Overgewicht, zwaarlijvigheid, ’veel te dik’ of in de medische terminologie obesitas. ’Eigen schuld’, is wat in de samenleving nogal eens geschamperd wordt. Maar een onderzoek in het kader van Wereld Obesitas Dag wijst uit dat dat toch wat genuanceerder ligt.

Mensen met obesitas zijn niet schuldig aan hun overgewicht, maar moeten er wel zélf mee aan de slag gaan. Een behandeling via de arts of een leefstijlcoach is niet echt nodig. Dat komt voort uit de enquête #Vetlastig onder 6500 Nederlanders waarvan de resultaten in het kader van Wereld Obesitas Dag bekend worden gemaakt.

Dr. Mariëtte Boon, internist in opleiding in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en specialist op het gebied van vetstofwisseling, analyseerde de eerste resultaten. „Het is positief dat mensen met een gezond gewicht niet naar zwaardere mensen kijken met het idee dat elk pondje door het mondje gaat.”

Veel misverstanden rond obesitas

„Maar daar stopt het begrip helaas. Uit de enquête blijkt dat 83 procent vindt dat mensen met obesitas zelf actie moeten ondernemen door minder te eten en meer te bewegen. Bijna een kwart van de mensen met gezond gewicht vindt dat mensen met obesitas een gebrek aan wilskracht hebben en daarom gezond eten en bewegen simpelweg niet volhouden. Onzin! Als je eenmaal obesitas hebt zijn zoveel systemen in je lichaam verstoord dat blijvend afvallen heel moeilijk is.”, aldus Boon.

Het is jammer dat Nederlanders zo denken, stelt Boon. „Want uit de antwoorden van 1700 mensen met obesitas blijkt dat de wil om af te vallen er wel is. Zij willen heel graag die professionele hulp, een buddy of ondersteuning. Bijna de helft vindt afvallen lastig door continue verleiding van lekker eten. Obesitas is een ziekte; Er moet meer begrip worden getoond voor deze mensen en meer professionele hulp geboden.”

Een vol gevoel komt niet alleen vanuit je maag, maar vooral door een signaal naar je hersenen

Hoe kan het bestaande beeld over obesitas veranderen? Specialist Boon denkt dat het mogelijk is door meer kennis te verspreiden, over ons lichaamsvet en obesitas in het algemeen. „Obesitas is zo ingewikkeld; de een heeft er meer aanleg voor bijvoorbeeld door een minder sterk verzadigingsgevoel door een verstoord hormoonsysteem.

Een vol gevoel komt niet alleen vanuit je maag, maar vooral door een signaal naar je hersenen vanuit hormonen die door je darmen gemaakt worden wanneer je gegeten hebt. En omdat het ongeveer 20 minuten duurt voordat deze verzadigingshormonen aangemaakt worden, is langzamer eten een slimme truc om je eerder verzadigd te voelen. Mensen met obesitas maken vaak minder van dat hormoon aan en daar zijn nu veelbelovende medicijnen voor om dit te herstellen.”

Er bestaan volgens Boon veel misverstanden over obesitas. „Het is een complexe ziekte en veel factoren kunnen aan het ontstaan hiervan bijdragen, zoals leefstijl, stress, medicatie met een dikmakende bijwerking, en je genen. Het is geen doe-het-zelf ziekte.

Leefstijlinterventie

Mensen willen hun overgewicht aanpakken maar kunnen het gewoonweg vaak niet alleen. De gecombineerde leefstijlinterventie, waarbij ook gedragsverandering wordt nagestreefd, is een goede eerste manier. Obesitas moet worden aangepakt als een ziekte. Hierbij gaat het om preventie van bijkomende ziektes zoals diabetes of hart- en vaatziekten en het besef dat er een behandeling voor nodig is. Het is gek dat we de complicaties van obesitas wél behandelen maar het onderliggend probleem – obesitas – laten liggen.”

Vette weetjes

Bruin vet is ’goed vet’ in je lichaam. Het verbrandt vetten en draagt bij aan stofwisseling. Het zit met name langs de grote bloedvaten en in onze nek. Wanneer bruin vet ’aangezet’ wordt, verbrandt het vetten en suikers tot warmte. Een soort warmtekachel dus! Een natuurlijke stimulator van bruin vet is kou. Een paar uur per dag in een koude ruimte doorbrengen kan dus helpen bij afvallen.

Al bij 5 kilo gewichtsverlies op 100 kilo verbetert de gezondheid bij obesitas. Want je verliest dan ook wat vet uit je organen, zoals je lever. Dit leidt tot een betere suikerstofwisseling.

Plastics zijn mogelijk dikmakers. Studies wijzen althans in die richting. Stofjes die lekken uit bijvoorbeeld een plastic beker of een plastic bakje in de magnetron, zoals bisfenol A (BPA) kunnen hormoon-verstorend werken en dikker maken. Het lijkt erop dat deze deeltjes ervoor zorgen dat vetcellen gemakkelijker vet opslaan en mogelijk beïnvloeden ze ook de eetlust. Daarom wordt ook gehamerd op BPA-vrij speelgoed en drinkbekers.

 

'Ik heb de gekste diëten geprobeerd'

De nu 41-jarige Floor van der Steen besloot vijf jaar geleden tot een maagverkleining. „Dat was niet over één nacht ijs hoor. Vanaf mijn puberteit begon ik wat dikker te worden en startte de verstoorde relatie met eten. Ik heb de gekste diëten geprobeerd tot aan het gevaarlijke toe. Met tabletten waar ik hartkloppingen van kreeg.”

loading

Gezonder eten, meer bewegen

Zo af en toe lukte het Floor om flink af te vallen. Dan was er 25 kilo af en sportte ze zes dagen per week. Maar zaten de kilo’s er maanden later weer aan. „Het lukt me gewoon niet alleen. Ik heb hulp gezocht in een kliniek voor eetproblemen en dat heeft me op weg geholpen. Maar niet genoeg; ik besloot dat ik een maagverkleining wilde. Is dat lui? Is dat gemakkelijk? Na zoveel jaar waarin het niet lukte om structureel af te vallen? Ik heb de operatie als hulpmiddel gezien, niet als de oplossing. Want dat is vooral: je moet openstaan voor een nieuw leven waarbij je gezonder eet en meer beweegt. Ga kijken wat er mogelijk is en blijf niet op de bank zitten.”

Inmiddels is Floor, die destijds 115 kilo woog, nu 45 kilo lichter. Naast haar werk als psychiatrisch verpleegkundige begeleidt ze mensen met obesitas. In haar vlogs Overgewichtgesproken bespreekt ze de onwetendheid en aannames over obesitas. „Het stigma dat aan overgewicht kleeft, wil ik bestrijden.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus
Gezondheid