De Troonrede, Miljoenennota, hoedjes (en dit jaar door corona ook mondkapjes): 5 vragen en antwoorden over Prinsjesdag

Kamerlid Lilianne Ploumen onderweg naar de Grote Kerk. Vanwege de coronacrisis ziet Prinsjesdag er anders uit dan normaal. Veel van de ceremoniele onderdelen gaan niet door en publiek is niet welkom in de binnenstad van Den Haag. Foto: ANP/Sem van der Wal

Het is de derde dinsdag in september, oftewel Prinsjesdag. Een dag die bol staat van traditie en ceremonie. Hoe zit ook het ook alweer? Vijf vragen en antwoorden.

Wat gebeurt er op Prinsjesdag?

Op de derde dinsdag in september begint het nieuwe werkjaar van de regering. Op die dag biedt de minister van Financiën (sinds oktober 2017 is dat Wopke Hoekstra) de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan de Tweede Kamer aan.

In de Miljoenennota staan de belangrijkste plannen en keuzes die het kabinet heeft voor het komende jaar. Het geeft onder meer aan wat die plannen kosten. Tegelijkertijd beschrijft de Miljoenennota ook de financiële en economische situatie van Nederland. De Miljoenennota is eigenlijk een toelichting op de Rijksbegroting.

Bij Prinsjesdag hoort ook de Troonrede. Die wordt vanaf de troon in de Ridderzaal voorgelezen door koning Willem-Alexander. De Troonrede wordt niet door de koning geschreven. De ministers schrijven allemaal een stukje over hun eigen beleidsterrein. Daarvan wordt één verhaal gemaakt.

Maar waar komt dan de naam Prinsjesdag vandaan?

Voor het antwoord moeten we best ver terug in de tijd. In de 17e en 18e eeuw werden op Prinsjesdag de verjaardagen gevierd van de Prinsen van Oranje. De eerste Prinsjesdag zoals we die nu kennen, vond plaats op 2 mei 1814.

Nu we toch de geschiedenis in duiken. Prinsjesdag is niet altijd op de derde dinsdag van september geweest. Aanvankelijk vond de opening van het werkjaar van de Eerste en Tweede Kamer plaats in november (en later ook nog in oktober). Uiteindelijk werd Prinsjesdag nog een maand vervroegd omdat het niet lukte om alle plannen voor 1 januari af te handelen.

Daar komt bij dat Prinsjesdag tot 1887 plaatsvond op een maandag. Reden:voor veel Kamerleden duurde de reis naar Den Haag zo lang dat ze al op zondag van huis moesten om op tijd te kunnen zijn. Vooral leden van christelijke partijen vonden dat bezwaarlijk.

En het koffertje?

De minister van Financiën brengt na het uitspreken van de Troonrede een koffertje naar de Tweede Kamer . Daarin zitten de Rijksbegroting en de Miljoenennota. De traditie van het koffertje op Prinsjesdag begon in 1947.

Toenmalig minister Pieter Lieftinck van Financiën wilde de Rijksbegroting na de Tweede Wereldoorlog in stijl aanbieden aan de Tweede Kamer, naar voorbeeld van Engeland waar dat al langer gebeurde. Lieftinck kocht in Den Haag een eenvoudig bruin koffertje en liet daar in goudkleurige letters de tekst 'derde dinsdag in september' op aanbrengen.

Inmiddels is het koffertje te klein voor de hele begroting. Bovendien zijn de ministers met de tijd meegegaan. Gerrit Zalm kwam in 1999 met een koffertje, groot genoeg voor een een cd-rom. En minister Jan Kees de Jager presenteerde de plannen in 2012 op een tablet met een Prinsjesdag-app.

Veel traditie dus op Prinsjesdag. Wat is er nog meer?

Een heleboel. We noemen er een paar. De rijtoer met de Gouden Koets vanaf Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal. De Gouden Koets is in 2016 vanwege restauratie vervangen door de Glazen Koets.

Dan is er de zogenoemde balkonscène, waarbij de leden van het koninklijk huis verschijnen op het balkon van Paleis Noordeinde. Dat gebeurt nadat de koning (of koningin) de Troonrede heeft voorgelezen.

Een andere traditie is de hoedjesparade, in gang gezet door toenmalig Tweede Kamerlid Erica Terpstra. Zij vond dat iedereen er maar saai uitzag op Prinsjesdag. Sindsdien dragen de meeste vrouwelijke minsters en andere vrouwelijke genodigden een hoed(je).

Maar dit jaar is alles anders door de coronacrisis?

Nou en of. Er is een aangepast programma, zonder de spreekwoordelijke toeters en bellen. De koning komt met de auto en leest de Troonrede niet voor in de Ridderzaal maar in de Grote Kerk in Den Haag. Kamerleden mogen dit jaar geen gasten meenemen. Publiek is niet welkom in de binnenstad.

 

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van informatie van rijksoverheid.nl , tweedekamer.nl , koninklijkhuis.nl en Wikipedia .

menu