Irma van Steijn.

Column Irma van Steijn: Vaccin-angst

Irma van Steijn.

Dini werkt als verzorgende in een verpleeghuis. Ze is zo’n lieverd die je graag aan het bed zou willen hebben als je ziek en hulpbehoevend bent. Ze is kundig en heeft alle geduld. De afgelopen weken straalt Dini echter wat minder. Het feit dat zij als verzorgende nu de eerst aangewezene is voor de vaccin-inenting boezemt haar angst in. En hierin is ze niet alleen, meer collega’s vragen zich af wat de mogelijke bijwerkingen zullen zijn.

Angst is een flinke rem op ons gedrag en dat is logisch. Maar waarom eigenlijk? Ik stel Dini de vraag wat ze zou doen als ze niet weet of de douche warm is. Ze geeft het logische antwoord dat ze eerst even met haar teen zou voelen en er zeker niet direct onder zou stappen, ze haat kou. En als haar vriend grapt dat het heus warm is, zal ze het al helemaal niet geloven.

Dini ontdekt dat die rem alles met een gevoel van regieverlies te maken heeft, vooral wanneer ze moet vertrouwen op een ander. ,,Eerlijk gezegd schaam ik me er voor, maar ik vind het gemakkelijker een bewoner te vaccineren dan dat ik zelf als eerste moet.’’ We denken samen na over de vraag waarom dat logisch is. Als we iets ‘moeten van de ander’, zoals een nieuw vaccin, dan zorgt de angst ervoor dat we in verzet komen en ons brein maakt mogelijke risico’s vanzelf groter.

Dini ontdekt dat het omgekeerde ook geldt: ,,Wanneer ik zelf bepaal, dan eet ik dingen waarvan ik weet dat ze ongezond zijn en waarvan ik soms niet eens weet wat er precies in zit. In mijn hoofd maak ik de risico’s dan juist kleiner.’’

Ik ken er nog eentje: veel mensen denken dat ze nog prima kunnen autorijden met een paar borrels achter de kiezen, maar we weten uit onderzoek dat dat pure zelfoverschatting is. In dat geval is er juist geen angst, dus ook geen rem. We consumeren te veel, bewegen te weinig en dat leidt tot forse gezondheidschade die we neigen te onderschatten.

Terug naar het vaccin. Angst voor bijwerkingen leidt dus tot een flinke gedragsrem en dit soort emoties zijn nu eenmaal enorm besmettelijk. Hoe meer mensen dat voelen, hoe sterker er een vergrootglas gelegd wordt op mogelijke risico’s, die overigens niemand kent en niet zijn aangetoond. De angst is zelfs zo groot dat we het vaccin liever niet nemen.

Vanuit psychologisch oogpunt is dit oplosbaar door voorrang te geven aan mensen met minder angst. Zij die zeggen ‘kom maar op, geef mij die spuit maar’ laat je als eerste vaccineren. Het effect zal zijn dat de vrijheid die dit gaat opleveren eveneens besmettelijk is en dat anderen dan vanzelf volgen. Dini mag er dan nog een paar nachtjes over slapen, ik wil wel een shotje!

Reageren?  i.vansteijn@maarsinghenvansteijn.nl

menu