Keuzestress en prestatiedruk maken het voor jongeren lastig de juiste opleiding te vinden. Hoe help je kinderen bij het maken van belangrijke keuzes voor hun toekomst?

Hoe help je kinderen bij het maken van belangrijke keuzes voor hun toekomst? Dit adviseren twee deskundigen

Keuzestress en prestatiedruk maken het voor jongeren lastig de juiste opleiding te vinden. Hoe help je kinderen bij het maken van belangrijke keuzes voor hun toekomst? Illustratie: Flos Vingerhoets

Keuzestress en prestatiedruk maken het voor jongeren lastig de juiste opleiding te vinden. Hoe help je kinderen bij het maken van belangrijke keuzes voor hun toekomst? Dit zijn de adviezen van twee deskundigen.

Vooral ouders maken zich druk om de studiekeuze van hun kind, veel meer dan hun kinderen zelf. Dat merkte Michelle Gerlach, als sociaal psycholoog werkzaam bij Intermijn, een studiekeuzeorganisatie die is opgericht door Loth van Veen.

Samen schreven ze een boek voor die ouders. Gerlach: ,,Al bij het kiezen van hun onderwijsprofiel op de middelbare school, maken jongeren een keuze voor hun toekomst. Ouders zijn daarbij betrokken terwijl tegelijkertijd na de middelbare school het grote loslaten begint. Je moet dan de rol zien te vinden die je nog kunt spelen in het leven van je zoon of dochter.’’

Wat raden Gerlach en Van Veen deze ouders aan?

Tip 1

Blijf als ouder aan de zijlijn

Voor 43 procent van de studiekiezers is familie de belangrijkste hulp in de keuze. Ouders zijn belangrijke raadgevers. Michelle Gerlach: ,,Jongeren kijken heel erg naar wat hun ouders doen. Wat ze minder goed kunnen overzien, is hoe die ouders daar zijn gekomen. Die tussenstapjes moet je als ouder daarom wel benoemen. Welke keuzes heb je zelf genomen en hoe zijn die uitgepakt?’’

Maar je kunt jongeren niet sturen. Gerlach: ,,Natuurlijk heb jij als ouder een idee over welke studie goed zou passen bij je kind, maar je moet soms je eigen bril afzetten. Je kunt altijd een studie aandragen om te overwegen in de keuze. Toch kan een kind zelf het beste beslissen wat hem of haar op dat moment gelukkig maakt. Jongeren vinden het soms lastig het geheel te overzien. Dan kun je bijvoorbeeld bij het bezoek van een open dag helpen structureren en organiseren. Maar stel daar niet als ouder zelf alle vragen.’’

loading

Tip 2

Doe kop of munt

Als Gerlach jongeren begeleidt in het studiekeuzeprogramma gaat het in de eerste maand helemaal niet over die studie. ,,We beginnen samen te onderzoeken waar ze goed in zijn, wat hun interesses zijn, hoe ze leren en wat ze belangrijk vinden. Pas als je weet hoe jij in elkaar zit, kun je een passende keuze maken. Jongeren denken soms goed te weten wie ze zijn, maar als we dingen met ze doen en reflecteren op wat ze hebben gedaan, leren ze toch weer nieuwe dingen over zichzelf.’’

De coaches benadrukken dat jongeren niet alleen een rationele keuze maken. Gerlach: ,,Je doet onderzoek en je vergelijkt studies. Het is niet raar dat je uiteindelijk kunt kiezen uit meerdere studies die bij je passen en die je leuk lijken. Dan is het belangrijk om ook je gevoel te laten spreken. Je moet naar je intuïtie durven luisteren.’’

Dat kan lastig zijn. Er bestaat een trucje om dat onderbuikgevoel te onderzoeken. Gooi met je zoon of dochter een munt op als je kind twijfelt tussen twee studies, adviseren de schrijvers in het boek. Voordat je bekijkt of het kop of munt is geworden, vraag je op welke uitkomst je kind hoopt. Dat geeft een indicatie van wat hun intuïtie zegt.

Tip 3

Relativeer, een studiekeuze is niet levensbepalend

Het leven is vallen en opstaan, benadrukt Gerlach. Als ouders kom je rond de studiekeuze bij het punt dat je kinderen moet loslaten en vertrouwen. Uiteraard speel je een rol bij de studiekeuze, maar ga er niet als een ‘helikopterouder’ boven hangen.

Kinderen leren te kiezen doe je al eerder. Curlingouders (die alle problemen en obstakels voor hun kinderen willen wegvegen) creëren servicekinderen die verwachten dat alles voor ze wordt gedaan. Kinderen al op jongere leeftijd zelfstandigheid geven, hindernissen laten nemen en kleine beslissingen laten nemen, zorgt ervoor dat ze makkelijker zelf kunnen kiezen.

Maak de studiekeuze daarom niet het enige onderwerp waarover je het nog hebt. Michelle Gerlach: ,,Houd de verbinding met je kind. Praat ook eens over andere dingen. En benadruk dat studiekeuze leuk is. Je leert dingen over jezelf en je zoekt een studie die bij je past. Je maakt een passende keuze, want de perfecte keuze bestaat niet.’’

loading

Tip 4

Leer je kind ontdekken waar het energie van krijgt

De wereld ingaan, met veel mensen praten over hun ervaringen en dingen doen die je spannend vindt. Dat ondernemen de coaches ook met jongeren die een coachingstraject bij hen volgen.

,,We gaan als eerste werkbezoek naar een instelling die een dagbesteding verzorgt voor mensen met een verstandelijke beperking’’, vertelt Gerlach. ,,Daar zien veel jongeren tegenop. Achteraf vragen we waar ze energie van kregen, wat ze interessant vonden en wat ze helemaal niet leuk vonden. Zo doen we dat met de volgende werkbezoeken ook. Wat voelt wel en niet comfortabel? Jongeren moet je daar soms in prikkelen.

We laten ze bellen en mensen in beroepen bepaalde vragen stellen. Dat is soms spannend, als je alleen maar gewend bent te appen en informatie op je telefoon te zoeken. Maar zo leren jongeren dat dingen minder eng zijn dan ze lijken. Ze ontdekken waar je allemaal je geld in kan verdienen, ze krijgen meer vertrouwen in zichzelf en kunnen daarna het initiatief nemen om zelf op onderzoek uit te gaan.’’

Een dagje met iemand meelopen en met studenten over een studie praten, blijkt ook een goede raadgever te zijn om informatie op te doen.

Tip 5

Laat je kind het onverwachte omarmen

Het kan zijn dat je je droom via een bepaalde opleiding hebt waargemaakt, maar dan zul je waarschijnlijk geen moeite hebben gehad met je studiekeuze. Het is ook goed mogelijk dat je je baan op basis van toevalligheden hebt gevonden. Een carrière vormt zich net zo goed door kansen te grijpen die zich onverwacht voordoen. Het is goed om dat aan je kinderen mee te geven.

Het is geen keuze van alles of niets, of nu of nooit. Zoals hoogleraar filosofie van gedragswetenschappen Jan Bransen schrijft op zijn weblog over studiekeuze: ‘Een loopbaan kies je helemaal niet. Hij vormt zich langzaam terwijl jij je door je leven heen ploetert. Onverwachte vergezichten en nieuwe mogelijkheden kondigen zich niet aan als opties op een menukaart. Natuurlijk niet. Ze liggen ineens op je bord.’

Titel Coach je kind bij toekomstkeuzes (van profielkeuze tot studierichting) Auteurs Loth van Veen en Michelle Gerlach Uitgeverij Kosmos Prijs 22,50 euro (208 blz.)

menu