Tienduizenden huurhuizen versneld (en gratis) van het gas: 'We moeten collectief vaart maken'

Warmtebedrijf Ennatuurlijk legt een warmtenet aan in een bestaande wijk. Foto: Ennatuurlijk

Huurhuizen van woningcorporaties worden de komende jaren versneld aangesloten op zogenoemde warmtenetten. Onder meer restwarmte van industrie, biomassa- en afvalcentrales gaat tienduizenden huizen extra verwarmen als duurzaam alternatief van gas. Beloofd is dat het huurders geen geld gaat kosten.

In het vorig jaar gesloten Klimaatakkoord staat dat alle Nederlandse huizen in 2050 van het gas af moeten zijn. Als tussenstap moeten in 2030 zo’n 1,5 miljoen huizen zijn verduurzaamd en in het huidige tempo gaat dat niet lukken. Woningcorporaties moeten de kar trekken, omdat deze snel veel huizen tegelijkertijd kunnen aansluiten op bestaande warmtenetten. Zij stellen als voorwaarde dat het huurders van sociale woningbouw geen geld kost.

De belofte dat het voor huurders niks kost om over te schakelen, is nu vastgelegd in een akkoord dat Aedes als koepelorganisatie van woningcorporaties heeft gesloten met de vijf grootste warmtebedrijven van Nederland. Een vandaag gepresenteerd startmotorkader moet een blauwdruk vormen voor alle nieuwe onderhandelingen die corporaties los van elkaar met warmtebedrijven ingaan over investeringen in stadsverwarming. Een subsidiepot van 200 miljoen euro die onlangs werd aangekondigd, heeft het zetje gegeven om de afspraken rond te maken en daarmee de verduurzaming van woningen te versnellen.

Schaalvergroting

Momenteel worden jaarlijks zo’n 25.000 tot 30.000 huizen op een warmtenet aangesloten. De nieuwe plannen moeten ervoor zorgen dat het er in 2025 minstens 80.000 per jaar zijn. Belangrijk element is dat niet meer complex per complex afspraken worden gemaakt, maar dat warmtebedrijven hele gebieden of zelfs wijken in één reeks kunnen verduurzamen met een warmtenet.

Die schaalvergroting zou de investeringen betaalbaar moeten houden. Ook hoeft met het akkoord niet telkens opnieuw het wiel uitgevonden te worden,  aldus Bert Halm, die namens Aedes de onderhandelingen deed. ,,We moeten collectief vaart maken, niet meer op individueel niveau”, reageert hij.

De subsidiepot van 200 miljoen euro komt 1 mei vrij en is bedoeld voor verhuurders die de overstap willen maken van aardgas naar een lokaal of regionaal warmtenet. Er wordt maximaal 5000 euro per huis toegekend, afhankelijk van de situatie. De subsidie is voor zowel woningcorporaties als particuliere verhuurders, maar corporaties gaan er waarschijnlijk meer gebruik van maken. Hun huizen zijn over het algemeen kleiner, al goed geïsoleerd en schaalvergroting is makkelijker omdat bijvoorbeeld flats met blokverwarming (een centrale ketel) vaker voorkomt.

Woonbond steunt akkoord

Warmtenetten maken doorgaans gebruik van restwarmte van industrie of afvalverbranding. Het water in de leidingen is al warm, waardoor je geen gasketel of elektrische warmtepomp nodig hebt en dus geen extra CO2 uitstoot. De Woonbond, die opkomt voor de belangen van huurders, is grotendeels akkoord met de nieuwe afspraken.

Belangrijk element voor de Woonbond is dat het vastrecht bij stadsverwarming niet hoger wordt dan bij gas. Ook is geregeld dat de afleverset in het huis (warmtewisselaar en meter) tot de woning behoort. Directeur Paulus Jansen van de Woonbond: ,,Dan telt de waarde mee bij de huurtoeslag, wat bewoners zo een tientje per maand kan schelen.”

De Woonbond is wel kritisch over het monopolie dat warmtebedrijven hebben op het moment dat ze warmte leveren. ,,Je kunt, anders dan bij gas, niet meer elk jaar van energiemaatschappij veranderen’’, verklaart Jansen. ,,Je bent gebonden aan één aanbieder. In onze ogen zouden de warmtetarieven daarom 10 procent lager moeten zijn dan die van gas. Landelijk kan dat niet worden vastgesteld, dus we adviseren onze leden om dat lokaal af te dwingen als er afspraken worden gemaakt met een warmtebedrijf.”

Eén bron

Volgens directeur Arno van Gestel van energiebedrijf Vattenfall is een monopolie onvermijdelijk. ,,Waar je bij gas en stroom te maken hebt met tienduizenden bronnen en honderden miljoenen afnemers in heel Europa, bestaat een warmtenet vaak maar uit één lokale bron. Wij moeten investeren in het netwerk en moeten tientallen jaren leverzekerheid hebben om die investering terug te verdienen. De consument is gelukkig goed beschermd, wij moeten heel transparant zijn over de kosten en rekenen een redelijk rendement. Het vel wordt klanten niet over de oren getrokken.”

Een voorbeeld van de nieuwe aanpak vindt plaats in Midden- en West-Brabant. Volgens Ernst Japikse van warmtebedrijf Ennatuurlijk is nu niet meer alleen sprake van het plukken van laaghangend fruit, maar ontstaat er een gezamenlijke aanpak van complete gebieden. Het gaat om bezit van alle betrokken corporaties, ongeacht of de woningen makkelijk of moeilijk aan te sluiten zijn.

,,Belangrijk is dat we transparant zijn over de rekenmodellen die we gebruiken”, zegt Japikse. ,,Er ontstaat zo vertrouwen om flinke stappen te zetten, waarbij de subsidie een belangrijk zetje in de juiste richting geeft.”

Ennatuurlijk en vijf corporaties onder de vlag AWLTT staan nu voor de opgave om gebieden met in totaal zo’n 3500 woningen tot ongeveer 2025 aan te sluiten op een bestaand warmtenet. Daarna is er voor de periode van 2025 tot 2030 zicht op een vervolg met aansluiting van gebieden met totaal mogelijk 5000 woningen.

Wijkgerichte aanpak

De startmotor loopt een jaar voor op de zogenoemde wijkgerichte aanpak die gemeenten vormgeven. In 2021 moeten alle Nederlandse gemeenten een route tot 2050 hebben uitgestippeld voor de manier waarop ze wijken gaan afkoppelen van het gas. Sommige wijken worden voornamelijk aangesloten op warmtenetten, bij andere is maximale isolatie belangrijk om op die manier de huizen te kunnen verwarmen met elektrische warmtepompen. Grondgebonden leningen kunnen mogelijk helpen om die transitie betaalbaar te maken voor particuliere huizenbezitters. Ondertussen zijn er miljardensubsidies voor het verduurzamen van de warmtenetten. Zo kunnen kachels die nu nog gestookt worden met afval worden vervangen door aardwarmte, waarbij warm water diep uit de grond wordt gehaald. 

menu