Wim van Gemert

Wetenschapper uit Annen werkt aan internationaal netwerk dat verkondigt hoe de verduurzaming van de wereld wel een succes kan worden. 'Te veel aandacht voor economie in energietransitie'

Wim van Gemert Foto: Harry Tielman

Ook na zijn pensionering blijft lector Wim van Gemert verkondigen wat nodig is voor een goed en rechtvaardig verloop van de energietransitie. Wereldwijd, zo is zijn bedoeling, via een nieuwe internationaal netwerk.

Te veel aandacht voor de economische aspecten staat een goed verloop van de energietransitie in de weg. Dat is de boodschap van Wim van Gemert (70), gepensioneerd lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen. De wetenschapper uit Annen werkt aan een internationaal netwerk dat verkondigt hoe de verduurzaming van de wereld wel een succes kan worden. De trefwoorden: veerkracht, kwaliteit, balans, vertrouwen en ambitie.

Geestelijke vader van EnTranCe

Van Gemert geldt als de geestelijke vader van EnTranCe (Energy Transition Centre), de energieproeftuin van de Hanzehogeschool Groningen waar bedrijven, onderzoekers, studenten en maatschappelijke organisaties samenwerken aan innovaties die de energietransitie vooruit helpen.

‘People in power’, is het motto dat hij het onderzoekcentrum mee gaf. Hij wil de gedachte die erachter schuil gaat nu ook elders in de wereld verkondigen via een nieuwe internationale organisatie: ResQ, International Organisation for Resiliance Culture.

Chemisch technoloog Van Gemert heeft een lange geschiedenis in het bedrijfsleven achter zich, onder meer als innovatiemanager bij Gasunie. Hij herinnert zich hoe in het verleden bedrijven hun kennis exclusief voor zichzelf hielden en de foefjes die schuil gingen achter nieuwe technieken geheim hielden. Hun economisch rendement bepaalde of die hun weg naar de samenleving vonden.

Rijkdom van de wereld

Dat botste met Van Gemerts groeiende overtuiging, dat hernieuwbare energie, zoals van zon en wind, anders dan de eindige voorraden fossiele brandstoffen van iedereen is. Dat met de energietransitie ook de rijkdom van de wereld beter moet worden verdeeld, de leefomgeving moet worden ontzien en dat de zeggenschap over de energievoorziening terug gaat van de grote maatschappijen naar de burgers.

Het leidde tot zijn overstap naar de Hanzehogeschool. Daar beproefde hij zijn ideeën in het onderzoekslaboratorium RenQi (vrij vertaald Chinees voor ‘People in power’), onder meer met onderzoek naar de inpasbaarheid van biogas in een duurzaam energiesysteem. Daarna volgde - na een aanloop van drie jaar - in 2015 de opening van EnTranCe door de koning. De lector leidde de energieproeftuin tot zijn pensionering in 2018.

Succesvolle overgang naar duurzaamheid

Het energieprobleem staat niet op zichzelf, zegt Van Gemert. ,,Ze is deel van een bredere en wereldwijde transitie naar een duurzamere samenleving. Dit heeft alles van een crisis. Dat moeten we ons realiseren en ‘economie alleen’ gaat ons hier niet doorheen helpen. Er komt veel meer bij kijken om goed uit de crisis te komen, en dat gaat iedere burger aan.”

Open innovatie, een cultuur van kennisdelen, is volgens Van Gemert heel belangrijk voor een succesvolle overgang naar duurzaamheid. ,,Ik heb ervaren wat daar allemaal bij komt kijken. Er zijn met EnTranCe twee masteropleidingen op energiegebied ontwikkeld, waar ik mijn ervaringen met open innovatie heb gedeeld met mijn studenten. Enkelen van hen zijn daarop terug gekomen en hebben tegen mij gezegd: ‘Wij willen met dat verhaal verder gaan’.”

Vier oud-studenten en twee marketingdeskundigen uit Frankrijk, Tsjechië, India en Georgië willen nu met Van Gemert via ResQ diens gedachtengoed verder de wereld in brengen. Ze hebben lesstof ontwikkeld om waar mogelijk trainingen te geven. Voor het najaar staan pilots in India en Tsjechië gepland. Of die doorgaan, hangt af van het verloop van de corona-pandemie.

Veerkracht

Van Gemert: ,,Ik zei altijd tegen mijn studenten: zorg dat je veerkracht hebt, dat je wendbaar bent. Daar draait alles om als je een transitie vorm wilt geven. Je weet immers nooit hoe de omstandigheden over tien jaar zijn, vooral ook omdat een transitie meestal volgt op een crisis. Kijk naar Japan. Na de kernramp in Fukushima als gevolg van de tsunami in 2011, is dat land in hoog tempo aan de slag gegaan met waterstof.”

Kwaliteit, balans, vertrouwen en ambitie zijn de trefwoorden waarmee Van Gemert de energietransitie in goede banen wil leiden. ,,Je moet als het ware eerst kijken naar wat je einddoel is, en dan terug redenerend kijken wat daarvoor nodig is. Wat nu al gauw op de agenda komt, is de vraag: kan het economisch uit? Die eenzijdige economische doelstelling zorgt ervoor dat heel mooie initiatieven niet doorgaan. Het is het conflict tussen het kwaliteitsdoel, dat tijd nodig heeft, en het doel van de economische haalbaarheid op korte termijn. Onze lesstof helpt je in het leerproces hoe je daarmee moet omgaan om toch tot die goede oplossing te komen. Dat is echt een kunst die je moet leren.”

Het verhaal van ResQ

Hij meent dat het verhaal van ResQ ook van belang kan zijn voor de energietransitie in Nederland. ,,Zoals die nu verloopt, wordt dat een drama. Er is een soort draaiboek gemaakt dat door het bedrijfsleven als een kans wordt opgepakt, en dat is mooi. Maar waar in dat verhaal zit het besef van ons, de samenleving, dat we in een crisis zitten? Dat we met z’n allen het roer om moeten gooien?”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Duurzaamheid
menu