Ricardo Semler, die man de werknemers de baas laat worden, komt naar Groningen

Ricardo Semler: ,,Je hebt juist vrijheid nodig om je eigen talent te ontdekken.

Ricardio Semler, na Barack Obama een van de meest gevraagde sprekers op symposia, komt naar Groningen. Een verhaal over werkplekdemocratie.

Ricardo Semler is voor heel wat ondernemers een soort goeroe. Een evangelist van de werkplekdemocratie. Hij roemt de potentie van de werknemer en geeft die alle ruimte om mee te bouwen aan winstgevende en aangename bedrijven.

Zijn ervaringen deelt hij al heel wat jaren op symposia waar dan ook ter wereld. En nee, het is geen uitgekauwd verhaal. ,,De wereld verandert heel snel en daarop zal ik aan moeten haken’’, zegt hij. De essentie gaat over de werkplek, of die nu in het onderwijs, bij de overheid of in een onderneming is te vinden. Semler: ,,Het is vaak een omgeving met beperkingen en er zijn manieren te vinden om beter met elkaar om te gaan.’’

‘Je hebt juist vrijheid nodig om je eigen talent te ontdekken’

Het is opleiden wat hij doet, maar Semler verfoeit min of meer die kwalificatie. ,,Iedereen wil eigenlijk een werkplek waar je de tijd hebt om dat talent van jezelf te ontdekken waar de organisatie wat aan heeft. Dat is beter dan mensen op te leiden en te zeggen: je moet veranderen, je moet je mindset wijzigen. Je hebt juist vrijheid nodig om je eigen talent te ontdekken. En om eerlijk te zijn, op die manier is iedereen snel klaar voor een Semco-achtig bedrijf.’’

Wat werknemers betreft zal hij ongetwijfeld gelijk hebben, maar hoe zit het met de directeur? Die geeft zijn persoonlijke identiteit weg als werknemers aan het roer komen. Dat lijkt toch een lastige hobbel om een Semco-achtig bedrijf te beginnen. ,,Het grootste probleem is het gedachtengoed van de leidinggevende. Die moet een grote stap zetten: de regie weggeven en de macht willen delen om een dynamischer bedrijf met meer betrokkenheid en waarde te scheppen’’, schetst Semler.

‘Erg is dat werknemers producten leveren die twee keer zo goed hadden kunnen zijn’

En hij vervolgt: ,,Kijk, een leidinggevende geeft niet uit zichzelf de regie op want zo iemand denkt: ik weet dan niet hoe veel iedereen werkt en maakt, ik heb geen controle. Maar weet je wat erger is? Dat leidinggevenden in een zogenoemd normale situatie de regie verliezen omdat ze niet de signalen hebben gezien die er wel zijn: dat werknemers dingen niet meer doen, dat ze niet meer gemotiveerd zijn en dat ze misschien misschien producten leveren die eigenlijk twee keer zo goed hadden kunnen zijn. Het verspelen van de regie op die manier is uiteindelijk het slechtste dat een organisatie kan overkomen.’’

Zo’n nieuwe rolverdeling vraagt om nieuwe vaardigheden in de leiding en op de werkvloer. ,,Ach, ik weet niet of je ouderwetse of eigentijdse ervaringen nodig hebt’’, zegt Semler. ,,Of je in de 16de eeuw een bedrijf bouwde of dat je nu een videoproject doet, je hebt niet zulke extreem andere vaardigheden nodig. Er is nu een andere graad van innovatie, maar het gaat nog steeds om creativiteit en bekwaamheid. Die zijn nu alleen aangepast aan de snelheid van sommige ontwikkelingen, zoals internet en de smartphone.’’

‘Er zullen altijd mensen zijn die die niet echt geïnteresseerd zijn in hun werk’

Het gaat volgens Semler om interactie, om wat je aan de mensen overlaat en om de tijd die je hen geeft om doelen te halen en vooral niet om de zoektocht naar mensen met nieuwe vaardigheden. ,,We zullen nog steeds mensen hebben die zich vervelen, nog steeds mensen die niet echt geïnteresseerd zijn in hun werk en mensen die hun baan makkelijk inruilen voor meer geld. Dat is allemaal niet dramatisch veranderd in de loop der tijd.’’

Semler is al wel twintig jaar bezig zijn verhaal uit te dragen. Semco-achtige bedrijven zijn er niettemin mondjesmaat. In Groningen er in elk geval twee: Voys en Het Zuiderlicht. Het lijkt erop dat ondernemers meer van het verhaal over Semco houden dan dat ze het in de praktijk willen brengen. Semler: ,,Mensen zoeken nu eenmaal graag makkelijke oplossingen. Boeken, internet, TedTalks helpen dan. Er is een minderheid die er wel mee aan de slag gaat. Er zijn er, voor zover we weten, momenteel 300 Semco-achtige bedrijven over de hele wereld. Dat biedt ons de mogelijk te obersveren en verder te leren.’’

De ideeën van Ricardo Semler: ondermeer managers wegsnijden

Ricardo Semler (59) is een bijzonder ondernemer. De Braziliaan is een van de meest gevraagde sprekers in de wereld omdat hij zijn bedrijf democratiseerde na een burn-out: werknemers werden de baas. Het succes was immens, want het nietige bedrijfje van 90 man telt inmiddels duizenden werknemers.

De werknemersdemocratie viert hoogtij bij Semco, waar managers goeddeels zijn weggesneden. Fabriekscomités maken de dienst uit en beslissen over alle aspecten van productie en verkoop. De besluitvorming duurt wat langer, maar de implementatie gaat snel.

Gelukkige mensen die samen goed presteren

Verdere kenmerken van Semco zijn ondermeer: platte organisaties, alles is transparant (ook de cijfers), flexibele salarissen, mogelijkheden tot banenruil, managers worden benoemd door de werknemers, sommige units werden verkocht aan werknemers en de CEO bestaat niet meer vanwege de werknemersdemocratie.

Volgens Semler krijg je van dit soort voorwaarden gelukkige mensen die samen goed presteren.

Op 2 en 3 oktober in Groningen

Ricardo Semler is een van de sprekers op 2 en 3 oktober bij Below the Surface in de Oude Suikerfabriek in Groningen. Het evenement, dat door Het Zuiderlicht wordt georganiseerd, gaat over zelfsturing. Diverse sprekers (onder anderen Diederik Stapel, René ten Bos en Kees Klomp) vliegen de zelfsturing steeds vanuit een andere richting aan.

menu