Voorkom herhaling van het V&D-drama

De ondergang van V&D kent vele oorzaken. Opvallend is echter dat de pandeigenaren de grootste schuldeisers zijn. De panden van destijds Vendex KBB werden door private equitybedrijf KKR in 2005 verkocht voor 1,4 miljard euro, een veelvoud van de huidige schuld. Het geld staken de Amerikaanse investeerders in eigen zak, in plaats van het te investeren in modernisering van de winkelformule of het ontwikkelen van online verkoopkanalen waarmee V&D weer jaren vooruit had gekund.

Kassa

Kassa voor KKR. De klappen zijn voor het personeel, voor de binnensteden en voor de klanten.

V&D is helaas niet het enige bedrijf waar private equity-investeerders een kwalijke rol hebben gespeeld. Om de excessen van private equity tegen te gaan, heeft de PvdA afgelopen najaar een initiatiefnota in de Tweede Kamer ingediend. Van de twaalf voorstellen heeft het kabinet acht direct overgenomen. Dan gaat het bijvoorbeeld om het aanpassen van fiscale wetten om te ontmoedigen dat overgenomen bedrijven worden volgepompt met schuld.

Ook komt er een nieuw onderzoek naar de rol van private equity in Nederland. Pensioenreus PGGM wil ook meer transparantie en duidelijkheid over beloningen. En na aanvankelijk luidkeels protesteren, wil de private equitysector nu zijn eigen gedragscodes verbeteren. Uit de vele gesprekken die de afgelopen tijd zijn gevoerd, blijkt dat we er met deze maatregelen nog niet zijn.

Bescherming

Een bedrijf kan zich goed beschermen tegen agressieve aandeelhouders als er voldoende checks and balances aanwezig zijn. In gewoon Nederlands betekent dit dat het bestuur van een onderneming rekening houdt met alle belanghebbenden, dus niet alleen aandeelhouders, maar ook werknemers, klanten en leveranciers. Commissarissen houden daar toezicht op en het personeel is vertegenwoordigd door een sterke ondernemingsraad (OR).

Helaas zien we vaak dat de OR buitenspel wordt gezet. En we zien te vaak dat private equitypartijen het zo regelen dat de directie enkel nog het belang van de aandeelhouders dient. Dat gebeurt door speciale fiscale constructies waardoor directies mede-grootaandeelhouders worden en grote beloningen incasseren bij (door)verkoop van het bedrijf.

Zeggenschap

De OR moet meer zeggenschap krijgen bij overnames en fusies. Gelukkig is het kabinet het daarmee eens. Betere regels voor de informatievoorziening en meer bevoegdheden voor de OR zijn daarbij essentieel. Belangrijk is ook dat ondernemingsraden hulp krijgen hoe ze hun bevoegdheden effectief kunnen gebruiken, want directies en zeker private equity-investeerders zijn lang niet altijd bereid daarbij te helpen.

Verder moeten de perverse financiële prikkels voor bestuurders bij overnames worden beperkt. Al in 2007 werd een wet ingevoerd tegen excessieve beloningsbestanddelen, maar in de praktijk weten bestuurders deze wet te omzeilen. Een bekende ontwijkingsroute is dat zij niet of nauwelijks belastbaar loon ontvangen, maar enkel betaald worden via speciale laag belaste aandelenconstructies.

Niet alles kan bij wet worden afgedwongen. Wij pleiten ook voor een andere cultuur en mentaliteit in de private equitysector. Natuurlijk is het belangrijk dat aandeelhouders een goed rendement kunnen maken en dat risico nemen wordt beloond. Er zijn ook veel bedrijven die dankzij private investeringen weer floreren. Maar te vaak hebben we gezien dat de risico’s eenzijdig worden afgewenteld op de werknemers en op burgers en bedrijven die wel gewoon netjes hun belasting betalen. Om die excessen uit te bannen blijft strenge wetgeving nodig.

Henk Nijboer is woordvoerder financiën van de Tweede Kamerfractie van de PvdA.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.