In het coronajaar 2020 kelderde de export van Schotse whisky. Met dank aan de Brexit verzuipen vooral de kleinere stokers ook nog eens in het papierwerk. Ze krijgen hun flessen bijna niet naar Europa.

Wat merken we hier van al die ellende? Nagenoeg niets, sust Paul Bijlsma van de Wijn & Whiskyschuur bij Scharnegoutum. ,,We wisten natuurlijk niet precies hoe het zou komen met die Brexit, maar ik dacht: ik neem geen risico. Ik ben dus extra voorraden gaan inkopen. Van sommige merken heb ik wel voor twee jaar staan.’’

Duizelingwekkende hoeveelheid Glen Talloch

Met een assortiment van 1500 whisky’s heeft Bijlsma’s Wijn & Whiskyschuur een naam hoog te houden in drankenland. Als het om volume gaat, is Distilleerderij Boomsma in Leeuwarden nog een paar maten groter. ,,Wij kunnen in de whisky zwemmen’’, beaamt Chantoine Boomsma. Ieder jaar haalt het familiebedrijf (dertig medewerkers) een duizelingwekkende hoeveelheid Glen Talloch uit het Schotse Airdrie.

Het gaat dan ook om het meest verkochte whiskymerk in Nederland. De Boomsma’s laten de verschillende distillaten enkele jaren in Schotland op smaak komen, voordat ze het naar Leeuwarden halen om te bottelen. ,,We hebben wel extra voorraad ingekocht, ook omdat we bang waren voor de lange rijen vrachtwagens voor de grens’’, zegt Boomsma. ,,Maar het gaat gewoon soepel. We krijgen onze containers zonder problemen uit Schotland.’’

Aan de overzijde van de Noordzee is de stemming echter in mineur. De pandemie heeft de distilleerders namelijk hard getroffen. Volgens de Scotch Whisky Association (SWA) daalde de export vorig met 1,1 miljard pond (1,27 miljard euro), ook mede door de handelsoorlog met de Verenigde Staten.

Pleidooi voor accijnsverlaging

Ook naar de Europese vaste wal ging veel minder. De totale exportwaarde zakte met bijna een kwart naar 3,8 miljard pond (4,4 miljard euro). Dat is toch een flinke klap voor een sector die zo zwaar op de verkoop aan het buitenland leunt. „In feite verloor de industrie in 2020 wat er in tien jaar aan groei is opgebouwd’’, concludeert chief executive Karen Betts van de SWA. Ze pleit voor een forse accijnsverlaging.

Met de Brexit plopte er op 1 januari ook nog een nieuwe drempel omhoog. De grotere Britse distilleerderijen waren daar al goed op voorbereid, de kleinere stokers dreigen echter te verdrinken in de hoeveelheid douaneformaliteiten. ,,Natuurlijk wisten we dat de Brexit het er niet gemakkelijker op zou maken’’, zegt James Porteous van Electric Spirit Co uit Edinburgh in het Financieele Dagblad. ,,Maar op het moment voelt het alsof Europa op een andere planeet ligt.’’

De Britten zijn sinds hun vertrek uit de EU niet meer aangesloten op het Europese softwaresysteem EMCS, waarmee internationale transporteurs hun vrachten probleemloos langs de verschillende douaneposten kunnen loodsen. De transportbedrijven hebben geen zin in de papierwinkel met export- en importverklaringen en laten zeker kleinere klanten liever links liggen. ,,Er moet op de een of andere manier een doorbraak komen met de benodigde documentatie, want dit kost ons orders’’, klaagt Alex Harrison van whiskybottelaar Young Spirits in Edinburgh.

250 whisky-soorten in de schappen

Drankenhandelaar Bijlsma, die behalve aan particulieren ook aan bedrijven levert, geeft het een half jaar. ,,Dan is dit probleem wel opgelost. We hoeven gelukkig geen nee te verkopen, maar dat is natuurlijk anders voor slijters die net zijn begonnen. Die kunnen nooit zo’n ruime voorraad financieren.’’ Apen en Bieren, een toepasselijke naam in deze context, werd in 2019 opgericht door Johan de Jong van Brouwerij Noarder Dragten en Gerwin Dokter van Café het Raadhuys.

De beide Drachtsters hebben zeker vierhonderd biermerken en 250 whisky-soorten in de schappen staan. Waar Dokter, hij heeft er een baan bij Philips naast, tegenaan loopt is dat het centrum van Drachten nagenoeg uitgestorven is. Dat voelen ze bij Apen en Bieren in hun verkoopcijfers. Dokter deelt dus niet in de feestvreugde van het Slijtersvakblad dat enthousiast bericht over de groeiende omzetcijfers.

,,De slagers doen het ook goed’’, weet Jelle Dijkstra van de Leeuwarder slijterij Jelle. ,,De mensen houden meer geld over, dus dan kopen ze wat gemakkelijker een duurdere fles.’’ Met 700 verschillende whisky’s is er bij Jelle genoeg keuze. ,,We verkopen niet snel nee. Alleen de Lagavullin 16 is momenteel niet leverbaar, maar dat heeft niks met covid of Brexit te maken. Zo’n whisky kun je niet gemakkelijk bijstoken, die ligt namelijk zestien jaar op het vat. Nu de Russen en Chinezen tegenwoordig ook Lagavullin 16 kopen, is ie voorlopig gewoon op.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie