Foto via Unsplash

Betekent thuiswerken een kans voor krimpgebieden? Je kunt wonen waar je wilt, ontdekte Simon Kuper: 'Volgens mij heeft de krant jarenlang niet eens gemerkt dat ik was geëmigreerd'

Foto via Unsplash

Thuiswerken wordt een blijvertje. Met verrassende gevolgen. Zo kun je gaan wonen waar je wilt. Een kans voor krimpgemeenten in de regio. Journalist Simon Kuper schetst een zonnige toekomst. Hij zelf verruilde ruim twee decennia geleden het kantoor al voor een werkplek thuis.

In januari 1995 trok ik een nieuw pak aan, en nam ik de Londense underground naar het kantoor van mijn werkgever, de zakenkrant The Financial Times . Mijn eerste baan was tevens mijn eerste kennismaking met het kantoorleven. Al gauw stond ik versteld van de inefficiëntie: de hele dag leidden collega’s elkaar af met roddels, flirts, gezeur over de baas, zinloos vergaderen en klachten over het verkeer.

Ze dachten: ik moet hier toch acht uur per dag zitten want de werkgever wil me in het oog houden, dan ga ik in elk geval lol trappen. Ik vond het gebouw een onmenselijke omgeving: iedereen droeg formele kleren, de ramen gingen niet open, het eindeloze zitten schaadde de gezondheid, en in de winter was mijn contact met daglicht beperkt tot de twee minuten waarin ik ’s ochtends naar de metro liep.

Vaarwel

In 1998 zegde ik het kantoorleven vaarwel. Ik bleef voor The Financial Times werken, maar vanuit mijn eigen flat. Toen ik na een tijdje doorkreeg dat ik mijn werk overal kon uitvoeren en niet aan het peperdure Londen was gebonden, kocht ik een goedkope flat in Parijs. Ik bleef mijn stukjes opsturen. Volgens mij heeft de krant jarenlang niet eens gemerkt dat ik was geëmigreerd.

Na 22 jaar thuiswerken word ik nu eindelijk door de rest van de wereld ingehaald. Het kantoorleven zal ook na de pandemie slechts in beperkte mate terugkeren en het krijgt een nieuwe vorm. Dat verandert alles: de werkdag, het privéleven, familierelaties, de economie, maar ook de geografie van onze steden en woonwijken.

De laatste zes maanden is gaandeweg duidelijker geworden hoe de nieuwe wereld eruit zal zien. Er komt een permanente verschuiving naar thuiswerken, voorspelde 86 procent van algemeen directeuren van Britse bedrijven in een recente peiling van het consultancybedrijf PwC.

Sommige werknemers zullen weliswaar hele weken op kantoor blijven draaien, maar anderen slechts twee of drie dagen per week, en velen helemaal niet meer. Facebook zegt bijvoorbeeld dat binnen vijf tot tien jaar de helft van zijn werknemers waarschijnlijk thuis zal werken.

De meeste kantoorwerkers waren klaar voor de verandering. Daten, vriendschap, winkelen en spelletjes spelen (‘gamen’) waren al grotendeels virtueel geworden, en veel kantoorwerk bestaat sinds de jaren negentig uit virtuele taken. De techervaring was er dus al.

Dat bleek dit voorjaar tijdens de ongeplande en bliksemsnelle overgang naar het thuiswerken. De transitie was vooral stressvol voor ouders, omdat de scholen gesloten waren. Maar toch: ‘Veel mensen zijn verrast door hoe snel en effectief technologieën voor videoconferenties en andere vormen van digitale collaboratie werden opgepakt,’ schrijven management-consultants van McKinsey in een rapport over thuiswerken. ‘Voor velen waren de resultaten aanmerkelijk beter dan verwacht.’

Productief

Wat blijkt: de meeste werknemers zijn thuis minstens even productief als voorheen op kantoor. Zonder al het geklets op kantoor blijft er thuis meer tijd over voor zinvolle activiteiten. In 2014 bracht de meerderheid van managers minstens twintig uur per week in vergaderingen door, volgens een studie van Bain & Company. Vergaderingen op Zoom zijn korter en efficiënter.

En de meeste werknemers zijn blij met thuiswerken. In Nederland wil bijna een kwart fulltime vanuit huis werken, en nog eens 38 procent één of meer dagen per week, volgens een peiling van softwarevergelijker Capterra. Volgens internationaal onderzoek van McKinsey zegt 80 procent van de ondervraagden te genieten van het thuiswerken.

In je eigen woning ben je immers autonoom, je kunt werken op tijden die je zelf goed uitkomen (om 5 uur ’s ochtends als dat je ding is, of als de kinderen naar bed zijn), en vooral: je bent af van het forenzen.

In 2006 vroegen de psycholoog Daniel Kahneman en de econoom Alan Krueger negenhonderd Texaanse vrouwen alledaagse activiteiten te rangschikken van leuk tot niet leuk. Seks eindigde op de eerste plaats, forenzen was nummer laatst. ’s Ochtends reizen bleek ‘bijzonder onaangenaam’, schrijven de auteurs.

Veel voormalige pendelaars lijken de uren die ze vroeger in het verkeer doorbrachten nu aan werk te wijden: het ziet ernaar uit dat de gemiddelde werkweek met het thuiswerken een paar uur langer is geworden. En als de kinderen straks gewoon op school zitten, zal ouderschap zonder forenzen een stuk makkelijker worden.

Wel is er onder thuiswerkers een scheiding der geesten tussen introverten en extraverten. Voor de introverten is het feest: hele dagen alleen en geen vergaderingen meer waar luidruchtige extraverten de dienst uitmaken. Extraverten daarentegen houden honderd procent thuiswerken niet lang vol.

Een kantoor is een inefficiënte werkplek, maar wel een efficiënte plek om vrienden en romantische partners te ontmoeten. Die sociale functie zal op andere manieren moeten worden opgevangen. Als thuiswerken de norm wordt, zullen meer cafés, restaurants en verzamelkantoren van stadscentra naar woonwijken verhuizen.

Veel mensen die niet thuiswerken – denk aan caissières, schoonmakers en horecapersoneel – zullen de thuiswerkers achterna moeten. De ober die vroeger op de Zuidas werkte, zal straks misschien een baan in Amstelveen vinden.

Gezelschap

De woonwijken zullen ook meer yogastudio’s, sportterreinen en danszalen krijgen, als respons op de grotere behoefte aan gezelschap en de extra tijd voor ontspanning tussen de bedrijven door.

De grootste maatschappelijke verschuivingen als gevolg van thuiswerken moeten echter nog komen. Weinig mensen hebben de tijd gehad om zichzelf de vraag te stellen: wat kan ik in mijn leven veranderen nu ik zelden of niet meer naar kantoor hoef?

Vooralsnog woont bijna elke werknemer nog op dezelfde plek als voor de pandemie. Maar voor veel nieuwe thuiswerkers is dit de kans om alles overhoop te gooien. Plotseling is er heel veel mogelijk. Als de baas straks zegt dat thuiswerken permanent wordt, dan kan dat het moment zijn om naar een reusachtige en betaalbare boerderij in Friesland te verhuizen, of zelfs naar een ander land.

Ik vroeg urbanist Richard Florida, hoogleraar in Toronto, waar thuiswerkers naartoe zullen trekken. „Naar leuke plekken”, zei hij. Dat kan een schilderachtig dorp zijn, maar ook een Amsterdamse gracht.

Achtergebleven regio’s kunnen dankzij het thuiswerken een inhaalslag te maken. Oost-Groningen is bijvoorbeeld een mooie en goedkope woonomgeving. De gemiddelde verkoopprijs van een woning in het prachtige Oude Pekela was vorig jaar 161.300 euro, de laagste in Nederland na Delfzijl.

Voor veel nieuwe thuiswerkers die rust en ruimte voor hun gezin zoeken, kan dat een oplossing zijn. Een eventuele volksverhuizing van thuiswerkers zal echter geleidelijk plaatsvinden. De meeste mensen die al een hypotheek en een leven hebben gekozen, zullen niet plotsklaps verhuizen. Maar de volgende generatie huizenbezitters begint met een schone lei.

Prijsverschil

Het kan zijn dat een werkgever je minder betaalt als je in een goedkope plaats woont – dat is Facebook bijvoorbeeld van plan – maar het prijsverschil tussen Amsterdam en Oude Pekela is zo groot dat je zelfs dan in Oost-Groningen waarschijnlijk meer geld overhoudt.

Ook in het tijdperk van thuiswerken zullen grote steden echter blijven floreren. In de VS staan alleen in San Francisco nu veel meer woningen te koop dan voor de pandemie, merkt Florida op. Dat is dan ook de duurste stad van Amerika, en een plaats waar veel mensen een thuiswerkvriendelijke techbaan hebben.

Maar andere megapolen als New York, Parijs en Londen zijn ondanks de ontluikende recessie nog ongeveer even prijzig als voor de pandemie. In Amsterdam worden nu iets minder woningen verkocht, maar is de gemiddelde koopsom 4,3 procent hoger in vergelijking met het hele jaar 2019.

De grote stad zal wel van functie veranderen: van werkplaats naar speelplaats. De stedelijke winkelruimte was al aan het krimpen, omdat consumenten steeds meer online shoppen. Nu zal ook de kantoorruimte afnemen. Florida voorspelt ‘een slachting in de kantoorsector’.

Een topbankier in Australië mailde mij in april: ‘Binnen een dag of tien hebben we bijna 35.000 werknemers overgezet naar thuiswerken, in een systeem dat oorspronkelijk was ontworpen voor ongeveer 6000 thuiswerkers. De kosten waren aanzienlijk. Nu die zijn betaald, gaan we nadenken over de ruimte die we niet meer hoeven te leasen.’

Zeker in een recessie zullen werkgevers – bedrijven, maar ook de overheid – hun best doen huurgeld te besparen. De trend kan zijn dat kantoorgebouwen leegvallen en uiteindelijk tot woningen worden verbouwd, zoals in de late 20ste eeuw met industriële gebouwen is gebeurd.

Woningnood

Dit wordt mogelijkerwijs de oplossing voor de woningnood in grote steden. Als de wolkenkrabbers van de Zuidas straks flatgebouwen worden, kunnen jonge mensen eindelijk weer in Amsterdam terecht. Ook kantoorruimtes zullen een ander aanzien krijgen.

Het nieuwe Amsterdamse kantoor van de verzekeraar Achmea dat volgende maand opent, zal bijvoorbeeld meer gemeenschappelijke ruimtes en minder bureaus bevatten, zegt HR-directeur Elly Ploumen: ,,Het accent komt te liggen op ontmoeten en creatieve processen.’’ Het is namelijk zinloos om naar kantoor te gaan om daar achter een computer mails te beantwoorden of rapporten te schrijven. Dat kun je beter thuis doen. Je gaat in de toekomst incidenteel naar kantoor om ideeën en informatie uit te wisselen.

Een groot bedrijf zal straks een kleiner en gezelliger kantoor hebben, waar bijvoorbeeld de afdeling marketing op maandag samenkomt, de afdeling verkoop op dinsdag, enzovoort, en waar mensen af en toe afspreken met collega’s van andere afdelingen.

In die bijeenkomsten plannen ze nieuwe projecten, of vertellen ze hoe het project gaat, en wat ze nodig hebben voor de volgende werkfase; maar de uitvoering doen ze thuis.

Alleen jonge mensen zullen behoefte houden aan een dagelijks kantoorleven. Die moeten namelijk de bedrijfscultuur inhaleren, dagelijks bijsturing krijgen van mentoren, en andere collega’s leren kennen. Bovendien hebben ze in hun kleine flats vaak amper werkruimte.

Uitje

Het kan de norm worden om de eerste paar jaar van een dienstverband op kantoor door te brengen, en daarna geleidelijk aan in eigen huis te verdwijnen. De incidentele bezoeken aan het moederkantoor worden dan een soort uitje: je praat weer bij met collega’s, zonder dat je dagelijks aan ze gebonden bent.

De trend naar thuiswerken lijkt duidelijk, maar we weten nog niet hoe hard het zal gaan. Voor de pandemie werkte zo’n 5 procent van Amerikaanse werknemers fulltime thuis. Volgens Richard Florida gold dat in juni voor zo’n 40 procent. Zijn schatting: ,,Misschien de helft daarvan, zo’n 20 procent – wat een grote toename is – zal op afstand blijven werken.’’

Als we de transitie goed uitvoeren, dan zullen de nieuwe thuiswerkers meer vrije tijd én meer werktijd hebben, efficiënter werken, minder pendelen, groener leven, leuker wonen en, als we genoeg nieuwe ontmoetingsplaatsen buiten het werk creëren, meer sociale contacten hebben dan voorheen. Bizar dat hier een pandemie voor nodig was.

####

Werkplezier vraagt om verbinding

Thuiswerken heeft invloed op het geluksgevoel van de werknemer. Zo ervaren we veel autonomie, wat we fijn vinden, maar leveren we op het gebied van sociaal contact en groei juist in. Hoe gaan we daarmee om?

Kijken we naar de cijfers, dan zijn we eigenlijk best enthousiast over thuiswerken. 57 procent zegt dat het thuiswerken bevalt, een groot deel is neutraal, 13 procent wil liever terug naar kantoor. 41 procent van de werkenden ziet meer voordelen dan nadelen aan thuiswerken, voor 21 procent geldt het omgekeerde.

Dat blijkt uit de Corona Monitor van de Monitor Groep, een onderzoek in de maanden juni en juli onder 3000 medewerkers bij 35 organisaties. ,,Veel mensen vinden de autonomie prettig’’, zegt Arie Pieter Veldhoen, onderzoeker namens de Monitor Groep.

,,Ik ken een bedrijf dat twee jaar geworsteld heeft met het thuiswerkbeleid, maar met de uitbraak van het coronavirus was het binnen een maand goed geregeld. De werkgever moest zijn werknemers nu wel het vertrouwen geven om thuis aan de slag te gaan’’, zegt Veldhoen.

Uit het onderzoek blijkt dat 50 procent dezelfde werktijden heeft aangehouden, en tweederde van de respondenten kan zich thuis goed concentreren. Niet slecht, maar toch is het de vraag wat het thuiswerken op lange termijn met het werkgeluk gaat doen.

,,Ons werkplezier is grotendeels van drie factoren afhankelijk: het gevoel van autonomie, verbinding met anderen en een gevoel van competentie en groei’’, zegt Erwin Klappe, organisatiepsycholoog en een van de samenstellers van het Handboek Werkgeluk. ,,Het gevoel van autonomie stijgt op dit moment. Thuiswerkers hebben meer ruimte om zelf hun dagdeling te bepalen.’’

 

**

Geen wondermiddel

Weg van de drukke kantoortuin zouden we eindelijk de rust vinden om eens lekker door te kunnen werken. Althans, dat was het idee. De praktijk van het thuiswerken blijkt toch vaak anders.

‘De kantoortuin heeft zeker problemen, maar thuiswerken is geen wondermiddel’’, zegt Stefan van der Stigchel, hoogleraar cognitieve psychologie en auteur van Grip op je aandacht . ,,Ook al is er minder afleiding en kun je flexibeler je tijd indelen, je zit toch maar alleen. Er zijn werkenden die zich dan juist goed kunnen concentreren, maar voor veel mensen is het toch lastig om zonder collega’s om zich heen de motivatie te vinden om net zo hard te werken als op kantoor.’’

De eigen thuisomgeving heeft niet per se minder afleidingen dan de kantoortuin, zegt Mark Tigchelaar, neuropsycholoog en auteur van Focus AAN/UIT . Ook in ons eigen huis moeten we diverse prikkels zien te negeren.

,,Je collega’s zitten niet naast je, maar je hebt wel alle mogelijkheden om digitaal te communiceren, bijvoorbeeld via instant messaging-programma’s. Maar voor je hersenen maakt het niet uit of je een mailtje uitgebreid leest en beantwoordt of even snel een chatbericht stuurt: het is nog steeds een onderbreking.’’

Hoe meer onderbrekingen, hoe lastiger het voor onze hersenen wordt om te focussen. ,,Het duurt al snel 20 minuten voor je terug in de flow komt. Wordt je aandacht zo vaak getrokken dat je er niet meer inkomt, dan heb je een probleem.’’

Ook op een rustige thuiswerkplek kan het zo haast onmogelijk worden je werk af te krijgen. ,,Dan zie je dat mensen eerder gaan beginnen of langer doorgaan.’’ Veel thuiswerkers staan daardoor altijd ‘aan’. ,,Maar je hersenen hebben ook tijd nodig om weer op te laden. Krijgen ze die niet, dan ga je interen op je energiereserves.’’

Productief werken hangt voor een groot deel ook af van de nabijheid van anderen, stelt Van der Stigchel. ,,Problemen oplossen of tot nieuwe ideeën komen, lukt veel minder goed in je eentje. Het perspectief van anderen maakt dat je samen tot iets nieuws komt.’’

De ouderwetse brainstorm op kantoor laat zich moeilijk vervangen door een videovergadering. ,,Bepaalde non-verbale communicatie komt via een scherm niet door. Als je elkaar in het echt ziet, komt er ook altijd een moment dat je even ontspant en het over iets anders hebt. Vaak komen juist dan de beste ingevingen.’’

Hoe kunnen we toch zo productief mogelijk zijn? Volgens Tigchelaar is het zaak dat thuiswerkers kritisch naar hun nieuwe werkroutine kijken. ,,Als je altijd bereikbaar bent, kun je niet productief meer zijn, zo simpel is het. Heb je tijd nodig om je te focussen op een taak, geef dan aan bij je collega’s dat je even niet reageert op berichten en waarom.’’

,,Dat durven mensen soms niet, maar vrijwel iedereen zal het probleem herkennen en je beslissing snappen. Ook binnen de organisatie moet besproken worden wat van werknemers verwacht wordt op dit gebied. Wacht niet tot de leiding erover begint maar kaart het zelf aan.’’

Als we thuiswerken weer kunnen combineren met de gang naar kantoor zal dat voor veel werkenden uiteindelijk het meest effectief zijn, aldus Van der Stigchel. ,,Dan heb je het beste van beide werelden.’’

 

**

2 euro per dag

Gaan we ooit weer als vanouds allemaal iedere dag naar kantoor? Ook al wordt corona verdreven, het thuiswerken bevalt veel mensen en bedrijven prima. Bij de cao-onderhandelingen komen de vakbonden met een nieuw fenomeen: de thuiswerkvergoeding.

In september beginnen traditiegetrouw veel cao-onderhandelingen. En nu thuiswerken voor veel kantoormensen nog langer gaat duren – of zelfs gedeeltelijk permanent wordt – dringt de vraag zich op: wat kost dat?

Het Nibud heeft de rekenmachine gepakt en komt op een bedrag van 2 euro per dag. In dat bedrag zit extra gas, water en licht; wc-papier; de afschrijvingskosten van bureau en stoel en zes kopjes koffie per dag. Peanuts? Niet als je de jaarkosten ziet want dan is de fulltimer toch al snel 520 euro extra kwijt.

Volgens het Nibud is het zaak om rekening te houden met de extra kosten want het kan zomaar tot een fors hogere energierekening leiden. En zonder regeling met de werkgever betaal je die zelf, want bij de belastingaangifte kunnen de thuiswerkkosten niet afgetrokken worden.

Bij vakbond CNV komen er veel vragen binnen over de kosten van het thuiswerken. Er wordt druk gerekend aan een ‘redelijke vergoeding’. Grote vraag is of ook een deel van de huur of hypotheek vergoed kan worden als de werknemer thuis een werkkamer inricht. Als die kamer louter wordt gebruikt als werkkamer heb je er immers geen woongenot meer van. De fiscale regels bieden daar nu geen ruimte voor. Is het billijk dat de werkgever een deel van de woonlasten betaalt? Inzet van het CNV is dat er een verband moet zijn tussen de besparingen van een bedrijf doordat het personeel thuiswerkt en de kosten die de werknemer maakt.

Meer dan geld

,,Je zou eigenlijk per bedrijf moeten kijken wat afdoende is’’, zegt Ellis Schrijvers van het CNV. ,,Maar het gaat om meer dan geld. De werkgever moet ook faciliteren dat het werken veilig en verantwoord is. Een werknemer kan niet heel de dag op een krakkemikkige keukenstoel zitten maar heeft een ergonomische stoel nodig.’’

Het kan om fiks meer dan de 2 euro van het Nibud gaan, denkt het CNV. Een bedrijf hoeft niet te verdienen aan het thuiswerken. Als er echt een deel van het huis wordt ingericht als werkruimte wil de vakbond ook naar zaken als een deel van de huursom en hypotheek kijken.

Rockstart, een bedrijf dat investeerders en startende bedrijven samenbrengt, heeft thuiswerken na de uitbraak van corona tot norm gemaakt. ,,Onze mensen kunnen kiezen. Werken vanuit ons flexkantoor dat we nog hebben, vanuit huis of vanuit een gehuurde werkplek’’, zegt Daria Reutovich van het bedrijf. De kosten worden vergoed. ,,Dat kan wel 300 euro zijn in een dure stad als Utrecht of Amsterdam. Voor de mensen thuis schaffen wij een bureau en bureaustoel aan.’’

Vergoedingen

Er zijn fiscaal vrijgestelde vergoedingen mogelijk. Zo kan een werkgever eens in de vijf jaar een belastingvrije vergoeding van 1815 euro geven voor het inrichten van een kantoor thuis. De fiscus eist wel dat er minimaal een dag per week thuis wordt gewerkt en dat het thuiswerken schriftelijk wordt vastgelegd. Er zijn dus wel mogelijkheden, maar die moeten wel in de cao vastgelegd worden, vindt het CNV.

 

**

Gezond (thuis)werken

Thuiswerken zorgt voor minder contact met collega’s, een minder goed ingerichte werkplek en minder beweging. Wat doet dat met onze gezondheid? En hoe kunnen we voorkomen dat we klachten krijgen?

,,Sinds de corona-uitbraak zijn er minder ziekmeldingen op het werk, inclusief de coronagevallen. Naast thuiswerken komt dat natuurlijk ook doordat we minder contact hadden met mensen”, zegt Jos van Rooyen, bedrijfsarts en health officer bij Arbo Unie. Maar het thuiswerken heeft voor een aantal van ons ook nadelige gevolgen voor de gezondheid.

,,Gezondheid is veel breder dan alleen het fysieke. 20 procent heeft het er mentaal moeilijk mee. Dat zijn vooral de mensen die contact met anderen nodig hebben om zich gezond te voelen.” Volgens Van Rooyen vinden werknemers het ook moeilijk om hun eigen grenzen te bewaken. ,,Ze hebben moeite met de zelfredzaamheid en kunnen de balans tussen werk en privé niet goed houden. Dit zorgt dan weer voor overspannenheid en kans op uitval.”

Onderzoeker en fysiotherapeut Nathan Hutting weet dat gezondheidsklachten onder thuiswerkers verschillende oorzaken kunnen hebben. ,,We hebben minder sociale ondersteuning van collega’s. Juist het ontbreken van het sociale gaat ten koste van ons werkplezier. Hierdoor krijgen we meer last van stress en dat is niet goed voor onze gezondheid.’’

Thuis lijken we vooral ook meer uren te werken. Hutting: ,,Veel mensen vervangen de reistijd die ze anders hadden door werktijd. Ook zijn pauzes korter en sommigen blijven achter de pc zitten.” Ons lijf lijdt eronder.

Zithouding

,,Een slechte zithouding op zich bestaat eigenlijk niet, maar veel en lang in een gespannen of dezelfde houding blijven zitten, is niet goed. Als je met je laptop aan de keukentafel zit te werken, dan is dat vragen om problemen.”

De meest voorkomende fysieke problemen door thuiswerken zijn arm-, nek- en schouderklachten. Of zulke klachten zijn toegenomen sinds de coronacrisis is nog onbekend. Harde cijfers zijn er niet, volgens Hutting en veel mensen met bureauwerk hebben sowieso vaker last van dergelijke klachten.

,,De vraag is nu: zijn er nu andere mensen met klachten of zijn er extra bijgekomen? Wat we wel weten is dat thuiswerken een rol speelt bij een deel van de patiënten.’’Van Rooyen vindt dat de werkgever moet zorgen voor een goede werkplek thuis.

Minimale eisen

,,De thuiswerkplek is een verlengde van het kantoor geworden en zou aan een aantal minimale eisen moeten voldoen.’’

En dit kun je zelf doen aan een gezonde werkhouding thuis:

1. Zorg voor een goede, ergonomisch ingerichte werkplek.

2. Wissel regelmatig van houding en blijf er ontspannen bij zitten.

3. Kijk naar je werkstijl thuis. Neem voldoende pauzes, ga een extra stukje lopen tussendoor en gebruik je pauzes ook om je sociale contacten met collega’s op peil te houden.

4. Beweeg en sport voldoende. Eet gezond. Slecht slapen kan ook voor problemen zorgen.

5. Toch klachten? Ga in gesprek met je bedrijfsarts. Of stap naar een fysiotherapeut.

Maar gezond werken blijft je eigen verantwoordelijkheid.

menu