Straks leven we in een groot netwerk waar alles en iedereen met elkaar is verbonden. Met dank aan supersnel internet. En ja, daar zal u een nieuwe ­smartphone voor nodig hebben. Alle vragen over 5G beantwoord.

Wat is 5G?

Fracties van een seconde. Dat was hopelijk de laadtijd om dit artikel te openen. Mobiele netwerken hebben onze levens veranderd. Dankzij het 3G-netwerk konden we plots vlotjes foto’s downloaden op onze smartphone. Dankzij 4G kunnen we probleemloos een Netflix-aflevering streamen. Dankzij 5G zal dat allemaal nog sneller kunnen. Tot wel 100 keer sneller. Waar we in het 4G-netwerk spreken over downloadsnelheden van tientallen megabits per seconde, gaat het bij 5G over minstens 1 gigabit.

Maar, niet alle 5G is gelijk.

Laten we de 5G-variant waar elke dag nieuwsberichten over verschijnen 5G premium noemen, oftewel de ‘millimeter wave’-versie. De extreem hoge radiofrequenties in die variant genereren heel veel bandbreedte. Gevolg: daar kunnen heel veel data in één keer doorheen, met topsnelheden tot gevolg. Probleem: die korte, intense inspanning reikt niet ver. Nauwelijks een kilometer, om precies te zijn. Ook muren zijn problematisch, daar raakt het signaal niet door.

Deze 5G-variant zal enkel op cruciale plekken in onze infrastructuur gebruikt worden, waar men alleen maar het snelste van het snelste wil. Zo ziet Eurocommissaris Margrethe Vestager 5G een belangrijke rol spelen in gepersonaliseerde geneesmiddelen, precisielandbouw en energienetten die allerlei soorten hernieuwbare energie kunnen opnemen.

In alle andere gevallen zullen we terugvallen op tragere varianten, of zelfs gewoon 4G. Toch zal een website laden of muziek downloaden haast direct kunnen. Echt revolutionair zal het allemaal niet aanvoelen. Tot we naar het grotere plaatje kijken.

Eind twintigste eeuw konden we enkel op het internet surfen via een computer met internetverbinding. Met de komst van mobiele netwerken zijn we dat internet beginnen meedragen in onze handtas of broekzak.

Maar 5G laat zich niet meer vangen in een broekzak of handtas. We zullen namelijk in één groot netwerk leven waar alles en iedereen, van de trein waarin je zit, over de verkeerslichten die je passeert, tot de koelkast waar je melk bewaart, via sensoren en slimme software met elkaar verbonden zullen zijn. Steeds meer technologie-experts voorspellen dat 5G wel eens het einde van de smartphone kan betekenen. De redenering is eenvoudig: als alles met het internet verbonden is, waarom heb je dan nog een apart toestel nodig?

Zo snel zal het allemaal niet lopen. Heel wat experts zijn het er wel over eens dat de functie van de smartphone met 5G op korte termijn zal veranderen. Je toestel wordt een sleutel die verschillende applicaties in een verbonden wereld opent en sluit. Denk aan slimme verlichting en thermostaten of aan autodeelsystemen waarbij de smartphone letterlijk de sleutel van het ­voertuig is.

Wie wil per se 5G?

De capaciteiten van het 4G-netwerk volstaan vandaag ruimschoots voor de gemiddelde Nederlander. Maar mocht Steve Jobs in 2006 aan Blackberry-gebruikers gevraagd hebben of ze een iPhone nodig hadden voordat we ervaren hadden wat die kon, hadden wij wellicht ook nee geantwoord. Het is vandaag moeilijk de gevolgen in te schatten van een hyperverbonden wereld.

Wie ziet het potentieel wel al in 5G? Ronnie Leten, voorzitter van het Zweedse telecomconcern Ericsson, verwoordde het in Trends als volgt: ,,Waarom zijn Facebook, Google en de Ubers van deze wereld ontstaan in Californië en zijn ze zo groot? Omdat die regio de eerste was met een 4G-netwerk.” Volgens Leten zal 5G opnieuw nieuwe producten, en bijgevolg nieuwe bedrijven doen ontstaan.

Maar ook bestaande bedrijven willen hun voordeel doen met 5G. Smartphone-bouwers zoals Samsung, LG en Huawei hopen dat iedereen die nu een 4G-telefoon bezit, binnen dit en vijf jaar een 5G-variant wil. Samsung kondigde deze week zijn eerste 5G-telefoon voor de Nederlandse markt aan. Een S20 Ultra zal minstens 1.349 euro kosten.

De gezondheidssector wordt steeds vaker in één adem met de introductie van 5G genoemd. Dankzij de snelste variant moet het mogelijk zijn een chirurg in Amsterdam een operatie te laten uitvoeren in Rotterdam met behulp van een robot. Die mogelijkheid is er vooral dankzij het gebrek aan vertraging. De vertragingen op verbindingen zijn binnen 5G-netwerken beperkt tot een milliseconde. Vandaag is dat nog tientallen milliseconden.

Is elke angst dan ongegrond? Dat willen stralingsexperts niet gezegd hebben. Het is niet omdat wetenschappers nog niet hebben kunnen vaststellen dat er geen schade is na straling, dat het honderd procent veilig is. Daarom pleiten experts in Europa voor het ALATA-principe: rol 5G uit ‘as low as technically achievable’, of zo laag als technisch haalbaar. In Europa geldt een richtlijn dat de blootstelling aan straling niet hoger mag dan 64 volt per meter voor buitenruimtes. Nederland kent geen eigen wettelijke blootstellingsnorm.

Wat is het probleem met Chinese 5G-infrastructuur?

Wie ziekenhuizen, verkeerslichten en volledige fabrieken met het internet verbindt, wil de infrastructuur achter die verbindingen kunnen vertrouwen. En daar ligt het probleem met een Chinese samenwerking.

Volgens verschillende experts heeft het Chinese technologiebedrijf Huawei een stapje voor om die infrastructuur uit te bouwen. Niet alleen lopen ze voorop in de ontwikkeling van 5G-technologie, ze bieden die ook nog eens het goedkoopst aan. Alleen raakt Huawei steeds verder in de verdrukking. De Verenigde Staten grijpen de introductie van 5G aan om de duimschroeven aan te draaien in de handelsoorlog met China. Huawei werd verbannen door president Trump. Een aantal bondgenoten van de VS, zoals Australië, volgden dat voorbeeld.

Ook in de EU wijzen inlichtingendiensten erop dat overheden best twee keer nadenken vooraleer ze hun 5G-netwerken laten uitbouwen door het meest succesvolle Chinese techbedrijf van het moment. Je weet nooit welke data precies naar Peking zullen vloeien. Al vindt Eurocommissaris Thierry Breton dat we in Europa niet naïef moeten zijn. Ook Amerikaanse bedrijven kunnen onder de ‘Patriot Act’ of de ‘Cloud Act’ verplicht worden informatie door te spelen naar Washington. De vraag is of dat als consument een verschil maakt: of data nu op Chinese, dan wel Amerikaanse servers terechtkomen.

De Europese Commissie heeft een zogenaamde gereedschapskist ontwikkeld. Die moet lidstaten helpen om zich te beschermen tegen spionage en cyberaanvallen via 5G. Zo moeten EU-landen een risicoprofiel maken van toeleveranciers. Wie het etiket ‘hoog risico’ krijgt, zal worden uitgesloten. Onder andere het rechtssysteem en het politieke regime van het land van herkomst van leveranciers kan doorslaggevend zijn om dat etiket op te plakken.

Huawei voelt zich geviseerd. ,,Ik blijf benadrukken dat de vele verdenkingen aan het adres van Huawei op het gebied van spionage nooit concreet gemaakt zijn, noch dat er enig bewijs is gevonden voor deze beschuldigingen”, reageerde Steven Cai, CEO van Huawei Nederland, eerder deze maand nog in het Financieele Dagblad.

Wanneer komt 5G naar Nederland?

Als eerste provider start Vodafone met 5G in Nederland . Al vanaf maandagavond komt de revolutionaire opvolger van de huidige 4G-netten beschikbaar in de Randstad en delen van Noord-Brabant. Uiterlijk eind juli volgt dan heel Nederland, stelt Vodafone.

De kans dat je er ook echt gebruik van kan maken, is klein: je hebt er een 5G-telefoon voor nodig en die heeft bijna niemand.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra