Zwarte Bes, 100 % puur sap?

Zit er in de verpakking ook daadwerkelijk wat er op staat? Zwarte bes: Voorkom dat je in het pak wordt genaaid

Zwarte Bes, 100 % puur sap?

Is vruchtensap echt van vruchten of is het water met een smaakje en veel suiker? Met universitair docent Carien de Jager van de faculteit rechtsgeleerdheid bij de RUG leggen we vijf verpakkingen langs de meetlat. Verpakkingen die al eens in een rechtszaal of door de Reclame Code Commissie zijn besproken. Hoe staat het met de etiquette van de fabrikant?

Is vruchtensap echt van vruchten of is het water met een smaakje en veel suiker? Met universitair docent Carien de Jager van de faculteit rechtsgeleerdheid bij de RUG leggen we vijf verpakkingen langs de meetlat. Verpakkingen die al eens in een rechtszaal of door de Reclame Code Commissie zijn besproken. Hoe staat het met de etiquette van de fabrikant?

De zaak:

Je neemt een stevige slok zwarte bessensap en denkt: gezond bezig. Antioxidanten, mineralen en vitaminen, met de zwarte bes glijdt het allemaal naar binnen. Moet het natuurlijk wel allemaal zwarte bes zijn wat je drinkt. In juli 2016 oordeelde de Reclame Code Commissie over Appelsientje zwarte bes. Is die naam (en verpakking) misleidend als het als volgt is samengesteld: 28 procent appel, 41 procent witte druif en ‘maar’ 21 procent zwarte bes?

De uitspraak:

Volgens de Reclame Code Commissie is de verpakking van Appelsientje zwarte bes niet misleidend. Het is voldoende duidelijk dat de drank is samengesteld uit de vruchten zwarte bes, appel en witte druif, aldus het oordeel. Dit blijkt uit de woorden ‘met appel en witte druif’ en ‘multivruchtensap’ op de voorkant en een plaatje van appel en witte druiven op de zijkant van de verpakking. Bovendien zou de drank wel naar zwarte bessen smaken. De consument die echt zwarte bessen wil drinken, kan volgens de Reclame Code Commissie in de ingrediëntenlijst lezen hoeveel procent zwarte bes in de drank te vinden is.

De beschouwing:

Bij de vraag of een verpakking misleidend is, lijkt de Reclame Code Commissie in deze uitspraak meer gewicht toe te kennen aan teksten dan aan plaatjes op een verpakking. Maar uit psychologisch onderzoek blijkt dat consumenten door plaatjes en kleuren net zoveel of zelfs meer worden beïnvloed dan door woorden of percentages. Dit heet het picture-superiority effect. Juist bij het nemen van snelle beslissingen zoals tijdens het doen van boodschappen spelen plaatjes en kleuren een grote rol.

 Voor de volledigheid: bij beslissingen waar je langer over nadenkt is tekst belangrijker. Deze kennis zal ongetwijfeld worden aangewend door voedselproducenten om ervoor te zorgen dat consumenten hun producten uit het schap pakken. Als consument is het goed om te weten dat plaatjes en kleuren bij het doen van boodschappen heel veel invloed hebben zodat je af en toe eens bewust op de teksten kunt letten.

Wat is er na uitspraak gebeurd?

Na de uitspraak is de verpakking aangepast. Nieuw is de boom met daaraan zwarte bessen, twee appels en een witte druif. Maar, aan deze vruchten herkent men zeker niet de boom. De verhouding zwarte bessen en andere vruchten in de drank komt namelijk totaal niet overeen met het plaatje. Zo zijn 17 van de 20 vruchten zwarte bessen terwijl er maar 21 procent zwarte bes in de sap zit.

 De twee appels en één witte druif in de boom moeten dan staan voor het percentage appel en witte druif in de drank terwijl de sap voor 38 procent uit appel en voor 41 procent uit witte druif bestaat. Opvallend detail is dat zelfs de verhouding appel en witte druif in de drank niet klopt met de weergave van vruchten in de boom: 2 appels en 1 witte druif in de boom terwijl er méér witte druif dan appel in de zwarte bessen sap zit. Ook staat de tekst ‘met appel en witte druif’ niet langer op de voorkant van de verpakking.

De vraag is of het nieuwe pak ook niet misleidend zou zijn volgens de Reclame Code Commissie. Dat zwarte bessen en witte druiven niet aan een boom maar aan een struik groeien zal bij die vraag trouwens geen rol spelen vermoed ik.

Advies:

Let er bij het kopen van deze en andere vruchtensappen op dat je verder kijkt dan alleen de plaatjes en teksten als ‘zwarte bes’ en ‘100 procent puur sap’. Hierdoor kun je bijvoorbeeld denken dat je 100 procent zwarte bessensap drinkt, terwijl dat niet het geval is. Kijk voor de zekerheid in de ingrediëntenlijst en let ook op de teksten op het pak. Op die manier kun je voorkomen dat je geflest of in het pak genaaid wordt.

menu