De clash die maar geen clash wilde worden: coronacriticus Maurice de Hond versus viroloog Ab Osterhaus

Maurice de Hond. Foto: Pim Ras

In wat vooraf was aangekondigd als een stevige clash waren opiniepeiler Maurice de Hond en nestor-viroloog Ab Osterhaus het opvallend vaak eens.

De belangrijkste conclusie die viroloog Ab Osterhaus en opiniepeiler Maurice de Hond trokken na een uur debatteren op radiozender BNR over het coronavirus: er moet vanuit het RIVM en de landelijke overheid meer aandacht komen voor ventilatie.

„Ik ben het eigenlijk helemaal eens met wat Maurice zegt over ventilatie en aerosolen”, zei Osterhaus, tegenwoordig werkzaam aan de Tierärztliche Hochschule in het Duitse Hannover, aan het einde van de uitzending. „Elke investering op het gebied van ventilatie is het waard, zeker als je rekening houdt met de kosten die níet investeren met zich mee kan brengen.”

Maurice de Hond voelde zich genegeerd

De Hond, die pleit voor een Deltaplan Ventilatie, leek in zijn slotbijdrage niet helemaal te beseffen dat hij in Osterhaus, in elk geval tot op zekere hoogte, een belangrijke medestander heeft. „De kern is gewoon dat mensen als Ab geen clou hebben waarom het coronavirus in Zuid-Amerika en in Noord-Amerika uitbarst”, zei hij, toen hem gevraagd werd welke positieve noten hij meenam uit het debat.

Het gesprek vond plaats op sterk aandringen van De Hond. Die voelt zich al een tijdlang genegeerd door toonaangevende media en beleidsmakers. Op basis van literatuurstudie is hij ervan overtuigd dat de landelijke overheid grote steken laat vallen bij de bestrijding van het coronavirus. Het stokpaardje van De Hond: besmetting vindt vooral plaats via kleine druppels en niet via grote.

Maurice de Hond: geen viroloog, wel veel fans

Osterhaus, net als De Hond 72 jaar oud, was de eerste bekende viroloog die op de uitnodiging van De Hond inging. Veel wetenschappers zijn huiverig om met de opiniepeiler in gesprek te gaan. De Hond heeft geen staat van dienst in de virologie en is tegelijk heel stellig in zijn uitspraken. Een grote schare fans heeft hij wel, vooral onder mensen die klaar zijn met de anderhalvemetersamenleving.

Osterhaus herhaalde wat hij eerder ook al stelde: dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat kleine druppeltjes (aerosolen) een rol spelen in de verspreiding van het coronavirus, onder meer in de wetenschappelijke literatuur. Dat past precies in het straatje van De Hond, die zelfs van mening is dat aerosolenoverdracht op zogeheten superspreadingevents verantwoordelijk is voor 95 procent van de besmettingen.

De rol van kleine druppeltjes

Daarmee staat De Hond vrijwel alleen. De meeste virologen, Osterhaus incluis, denken dat besmetting via grote druppels de belangrijkste overdrachtsroute is.

Het RIVM stelt in zijn officiële standpunt dat de rol van kleine druppeltjes klein is. ‘Op basis van de huidige inzichten zijn aanpassingen van ventilatiesystemen niet nodig’, schrijft de rijksdienst. ‘De geldende richtlijnen en onderhoudsinstructies kunnen worden gevolgd.’ Osterhaus denkt daar dus iets anders over, evenals De Hond.

De Hond stelt ook dat buiten besmet worden haast onmogelijk is, „Van de 1100 bekende evenementen met veel besmettingen vond 98 procent binnen plaats. Van de overige 2 procent is het niet bekend.”

Osterhaus: 'Buiten besmet worden kan wel degelijk'

Osterhaus stelde in het radioprogramma dat het wel degelijk mogelijk is om buiten besmet te raken, bijvoorbeeld als iemand in je gezicht hoest. De kern van zijn verhaal: kijk breder dan alleen naar aerosolen en ventilatie.

„Je ziet dat landen die kozen voor een snelle, strenge lockdown erin geslaagd zijn het virus goed te bedwingen. Er zijn in die landen veel maatregelen genomen. Het is moeilijk om te zeggen welke maatregel nu precies welk effect gehad heeft. Nu de situatie redelijk onder controle is, is bron- en contactonderzoek daarom erg belangrijk: bij iedere besmetting moet je kijken hoe die heeft kunnen plaatsvinden. Dat geeft heel veel informatie.”

Het gesprek, onder leiding van presentator Jörgen Raymann, werd gelardeerd met vragen van inbellers. Een aanmerkelijk aantal leek in de ban van complottheorieën. Zo suggereerde een beller dat het grote aantal besmettingen in slachthuizen weleens veroorzaakt kon zijn door het feit dat runderen en varkens daar gevaccineerd zijn.

menu