Zin in een bijbaan? Dit zijn de regels

Uitgaan, kleding, mobieltje: om je leven als tiener te financieren ben je al gauw aangewezen op een bijbaan. Zo doe je meteen je eerste sollicitatie-ervaring op. Waar moet je op letten?

Vanaf welke leeftijd mag je werken?

Je mag beginnen met werken als je 13 jaar bent. Wel zijn er regels verbonden aan de aard van het werk. Als je 13 of 14 bent, mag je klusjes in en om het huis en licht werk uitvoeren. Onder licht werk valt bijvoorbeeld vakkenvullen, of werk op een camping. Ook zijn er werkzaamheden die je mag uitvoeren met een volwassene erbij, zoals het rondbrengen van reclamefolders. Een krantenwijk, achter de kassa zitten, of werken in de horeca mag nog niet.

Vanaf je 15de mag dat wel. In een café of restaurant mag je dan nog geen alcohol schenken, dat is pas toegestaan op je 16de, onder toezicht van een deskundige volwassene.

Totdat je volwassen bent (18 jaar) mag je nooit zelfstandig risicovol werk doen, zoals werk achter een lopende band of een machine, of met giftige stoffen. Een werkgever mag jongeren nooit verhinderen naar school te gaan en een bijbaan mag natuurlijk ook niet slecht zijn voor de gezondheid. Werkgever én ouders zijn daar verantwoordelijk voor.

Wat verdien je als tiener?

Voor werknemers tot 22 jaar geldt het minimumjeugdloon. Dat is een percentage van het wettelijk minimumloon. De hoogte hangt af van de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) van de sector waarin je werkt. Voor iemand van 15 jaar ligt het minimumloon tussen de 2,76 euro en 3,07 euro per uur. Voor jongeren van 13 en 14 jaar is geen minimumloon afgesproken. FNV Jong adviseert 13- en 14-jarigen hun werkgever minimaal om het loon van een 15-jarige te vragen.

Naast loon heb je recht op vakantiegeld, 8 procent van je jaarlijkse brutoloon. Een werkgever mag vakantiegeld alleen in je maandelijkse loon doorberekenen als je hier expliciet toestemming voor geeft. Vakantiedagen mag je werkgever alleen uitbetalen als de cao dat toestaat en je wel de gelegenheid krijgt om (onbetaald) vakantie te nemen.

Medewerker supermarkt

Marco Jager (17) uit Surhuisterveen begon op zijn 15de met werken. ,,Dat wilde ik zo snel doen, omdat ik graag kleding koop en wil sparen voor later, voor een auto of een huis. Mijn ouders hielpen mij bij het vinden van een folderwijk. Met mooi weer kon het gezellig zijn om door de buurt te lopen, maar in de winter was het veel sjouwen door de kou. Mijn ouders hebben me toen ook wel eens geholpen met het rondbrengen. Ik kreeg betaald per aantal folders dat ik wegbracht. Dat baantje was de enige manier om geld te verdienen op die leeftijd.’’

Inmiddels werk ik een jaar bij de Jumbo. Ook bij deze sollicitatie hielpen mijn ouders me. Ik verdien beter en ik werk op vaste dagen en tijden, dus dat kan ik goed plannen naast school. Alleen als school plotseling mijn rooster verandert, kom ik in de problemen. Dan probeer ik snel met een collega te ruilen.’’

,,Ik werk 7 uur per week en in schoolvakanties elke dag. Toen ik 17 werd, kreeg ik salarisverhoging. Ik zet de helft van mijn salaris weg. Sinds ik werk, kan ik veel beter met geld omgaan. Als ik nu een dure jas op het oog heb, weet ik hoeveel ik uur ik daarvoor heb moeten werken.”

Wat draag je af aan belasting?

Als je een bijbaan hebt in loondienst, krijg je een nettoloon uitbetaald. De belastingdienst houdt dus belasting op je loon in, maar deze belasting is gebaseerd op een voltijdbaan. Daarom kun je als parttime-werker elk jaar een deel terugvragen via de loonheffingskorting of met de studenten- of scholierenregeling, door aangifte inkomstenbelasting te doen. Dit kan tussen 1 maart en 1 mei, met een aangifte-app of online.

Hoeveel mag je werken?

Op je 13de en 14de mag je maximaal 7 uur, en op je 15de maximaal 8 uur op een dag werken. Op een schooldag werk je maximaal 2 uur. Ook mag je alleen werken tussen 7 uur ’s ochtends en 7 uur ’s avonds. Voor 13- en 14-jarigen is werken op zondag verboden. Jongeren van 16 en 17 jaar mogen net zo veel uren werken als een volwassene, maar wel maximaal gemiddeld 40 uur per week. De uren die je op school zit, tellen mee als arbeidstijd. Een dienst mag maximaal 9 uur duren, en tot 11 uur ’s avonds.

FNV Jong waarschuwt tieners voor overwerk. Tot 2018 gold een kwartier langer werken nog niet als overwerk. Inmiddels is dit officieel wel zo. De precieze regels omtrent overwerk zijn vastgelegd in cao’s, maar voor uren die je langer werkt, moet je altijd betaald krijgen.

Werkkleding

Bedrijfskleding is op veel plekken verplicht, zoals in de supermarkt of in sommige winkels. Een werkgever is niet verplicht om deze kleding, of bijvoorbeeld werkschoenen, te betalen. Is het kleding met een logo erop, dan komt dit wel voor rekening van de werkgever.

Baan opzeggen

Let op als je ontslag neemt: er geldt een wettelijke opzegtermijn van een maand. Tenzij er een andere afspraak staat in je contract of de cao.

Illustratie: Evert Kwok

Waar kunnen ouders bij helpen?

,,Het is lastig om als jongere je baas aan te spreken op bijvoorbeeld overwerk”, zegt Karin Radstaak van budgetvoorlichter Nibud. ,,Je staat sterker als je weet wat er in je contract en cao staat. Dan kun je daarnaar verwijzen en bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik ben 15, ik mag niet meer dan twee uur na schooltijd werken’. Ik raad ouders aan deze documenten samen met hun kinderen door te nemen.”

FNV Jong verwijst ook naar het arbeidscontract. Binnen een maand na je eerste werkdag is je werkgever verplicht je een arbeidscontract te geven. Zorg dus dat je die altijd krijgt. ,,Wij adviseren jongeren dit contract voor ze beginnen met werken door te nemen met een volwassene’’, zegt Frederique Zebeda, bestuurder van FNV Jong. ,,Dus vraag of je het contract eerst mee naar huis kan nemen om met je ouders door te nemen, zodat je goed begrijpt wat je rechten, maar ook je plichten zijn.”

Bij 13-, 14- en 15-jarigen moeten ouders de arbeidsovereenkomst altijd mede ondertekenen. Zij kunnen in de arbeidsovereenkomst ook laten vastleggen welke werkzaamheden hun kinderen zullen verrichten.

Ook plannen en jezelf inroosteren voor werk kunnen een uitdaging voor tieners vormen. Hier is weer een rol weggelegd voor ouders. Zeker aan het begin, als de werktijden en werkzaamheden nog nieuw zijn. Samen een agenda bijhouden is een handig hulpmiddel.

En wat doet een jongere met het verdiende geld?

,,Het hebben van een baantje leert een kind andere dingen dan hij of zij op school leert, dus dat is positief”, zegt Radstaak. ,,Wel adviseren wij ouders om afspraken over geld te maken met hun kinderen. Wat mag een zoon of dochter met het geld doen? Hoeveel zet hij of zij opzij? Ineens tachtig euro in de maand verdienen lijkt voor een tiener vaak heel veel, maar het kan snel op gaan. Maak samen een spaardoel.”

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.