feenema gaat doen als die voorraad op is? ,,Daar heb ik nog niet echt over nagedacht. Misschien maak ik herbruikbare tasjes, met mijn logo erop. Of mensen nemen zelf tasjes mee of ik ga kartonnen tasjes gebruiken. Of patatdozen, raak ik die ook een keer kwijt.”

Milieuvriendelijk ten koste van prijs

Van der Meer wil de overgang zo lang mogelijk uitstellen, omdat kartonnen bakjes duurder zijn. Hoeveel duurder, hangt af van het product. ,,Maar om bakje type A14 als voorbeeld te noemen: van plastic kost die 4 eurocent, van karton 10 eurocent. Over het algemeen is het drie tot vijf keer zo duur. Ik denk dat het per week 50 euro scheelt.”

In Burgum moeten ze er nog mee beginnen, maar de eigenaar heeft van collega’s al gehoord dat ze de prijzen van hun snacks en patat hebben verhoogd. ,,Dat doorberekenen ga ik ook doen, denk ik. Daar gaan we mee bezig de komende weken. We hebben het er veel over.”

Ook in Leeuwarden zullen de prijzen voor een bakje patat stijgen. ,,Ik denk dat iedereen dat doet. Misschien komen er andere belastingpercentages omdat we straks geen wegwerpplastic meer mogen gebruiken, maar dat is nog niet zeker.” Het milieuvriendelijke gaat ten koste van de prijs, volgens Van der Meer. Maar het verbod op wegwerpplastic snapt hij wel. ,,Er is veel plastic, dat kan ook niet meer.” Feenema: ,,Ik snap wel dat dit moet. Er is zoveel plastic in de oceaan, dat moeten we niet willen.”

Zijn houten vorkjes de oplossing?

Toch vraagt Van der Meer zich ook af hoeveel beter houten vorkjes en lepels zijn voor het milieu. ,,Hoeveel bomen worden daarvoor gekapt? Kost dat niet veel meer? Daar ben ik nog niet over uit.” Dat vraagt Feenema zich ook af. ,,Of karton de oplossing is, weet ik niet. Je hebt ook duurdere alternatieven. Een soort plastic dat oplost na een tijdje. Maar hoe bestendig dat is tegen snacks die uit de frituur komen?”

De ondernemer uit Leeuwarden verwacht dat fabrieken hier wel op in gaan spelen. Dat er patatbakjes komen die eruitzien als plastic, maar milieuvriendelijk zijn. Die tweestrijd zien ze bij Miedema’s Lunchroom ook. Aan de ene kant is er te veel plastic in de natuur, maar voor karton worden bomen gekapt.

Niet alles bij ’t Luifeltje is nog van plastic. De rietjes zijn al een tijdje van karton. ,,Maar daardoor komt er een smaakje aan het drinken en de rietjes worden snel zacht. We krijgen klachten van kinderen.” Die klachten hoort de eigenaar van Het Vliet ook om zich heen. Nu heeft hij nog plastic rietjes, maar straks stapt hij over naar papieren. ,,Die worden snel vies. Ik gebruik als voorbeeld even McDonald’s: daar heb je al milkshakes met kartonnen rietjes. Kinderen kauwen op die rietjes. ‘Pap, mijn milkshake doet het niet meer’, is het dan.” In Bolsward overwegen ze eventueel rietjes van tarwe of rogge, maar dat zoeken ze nog uit.

De vorkjes in Burgum zijn van hout. Een frikandel speciaal met hout eten, eet anders zegt de eigenaar. ,,Het is een ander gevoel.” Dat gevoel herkent Feenema. ,,De beleving is anders, als je roomijs met een kartonnen of plastic lepel eet bijvoorbeeld. Zie, een frikandel speciaal eet ik ook niet met een metalen vork. Dat is een andere beleving. Maar dat het anders smaakt, dat zit denk ik tussen de oren.”

De ondernemer uit Burgum verwacht wel dat straks veel mensen zullen zeggen dat het product anders smaakt. Toch ziet hij ook een voordeel. ,,De kartonnen bakjes hebben een betere uitstraling. Het is bijna zonde om weg te gooien.”

Van der Meer: ,,We moeten er aan wennen en het accepteren. Als de voorraad plastic op is, dan moeten we over. Ik ben benieuwd hoe het komt.” De eigenaar van Het Vliet verwacht dat sommige klanten zich snel aanpassen en dat het bij anderen wat langer duurt. ,,Als we een jaar verder zijn, is het denk ik wel klaar. Het is wennen. Het is ook een stukje nostalgie. Een plastic bakje hoort bij de snackbar.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie