De Herestraat in Groningen.

Bereid je maar vast voor: dit verandert er voor ons in de 1,5 metersamenleving

De Herestraat in Groningen. Foto: Duncan Wijting

De 1,5 metersamenleving: een maand geleden had niemand er nog van gehoord, maar inmiddels leeft iedereen er middenin. Het kabinet laat er geen misverstand over bestaan: Nederlanders zullen een tijd op minimaal 1,5 meter van elkaar hun leven leiden. Hoe gaat ons land eruitzien?

Het is nog niet bekend hoe we precies uit de intelligente lockdown komen, maar de onderlinge afstand van 1,5 meter is bij elke verlichting van de maatregel een keiharde voorwaarde. En dat heeft nogal wat consequenties. De wereld zoals we die kenden, komt niet meer terug - voorlopig niet in elk geval. ,,Totdat er een vaccin is, moeten we hier mee leven”, zegt Jan Kluytmans, arts-microbioloog in het Amphia Ziekenhuis in Breda. ,,In het gunstigste geval is dat over een jaar, in het meest realistische geval over twee jaar.”

Niet zo vreemd dus, dat het kabinet alle sectoren vraagt goed na te denken over de manier waarop zij zich aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. Zoals de supermarkten hun dagelijkse manier van werken vrijwel meteen na het uitbarsten van de crisis hebben aangepast, zal de complete Nederlandse samenleving dat moeten doen. Niets zal nog hetzelfde zijn als voorheen, sommige dingen kunnen helemaal niet meer.

Evenementen

Het is moeilijk voor te stellen hoe grote evenementen in de afzienbare toekomst nog georganiseerd kunnen worden. Neem Lowlands: op de website stelt de organisatie er voorlopig van uit te gaan dat het festival door kan gaan. Maar hoe dan? In een tent van 40 bij 40 meter passen met de nieuwe randvoorwaarden nog maar 700 mensen. Verhuursites geven voor zo’n tent nu een capaciteit van 3800 mensen op.

Dat is niet het enige probleem, zegt immunoloog Ger Rijkers. ,,Er is ook ontzettend veel risico op indirect contact. Je hebt de kassa’s, de bekers, de toiletten. Heel veel plekken waar het virus doorgegeven kan worden. Ik zie eigenlijk niet voor me hoe zoiets door zou kunnen gaan.”

Van grote feesten is het een kleine stap naar drukbezochte sportwedstrijden. Voetballen met publiek, kan het nog? ,,Als je als club accepteert dat slechts tien procent van je stadion gevuld is, dan kan het. Want daar komt het wel ongeveer op neer. Supporters zullen ook heel gedisciplineerd moeten zijn.”

Horeca

De horeca dan. Wat blijft er over van ons gezellige Nederland? ,,Als je 1,5 meter afstand moet houden, dan is dat het einde van de cafés zoals we die kennen”, zegt Kluytmans. Moeten we onszelf dan echt alles ontzeggen? Kluytmans heeft ook meer vragen dan antwoorden, geeft hij meteen toe. ,,Van dit virus beginnen we wat te begrijpen, en van de maatregelen waarmee we zo’n virus tot stand kunnen brengen ook steeds meer. Maar de effecten van die maatregelen op de samenleving, in hoeverre die in verhouding staan tot het doel, daar denken we nu over na. Ik ben microbioloog, ik ga daar niet over.”

Dat moet de politiek besluiten, dus. Rijkers kan zich voorstellen dat er met de horeca iets gaat gebeuren. ,,Het zou goed zijn als de situatie enigszins verlicht kan worden. De terrasjes open? Tja... Als horecabezoekers zich gedragen, zou het kunnen. Op zich ben ik niet ontevreden over de discipline van de Nederlanders. Maar horeca is vaak ook alcohol. Ga die regels dan maar eens handhaven.”

Scholen

Het heropenen van de scholen zou maatschappelijk gezien grote betekenis hebben. Of en wanneer dat kan, moet nog worden besloten. Zeker is dat de onderwijsinstellingen zich opnieuw moeten uitvinden. ,,Als 1,5 meter in de samenleving de norm is, dan geldt die ook op scholen”, zegt een woordvoerder van de PO-Raad. ,,We werken nu aan scenario’s voor als de scholen weer open gaan. Hier zullen we dus ook naar kijken.”

Maar bij de basisschool 2.0 komt meer kijken. Het hele proces van halen en brengen zou zomaar eens op de schop kunnen gaan. Zijn ouders en grootouders nog wel welkom op het schoolplein? Mag mama een huilend kindje nog even een knuffel geven in de klas? Het is zeer de vraag. En, als we toch bezig zijn: is het niet veiliger om kinderen allemaal te laten overblijven? Ook dat vermindert het aantal contactmomenten met volwassenen.

Leerlingen in het voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs zullen veel meer thuis gaan doen. ,,Ik geef zelf nu ook les op afstand”, zegt Rijkers. ,,Dat is echt een uitdaging, maar we zullen er aan moeten wennen. En wat helemaal ingewikkeld wordt: een betrouwbare, fraudebestendige manier vinden om leerlingen proefwerken en examens te laten doen vanuit huis.”

Openbaar Vervoer

Een van de redenen dat scholieren en studenten meer thuis moeten gaan doen, is de ov-capaciteit. Die is drastisch lager wanneer 1,5 meter ook daar de norm blijft. ,,We hadden voor de coronacrisis vijf miljoen check-ins per dag”, zegt een woordvoerder van OV Nederland. ,,Nu zijn dat er 500.000. Maar toch lukt het soms nu al niet om de grens van 1,5 meter te handhaven. Dat heeft deels te maken met het feit dat er minder bussen, trams en treinen rijden. Maar als je weer meer mensen laat reizen, komt de grens snel in zicht.”

Terug naar vijf miljoen check-ins per dag, dat gaat dus echt niet gebeuren. ,,We zijn er nu voor de mensen die echt moeten reizen. De mensen met een vitaal beroep, mensen die in het ziekenhuis werken. Het zal wellicht weer wat gaan toenemen, maar het kan echt niet oneindig. We houden er ook rekening mee dat er structurele effecten optreden. Dat thuis werken en studeren echt de standaard worden en dat reizen minder gebruikelijk wordt.”

menu