'ZZP'er zijn vergt een lange adem'

Ze zijn niet meer weg te denken uit onze economie: de zzp’ers, zelfstandigen zonder personeel. Onmisbare krachten die bedrijven ondersteunen met vakwerk en specialistische kennis en een goede boterham verdienen. Of zielepoten die door hun werkgever de laan uit zijn gestuurd om via de achterdeur en tegen een hongerloon bij dezelfde baas weer aan de slag te gaan? Maandelijks belichten we de wereld van de zzp’ers. In de eerste aflevering: Hoeveel zijn het er eigenlijk, wat doen ze en zijn ze blij met wat ze doen?

Het was om stapelgek van te worden. Al die sollicitaties en nimmer een positieve reactie. ,,Dan stond er in de advertentie: ‘Wij zijn een jong en dynamisch bedrijf’. Zo’n bedrijf mag het niet zeggen natuurlijk, maar eigenlijk bedoelen ze dat ze een jong en dynamisch iemand zoeken.” Daar zit je dan met je 52 jaar, nog vol van ambitie en met het idee dat je nog wat kunt betekenen voor de samenleving. Maar niemand lijkt het te willen weten.

Soline Weidema uit Zeerijp was er een paar jaar tussenuit geweest om haar kinderen groot te brengen. Twee jaar geleden vond ze de tijd rijp voor weer een betaalde baan. In haar ‘vrije’ jaren was ze gestart met vertalen en redigeren van Engelse teksten. Daarvoor had ze gewerkt als lerares Engels, had ze in Londen Duitse en Franse les gegeven en was ze secretaresse. Daar zou je toch iets mee moeten kunnen, veronderstelde Soline.

Sluimerende droom

,,Ik heb gebeld, gesolliciteerd, maar er kwamen altijd zoveel reacties op de advertenties. Ik moest me beraden.’’ Ondertussen was er de al jaren sluimerende droom om zelf iets te beginnen. En op een zeker moment was het alsof alle lijntjes in een fraai geknoopt tapijt bijeenkwamen. ,,Ik had gewoon niet eerder het idee gehad dat ik al mijn kennis en ervaring kon bundelen in de vorm van een eigen bedrijf.’’

Al die andere eenmansbedrijfjes in Zeerijp inspireerden haar. ,,Al mijn buren zijn zzp’ers’’, zegt Soline. ,,Een belastingexpert, een kapster, een homeopaat. Je kunt dus heel goed op het platteland een kleinschalig en succesvol bedrijf hebben.’’

Taalmaatje was geboren. Ze liet zich registreren bij de Kamer van Koophandel, schreef zich in bij de belangenvereniging ZZP Nederland en liet zich voor haar belasting- en starterszaken adviseren door de belastingvrouw uit haar dorp.

Alles staat sinds een week of wat in de steigers. Soline biedt als zelfstandig docent (bij)les aan en doet vertaal- en redactiewerkzaamheden. Maar hoe nu verder? ,,Werving van klanten is een drempel waar ik overheen moet’’, stelt ze vast. ,,Ik ben nu bezig met mijn eigen website, maar ik heb me er enorm op verkeken hoe moeilijk het is om in woorden uit te drukken wat de essentie is van het bedrijf. Ik ben er al een paar weken mee bezig.’’

De boer op

Ze moet de boer op, beseft ze. Ze gaat scholen benaderen en zal haar gezicht laten zien op netwerkbijeenkomsten. En ze is op zoek naar Engelstalige boeken die in vertaling voor de Nederlandse markt interessant zijn.

,,Het zal een lange adem vergen’’, aldus Soline. ,,Ik zie mijn slager als voorbeeld. Hij stapte over op ‘buitenvlees’ en adverteerde overal, maar het ging pas lopen door mond-tot-mond-reclame.’’

Omzetambities of winstverwachtingen vindt ze lastig in keiharde cijfers vast te leggen. ,,Ik wil mijn doelstellingen nog liever niet in geld uitdrukken. Ik vind het vooral belangrijk dat ik met mijn werk wat voor anderen kan betekenen.’’

De expert: groei zzp’ers redt werkgelegenheid, inkomens vaak riskant laag

Inschrijven bij de Kamer van Koophandel, een laptop aanschaffen, dan nog even een website laten bouwen en hup aan de slag. Zzp’er worden is zo simpel als het maar kan, diploma’s of kwalificaties doen er niet toe.

De economische stagnatie, de flexibilisering van arbeidsrelaties en het klimaat waarin een bedrijfje beginnen doodeenvoudig is, hebben voor een spectaculaire groei gezorgd van het aantal zzp’ers. In de vijf jaar voor 2015 nam in de drie noordelijke provincies het aantal zzp’ers toe met bijna 21.000 tot 71.000, blijkt uit het landelijke werkgelegenheidsregister LISA. In heel Nederland zijn nu zo’n 800.000 actief en van alle bedrijven is nu meer dan de helft een zzp-onderneming. Alle zzp’ers bij elkaar zijn goed voor zo’n 10 procent van de banen in de regio.

'Verbluffend'

De éénpitters zijn daarmee voor het opvangen van het banenverlies door de economische crisis enorm belangrijk geweest. Want het aantal banen dat van 2009 tot 2014 in het Noorden verdween lag net iets boven de 22.000.

,,Verbluffend”, noemt onderzoeker Bas Doets van het Groningse onderzoeksbureau E&E advies de groeicijfers. ,,De ontwikkeling van de werkgelegenheid zou bijzonder negatief zijn geweest wanneer velen niet als zzp’er aan de slag waren gegaan, maar een uitkering hadden aangevraagd.” Al die nieuwe mini-bedrijven zijn samen goed voor vrijwel de gehele groei (+22.300) van de bedrijvigheid. Er kwamen per saldo dus slechts 500 niet-zzp-bedrijven bij.

Maar de populariteit van het zzp-schap doet meer met de economie. Lege kantoren doordat veel zzp’ers thuis werken en het zou ook negatief kunnen uitpakken voor de innovatiekracht van bedrijven. Zzp’ers zijn namelijk vooral gericht op het ophouden van de eigen broek.

Inwisselbaar

Dat laatste geldt zeker voor de onderkant van de zzp-markt. Bovenin zit een klein clubje grootverdieners, vaak in de categorie consultant of interimbestuurder. ,,Mensen van naam en faam die bijna kunnen vragen wat ze willen”, aldus Doets. Maar voor een grote groep geldt dat allerminst en lijkt het zzp-bestaan meer op verkapte werkloosheid. Doets: ,,Wanneer je ergens boventallig bent geworden, dan bestaat je werk dus niet meer. Uitstroom richting zzp-schap mag dan de werkgelegenheid stabiel hebben gehouden, het heeft ook de concurrentie verhevigd.”

,,Het gros van de zzp’ers is inwisselbaar”, zegt Doets. ,,Ze kunnen alleen op de prijs concurreren, waardoor mensen zich voor 15 euro per uur verhuren. Dat verziekt de arbeidsmarkt. Spotgoedkope zzp’ers concurreren elkaar kapot, maar concurreren zo ook vaste krachten weg.”

Groot verschil

Wat zzp’ers verdienen heeft het CBS uitgezocht. Gemiddeld is dat bijna 33.000 euro. De inkomensverschillen zijn groot. De helft verdient minder dan 25.500 euro. Ook de doorsnee zzp’er is in kaart gebracht: het is een man van 45 jaar of ouder en hoogopgeleid.

De meeste zzp’ers zijn te vinden in de bouw. Zeven van de tien bouwvakkers zijn zzp’ers. Ook in de zakelijke dienstverlening is zzp-schap populair. De zorg kent naast veel ‘officiële’ zzp’ers een groot aandeel werknemers met nul-urencontracten of kleine contracten. Zij zijn eigenlijk ook gewoon zzp’ers.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.