Ach, je groeit er wel overheen

Eén op de vijf kinderen heeft er last van, en vooral ’s nachts: een zeurende ‘groeipijn’ in beide benen. Maar wat doe je ertegen?

,,Het doet niet zoveel pijn als vallen op straat”, zegt Loes de Kruif (10), ,,maar als ik stress heb door school moet ik er weleens van huilen. Dan is het half van de stress, half van de pijn.” De pijn laat zich niet makkelijk omschrijven, zegt ze. ,,Het zit in mijn boven- en onderbenen. Het is een soort spierpijn, maar dan anders. Ik voel wel echt het verschil. Als ik mijn benen aanspan, is er die pijn. Maar als ik lekker buitenspeel, voel ik het eigenlijk niet.”

Als Loes ’s avonds in bed ligt, speelt het vaak op. Meestal loopt ze dan naar beneden om het tegen haar ouders te vertellen, die dan altijd zeggen dat het wel groeipijn zal zijn. ,,Om mij gerust te stellen, denk ik. En volgens mij hebben ze gelijk, want als ik net jarig ben geweest, krijg ik het ook altijd. En ik groei hard: ik ben een van de langsten van de klas.”

Wat gebeurt er?

Ongeveer één op de vijf kinderen in Nederland heeft net als Loes last van groeipijn. Haar broer van dertien heeft het, en hun vader had het vroeger ook. Het is pijn die meestal in de beide benen voorkomt, voornamelijk in de knieholten of schenen. Vaak ’s avonds en ’s nachts. Peuters, kleuters en kinderen tussen de acht en twaalf jaar hebben er vooral mee te kampen. Maar wat gebeurt er nou eigenlijk in die kinderbenen dat zo pijnlijk is dat ze er soms huilend van wakker worden?

,,Eigenlijk niets”, zegt Sarleen Kapma, die als GGD-jeugdarts heeft gewerkt en nu huisarts in opleiding is. ,,Althans, wij zien niets afwijkends. En kunnen dan ook niets onderzoeken.” In haar tijd als jeugdarts zag ze veel ouders van kinderen met groeipijn die zich zorgen maakten: wat als er toch iets ernstigs aan de hand is?

,,Kenmerkend is dat groeipijn meestal optreedt als het kind enige tijd in bed ligt of net in slaap is gevallen. Ook zie je vaak dat de pijn erger wordt na een dag waarop een kind bijvoorbeeld veel heeft gelopen. En het doet écht zeer, daar ben ik van overtuigd. Maar het is volkomen onschuldig. Wat bij groeipijn helpt, is masseren en paracetamol.”

Onduidelijk

In een enkel geval verwijst de huisarts een kind door naar een specialist in het ziekenhuis. Peter Struijs is kinderorthopedisch chirurg in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. ,,Door het groeien komt het niet, daar is de medische wetenschap het over eens. De oorzaak is onduidelijk. Het lijkt erop dat kinderen die zo’n 5 procent zwaarder zijn dan gemiddeld iets vaker last hebben van groeipijn, net als kinderen die kampen met stressklachten of de dag ervoor erg actief zijn geweest. Maar dat is niet bewezen. Je kunt het daarom beter ‘pijn bij groeiende kinderen’ noemen. Het is immers een benaming voor een pijn die we niet kunnen verklaren, die alleen voorkomt bij groeiende kinderen. Gelukkig heeft het geen kwade gevolgen.”

Volgens Struijs is er geen aanwijsbare oorzaak voor het feit dat groeipijn met name ’s nachts optreedt. ,,Een theorie is dat de pijn wordt veroorzaakt doordat er overdag overbelasting is opgetreden. Het is ook mogelijk dat kinderen het ’s avonds in bed, zonder afleiding, meer voelen.”

Topje van de ijsberg

Struijs ziet het topje van de ijsberg tijdens zijn spreekuur; kinderen die zijn doorverwezen omdat de huisarts het toch niet helemaal vertrouwt. ,,Kinderen die steeds ’s nachts huilend van de pijn wakker worden. Of kinderen bij wie de pijn duidelijk aan één kant zit. Aan ons de taak om ernstige oorzaken uit te sluiten.”

Dat doet hij met een röntgenfoto, en soms met een MRI- of botscan. Er wordt gekeken naar een mogelijke ontsteking, een tumor of reuma. Er komt zelden iets uit. Soms vermoedt Struijs een psychische component. ,,Dan verwijs ik door naar een kinderarts en die schakelt zo nodig een psycholoog in.”

Stampen

Zover is het bij schrijfster Iris Koppe (31) nooit gekomen, hoewel zij tussen haar achtste en twaalfde vaak bang naar bed ging. ,,Dan kon ik niet slapen omdat ik dacht: o jee, als de pijn maar niet komt.”

Haar ouders wisten niet wat ze ermee aan moesten. ,,Die zeiden bij zo’n beetje alles dat het groeipijn was. Maar het was echt een heel vervelende, stekende pijn, die kwam in scheuten.” Het enige wat hielp, was uit bed gaan. ,,En dan maar heen en weer lopen en stampen.”

Na haar twaalfde was de pijn ineens weg. Koppe heeft er niets aan overgehouden. Ze is niet uitzonderlijk lang geworden (1,72 meter) en voetbalt nog steeds in een zaalvoetbalelftal.

Voor Loes en alle andere kinderen die ’s nachts uit hun slaap gehouden worden door groeipijn, zit er maar één ding op: wachten. Struijs: ,,In principe stopt de pijn als de kinderen zijn uitgegroeid. Dus als je er op je achttiende nog steeds last van hebt, dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand.”

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.