Embryonale duinen op Schiermonnikoog bij zonsopkomst.

Alles voor het plaatje: natuur- en landschapsfotografen delen geheimen

Embryonale duinen op Schiermonnikoog bij zonsopkomst. FOTO JOHAN VAN DER WIELEN

Waar en wanneer heb je de beste kans om bijzondere dieren op de foto te zetten in Noord-Nederland? En dan het liefst ook nog zonder ze te verstoren. Tientallen natuur- en landschapsfotografen delen hun geheimen in een dik boek.

Natuurfotografie is een populaire bezigheid, maar niet alle natuurfotografen maken zich even populair. De boswachters in het Fochteloërveen, op de grens van Friesland en Drenthe, waren de afgelopen weken wel klaar met alle fotoartiesten die zich door niets lieten tegenhouden om de even zeldzame als schuwe kraanvogels en hun laatst overgebleven kuiken van dichtbij vast te leggen. ,,Ze staan soms haast naast het nest en verstoren het ritme van de beesten volledig", mopperde Jan-Willem Zwart van Natuurmonumenten eerder in deze krant.

Het zijn de uitzonderingen die het voor de rest verpesten, zegt de Limburgse natuurfotograaf Bob Luijks. Hij is de samensteller van de boekenreeks De mooiste fotolocaties , waarvan de derde editie – voor Friesland Groningen en Drenthe – deze week verschijnt. Tientallen noordelijke fotografen delen hierin hun favoriete plekken, informatie over fotogenieke soorten en technische tips.

loading

loading

‘Je moet dat wat je zo graag wilt vastleggen koesteren’

Om de foto’s te maken hoeft niemand de spelregels van natuurbeheerders te overtreden. Luijks: ,,Er is ongelooflijk veel moois te fotograferen, met inachtneming van de regels en gezond verstand. Dat hebben we ook tegen de auteurs gezegd. De foto’s moeten gemaakt kunnen worden op of zeer nabij de paden. Je moet er niet 200 meter de hei voor op hoeven banjeren.’’

Volgens Luijks zijn negentien van de twintig fotografen van goede wil, maar is er af en toe iemand net iets te enthousiast. ,,Je moet dat wat je zo graag wilt vastleggen koesteren. Als je daar heel lomp mee omgaat, kan het twee kanten op: je vernielt je eigen onderwerp of uiteindelijk zegt de terreinbeheerder: ‘Hoho: dit gaat zo niet, we gaan het afsluiten.’ Dan heb je uiteindelijk ook alleen jezelf ermee.’’

Op die manier ging het mis op De Hoge Veluwe, zegt Luijks. ,,In het verleden mocht je daar gewoon vrij rondlopen, totdat een aantal fotografen op een gegeven moment een soort van stelling begon in te nemen en collega’s vroeg om wat edelherten de goeie kant op te sturen – alles voor het plaatje. Uiteindelijk zijn nu al die wandelpaden gesloten en kun je alleen nog terecht op de plek waar de edelherten worden gevoerd.’’

loading

loading

Behoefte aan meer

Er is ook een andere kant, benadrukt Luijks. ,,We zijn met ontzettend veel, misschien wel honderdduizend mensen, die dit als hobby hebben. Dan kom je toch al snel uit op gebieden die net wat interessanter zijn dan de rest en waar ook heel veel mensen samenkomen. Dat laat ook zien dat er in Nederland misschien wel wat weinig waardevolle, echt mooie natuur is. Er is behoefte aan meer. Niet alleen vanuit de fotografen, maar ook voor de hardcore-vogelaar of de wandelaar die over eindeloze heideterreinen wil zwerven. Natuur is een schaars goed.’’

Toch wisten de noordelijke natuurfotografen 150 bijzondere gebieden (60 in Friesland, 51 in Drenthe en 39 in Groningen) aan te wijzen en te beschrijven. Ze zijn stuk voor stuk voorzien van kaartjes, GPS-coördinaten, parkeerplekken en een gebiedsnummer waarmee je op website Waarneming.nl alle recente hits kunt bekijken. Een pictogrammenstelsel maakt inzichtelijk in welke maanden, op welk moment van de dag en bij welk weertype je er de beste kansen hebt.

De bijgevoegde teksten zijn soms opgehangen aan een dier- of plantensoort, een speciale plek of een fenomeen. Denk dan aan noorderlicht (alleen met een heel gevoelige camera te registreren), mistbogen of mooie ijsvormen. Het is maar waar de fotograaf van dienst voor valt.

loading

loading

Moeite en geduld

Fotograaf en vogelspecialist Marcel van Kammen uit De Westereen is een van de auteurs. Hij heeft er geen moeite mee om zijn beste stekken te delen (,,Iedereen heeft toch zijn eigen manier van fotograferen") maar stuurt geen mensen naar slecht toegankelijke plekken waar verstoring van bijvoorbeeld weidevogels vrijwel onvermijdelijk is. ,,In foto mei noait ten koste gean fan it ûnderwerp.’’

Fotografen mogen er zelf ook best wat moeite en geduld voor opbrengen. Wie bijvoorbeeld aan de Waddenkust vogels op hun hoogwatervluchtplaatsen wil fotograferen, moet er op tijd bij zijn, schrijft Van Kammen: ,,Zorg dat je al zo’n twee uur voordat het water op zijn hoogst staat aanwezig bent op de zeedijk of aan de voet van de dijk, tegen de rietrand aan. Neem een stoeltje mee, ga rustig zitten en laat de vogels op je afkomen. Zorg dat ze niet verstoord worden en loop dus niet het wad op om dichter bij de rustende vogels te komen. Dit vreet kostbare energie voor de vogels en is daarnaast helemaal niet nodig, omdat je ze door middel van rustig afwachten steeds dichter ziet naderen.’’

Ook collega’s pleiten voor een voorzichtige benadering, ook voor de mooie foto’s. Johan van der Wielen zegt over de zeehonden op de Terschellinger Boschplaat: ,,Benader ze heel rustig en blijf op afstand, dan verstoor je ze niet en kijken ze net zo nieuwsgierig naar jou als andersom.’’ Rob Blanken over de amfibieën in De Wite Mar bij Olterterp: ,,Als je de kikkers en padden langzaam benadert, kun je prachtige close-ups maken, onder andere met een laag standpunt.’’

loading

loading

De mooiste boom van Gaasterland

Wie mooie dieren of verstilde landschappen wil vastleggen, zal de randen van de dag moeten opzoeken, zoals Luijks het omschrijft. ,,Dan moet het gewoon gebeuren. Dan is het licht vriendelijker en warmer en tref je allerlei soorten die zich overdag nauwelijks laten zien of dan te beweeglijk zijn.’’

Dat geldt bijvoorbeeld voor de heideblauwtjes van de Delleboersterheide, beschreven door Hans Jansen en Yvonne van der Laan. ,,In de vroege ochtend, als ze nog koud zijn en nog niet kunnen vliegen, kun je ze mooi op hun slaapplaats fotograferen. Als de vlinders wat meer opwarmen door de zon spreiden ze hun vleugels. Dit is een goed moment om de vlinders met open vleugels te fotograferen. Met name de mannetjes, met hun blauwe vleugels, zijn dan erg fotogeniek. Wees wel snel, want voor je het weet vliegen ze weg.’’

Landschapsfotografen hoeven zich geen zorgen te maken over wegvliegende onderwerpen. Toch zullen ook zij vaak de randen van de dag opzoeken, getuige het hoge aantal sfeerbeelden rond zonsopkomst of –ondergang. En anders is er altijd nog de mooiste boom van Gaasterland: een dikke, solitaire linde bij Oudemirdum, waar tot ruim een eeuw geleden nog een boerderij naast stond. Het is ,,een sieraad voor het landschap’’, beschrijft Lolke Hotsma. ,,Met deze boom als onderwerp kun je een mooie serie van alle jaargetijden maken.’’

loading

menu