Foto: ANP

Dit staat je allemaal te wachten als je binnenkort gaat vliegen

Foto: ANP

De luchtvaart komt langzaam uit zijn coronacoma, maar het gaat niet vanzelf. De wildgroei aan coronamaatregelen heeft vliegen een soort Russisch roulette gemaakt. Maatschappijen en passagiers tasten volkomen in het duister wat wel en vooral niet mag.

Verslik je niet op Schiphol. Dan loop je een grote kans om niet te vliegen. Dat overkwam een passagier die onlangs met een KLM-vlucht naar Zuid-Korea wilde vertrekken. Na een proestbui bij de gate werd hij door personeel van de luchtvaartmaatschappij apart genomen en van de vlucht gehaald. Nadat uit controle bleek dat het geen covidkuch was maar een kriebelkeel, mocht de reiziger een dag later alsnog onderweg.

Je hoeft niet eens al op Schiphol te zijn om geweigerd te worden. Wie op vakantie of familiebezoek naar  Curaçao, Bonaire of Indonesië wil, moet eerst – maximaal drie dagen voor de vlucht – langs bij een commerciële instelling die PCR-coronatests doet. Zonder die verklaring, kom je niet aan boord. Het nadeel van die tests: ze zijn ook positief als je corona hebt gehad maar al lang bent genezen, tot wel drie maanden later.

loading

Temperaturen en mondkapje

Zelfs als je al in het vliegtuig zit, is er nog geen garantie dat de reis ook werkelijk wordt afgemaakt. Een KLM-toestel moest begin juni terug naar de gate nadat een passagier weigerde een mondkapje voor te doen. En wie straks naar China vliegt, moet waarschijnlijk ook aan boord regelmatig worden getemperatuurd. Is de temperatuur te hoog, dan mag de reiziger meteen met de retourvlucht terug naar Nederland.

Op 1 juli maakt de luchtvaart een sprong in het diepe. KLM breidt dan het aantal vluchten en bestemmingen sterk uit, evenals Transavia dat sinds begin juni al weer voorzichtig vliegt. easyJet, sinds eind maart aan de grond, vliegt weer vanaf 2 juli.

Schiphol verwacht dat het aantal reizigers de komende weken oploopt van de huidige 10.000 naar 40.000 passagiers per dag, het aantal vluchten van 200 naar 350. Om de coronaklap te schetsen: een jaar geleden beleefde de luchthaven vrijwel de hele zomerperiode dagen met ruim 220.000 reizigers en bijna 1450 vluchten.

loading

Regelchaos

Het wordt wel reizen met hindernissen. Regelchaos regeert. De luchtvaartsector heeft te maken met een bijna lachwekkende opeenstapeling van regelgevers – mondiaal, Europees en nationaal. Ze trekken zelden één lijn.

De gevolgen daarvan kunnen groot zijn en het toch al wankele herstel weer omver duwen. Zo loopt de luchtvaartmaatschappij die straks toch een coronapatiënt aflevert in China de kans dat de autoriteiten de toch al beperkte vliegvergunning – vooralsnog een vlucht per Chinese bestemming per week – subiet intrekken.

De chaos beperkt zich niet tot exotische bestemmingen. Reizigers naar Groot-Brittannië moeten bij aankomst twee weken in quarantaine. Griekenland test tot nu bij aankomst alle Nederlanders – met de merkwaardige uitzondering van Groningers – waarbij het land een Europese lijst misbruikt die is uitgegeven om aan te geven uit welke landen vliegtuigen extra gereinigd moeten worden.

Ook Nederland kan in het rijtje buitenbeentjes. Terwijl in een groot aantal landen, waaronder veel EU-leden, bij reizigers de temperatuur wordt opgenomen, is dat hier niet het geval. Volgens RIVM en GGD is temperaturen onnauwkeurig, nauwelijks effectief en levert het valse verdenkingen op. Iemand die gehaast op Schiphol aankomt, kan al als coronaverdachte worden aangemerkt.

Privacy

Bovendien zijn er privacybezwaren van waakhond Autoriteit Persoonsgegevens. Die kapittelde eerder al bedrijven en kantoren die werknemers en bezoekers temperaturen, wat vrijwel altijd op privacybezwaren stuit.

Niet dat er op Schiphol níet wordt getemperatuurd, integendeel. Op bevel van andere landen, zoals Portugal, Frankrijk of China, moéten luchtvaartmaatschappijen op de luchthaven van vertrek de temperatuur van passagiers opnemen. Dat gebeurt op Schiphol massaal in de schaduw, met handthermometers.

Dat leidt tot een groot wettelijk schemergebied. Qua Nederlandse privacyregels mogen die metingen niet worden vastgelegd; formeel mag iemand op basis van die meting niet eens geweigerd worden. Maar dat is nu precies wat de meeste buitenlanden wel eisen. Bijkomend probleem is dat per land een verschillende grens geldt: ergens tussen de 37,2 en 38 graden. Het resultaat van al dat getemperatuur tot nu: enkele verdenkingen op tienduizenden reizigers waarvan geen aantoonbaar besmet bleek.

Gezondheidsverklaring

Maatschappijen mogen volgens privacyregels ook niet vastleggen of iemand gezond is. Toch stelt de Nederlandse regering een ingevulde gezondheidsverklaring verplicht. Vanwege die tegenstrijdigheid staat die nu op papier, dat de reiziger de hele trip bij zich moet houden.

Met de aanstaande groei van het vliegverkeer zijn die verklaringen volgens maatschappijen niet meer te controleren. Dat lukt alleen als de gegevens bij het thuis online inchecken worden ingevuld en in de systemen van de maatschappij wordt vastgelegd. Iets dat nu volgens de privacywetgeving niet is toegestaan.

Hoe relevant die gezondheidsverklaring is? GGD Kennemerland heeft inmiddels van 60.000 verklaringen – ruwweg de helft van het totaal – gekeken of de drager geregistreerd staat als besmet. Sinds de invoering is er onder tienduizenden verklaringen niet één geval geweest. Het aantal verdenkingen – die later onjuist bleken – is minder dan tien.

menu