4 en 5 mei; Wat herdenken en vieren we eigenlijk? Vijf vragen

Een krans wordt gelegd tijdens de dodenherdenking in Groningen. Foto: Archief DvhN/Corné Sparidaens

Dodenherdenking en bevrijdingsdag zijn zulke bekende begrippen dat je bijna vergeet waar 4 en 5 mei over gaan. Vijf vragen en antwoorden.

Dodenherdenking?

Op 4 mei 1945, om precies te zijn om 18:30 uur werd op de Lüneburger Heide in Duitsland de onvoorwaardelijke overgave van alle Duitse troepen in Nederland, noordwest-Duitsland, Helgoland en Denemarken geaccepteerd.

Sinds 1947 herdenkt Nederland op 4 mei tijdens de Nationale Herdenking zijn oorlogsslachtoffers. Tot 1988 verschilden de organisatoren, de plaatsen en tijdstippen waarop herdacht werd en wie herdacht werden. Aan die verwarring werd  eind jaren '80 een einde gemaakt. De instelling van het Nationaal Comité 4 en 5 mei in 1987 leidde tot een grotere eenheid van de Nationale Herdenking.

 Welke slachtoffers worden herdacht?

Volgens de Rijksoverheid herdenken we op 4 mei alle Nederlandse slachtoffers sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit zijn militairen en burgers die stierven in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.

Hoe herdenken we de doden?

In alle gemeenten in Nederland zijn herdenkingen bij een plaatselijk oorlogsmonument. In heel Nederland neemt iedereen tussen 20.00 uur en 20.02 uur twee minuten stilte in acht. Vaak zijn er na 20:02 uur nog activiteiten, zoals kransen en bloemen leggen.

De Nederlandse vlag (zonder wimpel) hangt halfstok van 18:00 uur tot zonsondergang.

Waarom valt Bevrijdingsdag op 5 mei?

Zoals hierboven al aangegeven, capituleren de Duitsers op 4 mei. Het document van overgave ('Instrument of surrender') treedt de volgende dag, op 5 mei om 08:00 uur in werking. In Wageningen zijn op 5 mei de bevelen de zogenaamde overgavebevelen (' Orders on the surrender ') getekend. De Duitse vijandelijkheden in Nederland stoppen en Nederland is bevrijd. Vandaar dat wij op 5 mei onze vrijheid vieren.

Wat vieren we?

Op 5 mei vieren we dat we in Nederland in vrijheid leven, dat Nederland in 1945 bevrijd is van de Duitse bezetting in Europa en de Japanse bezetting in Azië. 

5 mei is ook een dag van bezinning op het belang van vrijheid en om ons te realiseren dat vrijheid kwetsbaar is. Voor de vrijheid in Nederland hebben velen gevochten en zelfs hun leven gegeven.

loading  

Het einde van de Tweede Wereldoorlog betekende niet dat er een einde kwam aan oorlog in de wereld. Nog dagelijks lijden mensen onder gewapende conflicten en de schending van mensenrechten. Op veel plaatsen ter wereld moeten mensen dagelijks vechten voor hun bestaan. 5 mei is daarom ook de dag waarop we ons bezinnen op onvrijheid elders in de wereld.

Sinds 1990 is 5 mei een nationale feestdag die jaarlijks wordt gevierd, maar dit betekent niet automatisch dat het ook voor iedereen een vrije dag is. In de meeste cao’s is opgenomen dat 5 mei alleen in lustrumjaren, eens in de vijf jaar, een betaalde vrije dag is. In principe zijn dus veel Nederlanders eens in de vijf jaar vrij op 5 mei.

Voor dit artikel is gebruikt gemaakt van informatie van de website van het Nationaal comité 4 en 5 mei .

 

Dit artikel is eerder op deze website gepubliceerd op 4 mei 2019. Vanwege corona vindt dodenherdenking en ook de viering van Bevrijdingsdag zonder publieksactiviteiten plaats.

 

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra