Bijna de helft van GGD’s voerde tests op coronavirus niet juist uit

Een medewerker van de GGD Rotterdam-Rijnmond neemt een coronatest af in een teststraat. Foto: ANP

Bijna de helft van de GGD’s voerde de testen op het coronavirus volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd niet juist uit. Zo waren GGD-medewerkers zich onvoldoende bewust van besmettingsgevaar bij de testafname en werden beschermingsmiddelen niet altijd op de juiste manier gebruikt.

Dat constateert de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) na onderzoek in alle 25 GGD-regio’s dat is uitgevoerd in juli en augustus. De inspectie uit forse kritiek op de manier waarop de GGD’s de tests afnamen, zo blijkt uit het rapport dat vandaag is uitgekomen. ,,Bij bijna de helft van de GGD’s ziet de inspectie hier verbeterpunten’’, verklaart de toezichthouder.

Beschermingsmiddelen

De ‘meeste verbetering’ is volgens de inspectie te behalen ‘bij het uitvoeren van de tests’. Meerdere GGD’s wijken af van de Covid-19-richtlijn van het RIVM, waar een bijlage gewijd is aan het afnemen hiervan.

,,Ze wijken bijvoorbeeld af in het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en of het bewustzijn ontbrak van contaminatie bij de testafname’’, zo staat te lezen. De inspectie adviseert om meer aandacht te hebben voor ‘de omgang met persoonlijke beschermingsmiddelen’, het scheiden van schoon en vuil afval en de manier waarop het afval wordt afgevoerd.

De inspectie stelt op basis van haar toezichtonderzoek vast dat GGD’s op het moment van de bezoeken (tussen 7 juli en 11 augustus 2020) wel ‘voldoende toegerust’ waren om de stroom van coronatesten en de uitvoering van het bron- en contactonderzoek aan te kunnen. Toen lag het aantal tests dat werd aangevraagd echter nog een stuk lager dan nu.

Kwetsbare groepen

De inspectie constateert verder dat de GGD’s meer ‘oog moeten hebben voor kwetsbare groepen’. ,,Daarbij gaat het niet alleen om kwetsbare zieke mensen, maar ook om anderstaligen en mensen met een verstandelijk of fysieke beperking’’, zo luidt de kritiek.

Ook valt het de inspectie op dat nog niet alle gemeentelijke gezondheidsdiensten een plan klaar hadden liggen voor als er een lokale uitbraak van het coronavirus komt. Vanavond vergaderen de veiligheidsregio's hierover en vrijdag volgen er mogelijk strengere lokale maatregelen.

Het rapport maakt duidelijk dat aanpak en kwaliteit van de gezondheidsdiensten per regio verschilt. ,,Een GGD werkte bij het bron- en contactonderzoek in twee shifts. Een daarvan werkte door tot 19.00 uur. Bij positieve uitslagen die laat binnenkwamen, kon het bron- en contactonderzoek daardoor wel dezelfde dag starten’’, zo staat er bijvoorbeeld. En zo had ook ‘een GGD’ een aparte rustige plek buiten de teststraat ingericht waar kinderen getest konden worden. Hieruit ontstaat het beeld dat de 25 afzonderlijke GGD’s in de regio's vooral als eilandjes te werk gaan en afzonderlijk het wiel opnieuw uitvinden in hun aanpak van de wereldwijde pandemie.

Huiverig

GGD’s blijken bovendien huiverig om gebruik te maken van de inzet van het landelijke bron- en contactonderzoekteam. ,,GGD’s vinden het lastig om dit team in te schakelen. Ook door het ‘op afstand’ werken en omdat het landelijke team niet direct inzetbaar is en eerst ingewerkt moet worden’’, zo constateert de toezichthouder. De inspectie noemt de uitbreiding die nog nodig is een ‘enorme opgave’ voor de betrokken GGD’s en laboratoria.

Verkeerde inschattingen

De GGD’en en laboratoria kunnen de knelpunten niet alleen oplossen, aldus de inspectie. Ook zijn de gezondheidsdiensten soms afhankelijk van gegevens van andere instanties, die niet blijken te kloppen. Zo stelt de inspectie vast dat de landelijke berekeningen voor het opschalen van de testen en het bron- en contactonderzoek niet overeenkomen met de realiteit.

Zo voerde de GGD Amsterdam 12.328 testen uit in de tweede week van augustus, terwijl de inschatting was dat er maximaal 10.185 testen nodig zouden zijn. GGD Ghor Nederland, de landelijke organisatie van de GGD’en, schatte voor die week in dat in Rotterdam bijvoorbeeld tussen de 2 en 8 procent van de mensen besmet zouden zijn, terwijl dit percentage die week opliep tot 9,2 procent.

Testcapaciteit omhoog

Volgens de inspectie moet de testcapaciteit omhoog en is het Nederlandse testsysteem niet klaar voor een mogelijke tweede golf van het coronavirus. De toezichthouder waarschuwt dat het systeem ‘spaak loopt’ als ook mensen die geen klachten hebben zich laten testen.

menu